De Curia Iulia (Julia), het senaatsgebouw op het Forum Romanum, is sinds 4 december op zaterdag en zondag van 9.30 tot 15.30 uur weer open voor publiek. De toegang is voorbehouden aan de houders van een Full Experience-ticket.
Dat kan enkel online worden gekocht. Het speciale ticket geeft je niet alleen toegang tot het Forum Romanum, de Palatijn en het Colosseum, maar ook tot een aantal exclusieve plekjes op de archeologische site. Waaronder vanaf nu dus ook de Curia Julia.
Eerst stond op deze plaats de Curia Hostilia, gebouwd in opdracht van koning Tullus Hostilius (673-641 v. Chr.), volgens de overlevering de derde koning van Rome, na Romulus en Numa Pompilius.
Daarna werd de huidige Curia Julia gebouwd, ditmaal in opdracht van Julius Caesar nadat een brand in 52 v. Chr. het oude senaatsgebouw had vernield.
Na de door de Galliërs gestichte brand in 390 v. Chr. was Rome in de grootst mogelijke chaos herbouwd. Tijdens de daarop volgende eeuwen had het stadsbeeld van Rome als geheel nauwelijks verandering ondergaan.
De plaatsen waar het Romeinse publieke leven zich afspeelde waren dezelfde gebleven, namelijk het Forum Romanum en Campus Martius in de bocht van de Tiber.
Gaandeweg werd het door de toename van de bevolking voor Rome te krap binnen haar muren. Daarom bedacht Julius Caesar een radicale maar geniale oplossing.
De Tiber zou omgelegd worden en de gronden die op deze manier beschikbaar kwamen zouden verkaveld worden, waarna een nieuwe Curia en een nieuw Forum zou worden gebouwd.
Van dit grootse urbanistische project van Caesar werden uiteindelijk enkel de Curia en het Forum Julium of het Forum van Caesar gerealiseerd. Dat waren echter maar relatief kleine bouwwerken, vergeleken met de grootschalige plannen die Caesar voor ogen had.
Na de moord op Caesar schrok men echter terug voor de grote problemen en de kosten die het herleggen van de Tiber zou meebrengen. Indien Julius Caesar nog een aantal jaren had geleefd, zou het historische stadshart van Rome er waarschijnlijk aanzienlijk anders hebben uitgezien.
Wat de Curia Julia betreft, veranderde Julius Caesar de oriëntatie van het nieuwe gebouw en annexeerde het aan zijn persoonlijke forum. De werkzaamheden werden in 29 v. Chr. voltooid door keizer Augustus, maar reeds in 94 na Chr., ten tijde van keizer Domitianus, was er een eerste restauratie nodig.
Na de rampzalige brand in 283 na Chr. bouwde keizer Diocletianus de Curia Julia weer op. Uit die tijd dateert de prachtige opus sectile vloer en de wanddecoratie binnenin het gebouw nog zichtbaar zijn, evenals de polychrome marmeren nissen.
De grote interne ruimte van het gebouw respecteerde de door Vitruvius aanbevolen verhoudingen voor de curia’s: de hoogte (21 m) was ongeveer de helft van de som van lengte en breedte.
De zaal was verdeeld in drie sectoren, met rechts en links drie brede en lage treden, waar ongeveer driehonderd zetels voor de senatoren stonden.
Aan de buitenkant ziet het monument er vandaag uit als een groot bakstenen gebouw met strakke vormen, aan de voor- en achtergevels gekenmerkt door timpaanafsluitingen.
Het onderste deel van de voorgevel was bedekt met marmeren platen en op het bovendeel was een versiering met hardstenen stucwerk aangebracht, dat de indruk van marmer gaf maar dus een goedkoper materiaal was.
Onder de drie grote ramen zijn een reeks vierkante gaten zichtbaar, het zijn sporen van invoeging van de balken van een portiek. In 630 werd van het gebouw een kerk gemaakt, de Chiesa di Sant’Adriano al Foro.
De huidige bronzen deur van de Curia Julia is een kopie van het origineel dat in de zeventiende eeuw naar de San Giovanni in Laterano werd overgebracht.
Bij de ingang zijn enkele overblijfselen van beeldfragmenten uit het Byzantijnse tijdperk zichtbaar. Die zijn afkomstig uit de periode toen het gebouw tot kerk transformeerde.
De voorbije jaren, tussen 2019 en 2020, vonden belangrijke restauraties plaats in de Curia Julia. Dankzij die conserveringswerken kan het gebouw nu opnieuw worden opengesteld voor bezoekers, zij het voorlopig nog beperkt tot de weekends.
Een belangrijke nieuwe ingreep waar het publiek weinig van zal merken, is dat er een nieuw dakafdichtingssysteem werd geïnstalleerd en dat de nieuwe ramen voorzien zijn van een mechanisch systeem waarmee de binnenruimte desgewenst kan worden verduisterd.
De Curia Julia zal in de toekomst ook worden gebruikt voor allerlei kleine, exclusieve evenementen, zoals recepties, boekvoorstellingen en tentoonstellingen.
Binnenkort vertellen we wat meer over de geschiedenis van dit opmerkelijke gebouw dat de eeuwen relatief goed heeft doorstaan. In afwachting daarvan kan je er dus vanaf morgen al eens een kijkje nemen.
Oorspronkelijk gepubliceerd door de stichter van S.P.Q.R. op romenieuws.wordpress.com, op 18 december 2021. Bekijk het origineel.