De Italiaanse senaat heeft recent in tweede lezing een omstreden grondwetswijziging goedgekeurd die niet alleen meer bevoegdheden geeft aan de regio’s, maar vooral ook aan premier Silvio Berlusconi. Het gaat om de eerste belangrijke aanpassing van de grondwet sinds de val van het fascistische regime. Het ontwerp werd ruim twee jaar geleden ingediend. Sindsdien is er bijna onophoudelijk over gebakkeleid tussen de centrumrechtse meerderheid en de centrumlinkse oppositie. Maar ook in premier Silvio Berlusconi’s coalitie was de hervorming allesbehalve onomstreden.
Ze verzoent de persoonlijke ambities van Berlusconi met die van een zijn lastigste bondgenoten, de Lega Nord van Umberto Bossi. De premier krijgt in de nieuwe grondwet een pak meer macht. Hij zou voortaan ministers persoonlijk kunnen benoemen en ontslaan, zonder nog langs de president van de republiek te moeten passeren. Terwijl hij nu nog de algemene politiek van de regering “leidt”, zal hij die straks “bepalen”. Het andere deel, de “devolutie”, geeft de regio’s meer macht in domeinen zoals gezondheidszorg, onderwijs en lokale politie. Daarmee wordt tegemoetgekomen aan een oude eis van de Lega Nord van Bossi. De linkse oppositie trachtte tijdens de zitting vorige week een laatste keer het ontwerp te stoppen. Haar leider, Romano Prodi, had het over “de voorbereiding van een dictatuur door de premier”.
De “devolutie” komt volgens oud-rechter Antonio di Pietro, die nu als symbool van de ‘Operatie propere handen’ een kleine oppositiepartij leidt, neer op een opdeling van het land. Vooral de armere centrale en zuidelijke regio’s vinden dat de hervorming niets meer is dan een concessie aan het groepsegoïsme van het rijke noorden. Het verzet haalde weinig uit. De senatoren keurden de wijziging goed met 170 stemmen voor en 132 tegen, bij drie onthoudingen. Het vereiste quorum was 161 stemmen. Toch betekent dat nog niet dat de hervorming onmiddellijk van kracht wordt. De oppositie heeft al aangekondigd dat ze ze tot inzet van een referendum gaat maken. En ook als dat goed afloopt voor de regering, zullen de meeste hervormingen pas tussen 2012 en 2015 in werking treden.
Dit artikel verscheen oorspronkelijk op 29 november 2005 op het Romenieuws-archief.