In het Rijksmuseum van Oudheden in Leiden (Nederland) is een grote tentoonstelling over de antieke stad Carthago begonnen. Tot 10 mei 2015 kan je hier kennismaken met de archeologische rijkdom en roemruchte geschiedenis van een van de meest spraakmakende havensteden uit de oudheid. Op de tentoonstelling zijn meer dan driehonderd voorwerpen bijeengebracht, waaronder heel wat topstukken uit de collecties van gerenommeerde internationale musea zoals het British Museum en het Louvre, maar ook uit regionale Tunesische musea. In deze nieuwsbrief bekijken we even de tentoonstelling; maandag frissen we je geheugen even op inzake Carthago en bekijken we even hoe het nu weer precies zat met de Punische oorlogen.
Nooit eerder was in Nederland een grote tentoonstelling over Carthago te zien. De komst van vele topstukken uit het buitenland maken een grote overzichtstentoonstelling mogelijk. De voorwerpen worden gepresenteerd in een mediterraan decor van de antieke haven en de stadsruïnes. Die zijn vandaag nog altijd te zien aan de Tunesische kust. Blikvangers van de tentoonstelling zijn onder andere kleurrijke mozaïeken, marmeren en bronzen sculpturen, grafmonumenten, juwelen, glaswerk en de opgedoken kostbaarheden uit een scheepswrak.
In de zalen wordt de fascinerende en veelbewogen geschiedenis van de stad verbeeld door historische en mythische Carthagers, koningin Dido, de Trojaanse held Aeneas, krijgsheer Hannibal, keizer Augustus en kerkvader Augustinus. Hun verhalen beginnen bij de stichting van Carthago in de negende eeuw v. Chr., gevolgd door de verwoesting en wederopbouw door de Romeinen.
Carthago werd waarschijnlijk in de negende eeuw v. Chr. gesticht door Feniciërs uit het huidige Libanon. Na de verovering door de Romeinen groeide de plaats zo’n tweeduizend jaar geleden uit tot derde stad van het Romeinse rijk, na Rome en Alexandrië. Carthago lag aan de kust van het huidige Tunesië. Het was eeuwenlang een van de meest tot de verbeelding sprekende handels- en havensteden van de oudheid. Vanaf de vijfde eeuw v. Chr. heerste de machtige Carthaagse vloot over grote delen van de Middellandse Zee.
Carthago werd een geduchte tegenstander van het opkomende Rome. Na drie oorlogen verwoestten de Romeinen de stad in 146 v. Chr. Ruim een eeuw later bouwde keizer Augustus Carthago weer op en na Rome en Alexandrië ontwikkelde het zich tot derde stad van het Romeinse rijk. In 439 na Chr. werd Carthago ingenomen door de Vandalen, een Germaanse stam. Na een opleving in de Byzantijnse tijd kreeg de stad uiteindelijk steeds minder macht en betekenis.
Vanaf de zevende eeuw na Chr. raakte Carthago langzaam in de vergetelheid. Later bleef Carthago vooral in de verbeelding voortleven als geliefd thema in klassieke muziek, kunst, literatuur en films. In de vroege negentiende eeuw werden de ruïnes herontdekt. Sinds 1979 staan die op de Unesco Wereld Erfgoedlijst.
Als extraatje bij deze expo in Leiden is er ook nog een kleine fototentoonstelling over de geschiedenis van de archeologische opgravingen in Carthago vanaf de negentiende eeuw. Je ziet er historische foto’s, aquarellen, kaarten, boeken en het fotoboekje van een Duitse grand tour-reiziger die Tunesië en de ruïnes van de antieke stad in de negentiende eeuw bezocht. Deze foto’s hangen in de Tempelzaal, in de ruimte achter de Egyptische tempel.
De eerste archeologische opgravingen in Carthago gebeurden overigens door een Nederlander: Jean-Emile Humbert. In 1817 ontdekte hij o.a. vier grafstenen en twee fragmenten met Punische inscripties erop. Tussen 1822 en 1824 keerde Humbert terug naar Tunesië, maar nu in dienst van het net opgerichte Rijksmuseum van Oudheden. Hij vond er meer oudheden uit de Punische tijd van Carthago en kocht acht monumentale standbeelden van Romeinse keizers en keizerinnen.
Decennia later, in 1875, stichtte een groep missionarissen van de Sociëteit van Missionarissen van Afrika een klooster midden in de stad, op de heuvel Byrsa. Ze stonden bekend als de ‘Witte Paters’. Hun voornaamste doel was het christelijke geloof verspreiden onder de Tunesiërs. Maar ze wilden ook het oude christelijke Tunesië weer zichtbaar maken. Op de Byrsa-heuvel voerden ze daarom archeologische opgravingen uit. Ze vonden er Punische graven, waaronder de sarcofaag waarvan het deksel nu te zien is in het midden van zaal 1 van de tentoonstelling in het museum.
Er is ook een rijk geïllustreerd boek over Carthago verschenen, speciaal geschreven voor deze tentoonstelling. ‘Carthago – Opkomst & ondergang’ vertelt het verhaal van de stad. In dit boek komen de nieuwste inzichten over de Carthaagse samenleving, handel, sociale organisatie en politiek aan bod. Het boek telt 144 pagina’s, is Nederlandstalig en volledig in kleur. Kostprijs: 19,95 euro. Het is te koop in de Museumshop, waar je naast dit boek ook een compleet Carthago-pakket aantreft.
Oorspronkelijk gepubliceerd door de stichter van S.P.Q.R. op romenieuws.wordpress.com, op 12 december 2014. Bekijk het origineel.