We vestigden al eerder de aandacht op de grote tentoonstelling over het leven en werk van de Venetiaanse schilder Sebastiano del Piombo in het Palazzo Venezia in Rome (zie onze Nieuwsbrief van 8 februari jl.) maar komen er graag nog even op terug. Deze fraaie tentoonstelling loopt immers stilaan naar haar einde. Voor wie de komende weken Rome bezoekt is het een unieke en laatste gelegenheid om vrijwel het volledige oeuvre van deze schilder op één plek verzameld te zien. Zolang je leeft krijg je die kans nooit meer. De organisatoren zijn erin geslaagd om vanuit talrijke musea overal ter wereld het nog bestaande werk van del Piombo naar Rome te krijgen. Dit is zonder twijfel de meest indrukwekkende tentoonstelling die momenteel in de Eeuwige Stad te bekijken is. Probeer ze niet te missen, de toegangsprijs van 10 euro is goed besteed. Zelfs in Rome krijg je iets van dit niveau niet zo vaak te zien. De tentoonstelling eindigt op 18 mei. Del Piombo was een tijdgenoot van Rafaël. Zij hebben elkaar wederzijds beïnvloed, al raakte de Venetiaan in de ban van Michelangelo.
Sebastiano del Piombo moest tot 2008 wachten om een tentoonstelling te krijgen. De voorbereiding voor deze expo heeft dan ook lang geduurd. Logisch, want bijna al zijn bekende werken zijn op de Romeinse tentoonstelling aanwezig. Alle beroemde musea ter wereld hebben “hun” Sebastiano uitgeleend voor de expo in Rome. Enkel de “Resurrezione di Lazzaro” (Londen) en de “Morte di Adone” (Firenze) ontbreken omdat ze door hun slechte toestand niet verplaatst kunnen worden. De originele opstelling van de werken in het Palazzo Venezia is gebeurd door Luca Ronconi en Margherita Palli. De tentoonstelling kon het licht zien door een samenwerking tussen de Polo Museale Romano en de Gemäldegalerie Berlin.
In een zeventigtal werken wordt in de fraaie Palazzo Venezia een overzicht gegeven van Del Piombo’s schildersloopbaan, van het vibrererende Venetiaanse licht naar de Romeinse portretten en religieuze schilderijen, waarbij meteen de invloed van Michelangelo opvalt. Sebastiano betekende een ideale synthese tussen het Venetiaanse licht en kleur en de Florentijnse tekening. Zoals wel vaker in Rome staan sommige schilderijen niet achter glas en kan je er letterlijk met je neus bovenop staan. Zoals Sebastiano zijn voltooide werk ooit zelf moet hebben gezien. Een indrukwekkende ervaring. Er is op de tentoonstelling een afdeling waar men Sebastiano vergelijkt met de schilders van de Contrareformatie (van Francesco Salviati tot Scipione Pulzone). Ook wordt dieper ingegaan op het succes dat de schilder kende Spanje. Op latere leeftijd had hij met Michelangelo ruzie over Michelangelo’s Het Laatste Oordeel” en deze ruzie liep erg hoog op. De vriendschap herstelde nooit, Sebastiano del Piombo overleed in 1547 aan hoge koorts. Volgens sommige kenn ners was zijn gezondheid in de laatste jaren achteruit gegaan door onder meer de ruzie tussen hem en Michelangelo.
Luigi Lanzi, in zijn “Storia pittorica d’Italia” (eind 18e eeuw), beschrijft hem als volgt: “Può sospettarsi che fosse aiutato nell’invenzione; sapendosi che Sebastiano non avea da natura sortita prontezza d’idee, e che in composizioni di più figure era lento, irrisoluto, facile a prometter, difficile a cominciare, difficilissimo a compiere.” Een eerder negatief oordeel: hij zou over niet zoveel ideëen hebben beschikt, werkte traag, beloofde veel en voltooide weinig. Sebastiano del Piombo ruilde in 1531 Venetië in voor Rome. In Venetië heeft hij waarschijnlijk gestudeerd bij Giambellino (Giovanni Bellini), maar hij had in 1511 ook het atelier bezicht van Giorgione. Hij werd naar Rome uitgenodigd door de de Siënese mecenas Agostino Chigi. Hij bleef in Rome tot zijn dood op 21 juni 1547. Hij maakte er in 1527 de Sacco di Roma mee, die een sterke indruk op hem maakte, zoals hij in 1531 in een brief aan Michelangelo schreef: “Ancora non mi par esser quel Bastiano che io era inanti al sacco: non posso tornar in cervello ancora”.
Sebastiano was in Rome een graag geziene gast. Een gesprek met hem was aangenaam, Vasari spreekt over “piacevol e dolce conversare”. Sebastiano del Piombo werd in 1485 geboren in Venetië als Sebastiano Luciani en werd ook wel Sebastiano Veniziano geheten. De schilder werd aanvankelijk beïnvloed door Cima da Conegliano en Giovanni Bellini, maar voelde zich al spoedig aangetrokken tot de schilderwijze van Giorgione (Giorgio da Castelfranco) , wiens warme coloriet en lyrische toon hij in zijn Venetiaanse werken combineerde met een brede, monumentale voordracht. In 1511 vertrok Sebastiano naar Rome om aan de decoratie van de villa van Agostino Chigi (fresco’s naar Ovidius’ Metamorfosen in de latere Villa Farnesina) mee te werken, wat hem in contact bracht met Rafaël. Zij hebben elkaar wederzijds beïnvloed, maar al spoedig (omstreeks 1515-1516) raakte Piombo in de ban van Michelangelo. In het artistieke conflict tussen Raffaello en Michelangelo, trok hij partij voor de laatste, wat in zijn werk duidelijk is.
In zijn eerste Romeinse jaren ontstonden voortreffelijke en schitterende portretten, statig en monumentaal van opzet en Venetiaans in hun voorname kleuren en gevoelige peinture (Andrea Doria, 1526, Galleria Doria-Pamphili, Rome). Michelangelo’s werk bracht hem tot nieuwe opvattingen in de weergave van de figuren, die hij toen zeer plastisch en beweeglijk trachtte te schilderen, zoals in zijn fraaie Geseling van Christus (uit 1525, Cappella Borgherini, San Pietro in Montorio, Rome). Ook zijn Pietà (1517, Museo Civico, Viterbo) is een bijzonder imponerend werk met zeer grote gestalten in een nachtelijk landschap. Na 1531, toen Sebastiano de post van zegelbewaarder (piombo = zegel) kreeg in de pauselijke kanselarij, nam zijn artistieke en creatieve scheppingskracht helaas af. Sebastiano stierf in Rome op 21 juni 1547.
Sebastiano Del Piombo. Venezia 1485 – 1547
Nog tot 18 mei 2008.
Palazzo Venezia, ingang langs de Via del Plebiscito 118
Dinsdag tot donderdag open van 10 u.-20 u.
Vrijdag en zaterdag van 10 u.-22 u.
Toegangsprijs: 10 euro
Info: 06 699 943 19
Dit artikel verscheen oorspronkelijk op 27 april 2008 op het Romenieuws-archief.