Dit is toch wel groot nieuws voor al wie interesse heeft in de stad Rome en haar geschiedenis: televisiezender Canvas brengt vanaf vandaag maandag om 22 u. het spektakelstuk ‘Rome’ op televisie. In deze twaalfdelige serie wordt op magnifieke en voor een tv-serie ongeëvenaarde wijze het leven in Rome in de tijd van Julius Caesar in beeld gebracht. HBO en BBC, de makers van onder meer het met zes Emmy’s gewaardeerde ‘Band of Brothers’, tekenen samen voor de productie van dit rond de 100 miljoen Amerikaanse dollar kostende epos dat zich afspeelt in Rome rond 52 jaar v. Chr. Kwaliteit van dit niveau was zelden te zien.
Wie zijn klassiekers kent, kan zich een aardig beeld vormen van het oude Rome. Machtig, maar ook decadent. Een wereldstad, maar door corruptie ondermijnd. Voor wie dit alles nog een raadsel is, pakt Canvas twaalf weken lang uit met de prestigieuze reeks ‘Rome’. De historische correctheid van ‘Rome’ overtreft al zijn voorgangers. Megalomaan als de oude keizers en met even veel pracht en praal. Nochtans zijn de hoofdpersonages niet de grote keizers en veldheren. De protagonisten zijn twee gewone Romeinse soldaten, ooggetuigen van de overgang van de Romeinse republiek naar het keizerrijk. De namen van deze twee hoofdrolspelers werden niet toevallig gekozen: Lucius Vorenus en Titus Pullo zijn de enige twee gewone soldaten die Caesar vermeldt in zijn ‘De Bello Gallico’.
Rome verhaalt over het leven van deze twee Romeinse soldaten en hun families tijdens het ontstaan van het oude Romeinse rijk vanaf het jaar 52 v. Chr. Door de ogen van de gewone man en vrouw en bekende historische figuren als Julius Caesar, Marcus Antonius, Cleopatra en de nog jonge en latere keizer Augustus wordt duidelijk hoe het Romeinse Rijk is ontstaan en zich heeft ontwikkeld. Rome is niet alleen een prachtig schouwspel dat een getrouw beeld geeft van een invloedrijke periode in de geschiedenis, het is ook een historische dramaserie over familiebanden, liefde en bedrog, meesters en slaven en vooral macht.
De 100 miljoen Amerikaanse dollar kostende productie begint in het jaar 52 v. Chr. als Julius Caesar terugkeert naar Rome na de succesvolle verovering van Gallië. Samen met duizenden geharde en gevreesde strijders staat hij aan de poorten van Rome, klaar om een nieuwe orde te scheppen in de op dat moment rijkste stad ter wereld met zo’n 1 miljoen inwoners. De heersende aristocratie dreigt Caesar te vervolgen zo gauw hij een stap in Rome zet. Wat volgt is een politieke zeer woelige tijd waarin vriendschap en vijandschap dichtbij elkaar liggen en die uiteindelijk leidt tot de bloedige Romeinse burgeroorlog (49-45 v. Chr.).
Niet eerder werd in een tv-serie zoveel geld geïnvesteerd om een compleet en waarheids-getrouw beeld te geven van het leven tijdens het ontstaan van het Romeinse rijk. Een groot deel van Rome is opgenomen in Italië onder leiding van vooraanstaande regisseurs als Michael Apted (The World Is Not Enough), Allen Coulter (The Sopranos) en Mikael Salomon (Band of Brothers). Rome kon tijdens de première eerder dit jaar in Amerika en Engeland rekenen op veel waardering van pers en publiek. Het succes van de serie heeft de HBO en BBC reeds doen besluiten een vervolgserie van twaalf afleveringen te gaan maken.
De eerste aflevering, die je vanavond om 22 u. op Canvas te zien krijgt, heet ‘The Stolen Eagle’. Na acht jaar oorlogvoeren heeft Gaius Julius Caesar Gallië eindelijk veroverd. Hij verheugt zich op zijn triomfantelijke terugkeer naar het grote Rome. Helaas verneemt hij net op dat moment dat zijn dochter Julia in het kraambed is gestorven. Caesar is bezorgd om zijn schoonzoon Pompeius Magnus. Die heeft niet alleen net zijn vrouw verloren, maar wordt door de senaat ook onder druk gezet om zich tegen Caesar te keren. Het stabiele Rome begint meer en meer te wankelen op zijn grondvesten.
Ondertussen wordt in het verre Gallië de Gouden Adelaar gestolen, de symbolisch zo belangrijke standaard van Caesars leger. Lucius Vorenus en Titus Pullo, twee gewone Romeinse soldaten, worden op pad gestuurd om de standaard terug te brengen. Na de overwinning op Gallië keert Caesar triomfantelijk terug naar Rome. Daar spelen ondertussen machtswissels en corruptie een prominente rol. De kloof tussen de verschillende klassen verdeelt de staat. Wie het volk wint, die wint Rome. Genoeg redenen voor machtswellustigen om zich van list of zwaard te bedienen. Caesar steekt de Rubicon over en spreekt de bekendste aller citaten: “Alea iacta est”. Hoe ver de teerling rolt, aanschouw je best met eigen ogen.
Achtergrond van de serie
In 60 v. C. komt in Rome het eerste triumviraat tot stand, een politiek akkoord om de macht te verdelen tussen drie ambitieuze politici, Pompeius, Crassus en Caesar. Caesar verkrijgt zo de titel van consul. Nadien verwerft hij het mandaat van Gallisch gouverneur, voor een periode van 5 jaar. Dit gouverneurschap wordt later hernieuwd tot 49 v.C. Door de nederlaag van Crassus en zijn leger in 53 v. C. in Mesopotamië, blijven Caesar en Pompeius als de twee protagonisten over. Julius Caesar is met zijn troepen in Gallië gelegerd en voert er de ene oorlog na de andere. Zo blijft Pompeius als enige achter in Rome.
Pompeius Magnus ziet de successen van Caesar met lede ogen aan en zoekt toenadering tot de senaat. Een jaar later, in 52 v. C., benoemt die hem tot ‘consul sine collega’, waaruit de voorkeur van de senaat openlijk blijkt. Men wil Caesar ook voortijdig uit zijn mandaat terugroepen. Hij kan dan voo réén of andere illegale handeling worden vervolgd en berecht. Caesar doorziet het opzet en slaagt erin zijn positie van Gallisch provinciebestuurder tot 49 v. C. te vrijwaren. Daarna zou Caesar echter zonder officieel mandaat vallen. En wanneer hij door toedoen van de senaat in dat jaar wordt verplicht zijn krijgsmacht te ontbinden, begint hij een burgeroorlog.
Caesar steekt zonder toestemming van Rome de Rubicon over en dringt zo het Romeinse grondgebied binnen. De woorden die hij zou gesproken hebben, “alea iacta est”, gaan de geschiedenis in. Gaius Julius Caesar is daarmee vogelvrij verklaard. De hele Romeinse adel kiest aanvankelijk de kant van Pompeius. De jonge Marcus Antonius heeft zich echter al achter Caesar geschaard. Marcus Antonius blijkt geen onbelangrijke medestander te zijn: door zijn toedoen wint Caesars legermacht aan kracht.
Marcus Antonius koestert al jarenlang een diepe haat jegens Cicero, de leider van de gematigden in de senaat. Die liet immers na de samenzwering van Catilina zijn pleegvader executeren. Cicero is een invloedrijke redenaar en politicus die uiteindelijk ook de zijde van Pompeius kiest. De burgeroorlog speelt zich dus op verschillende fronten en niveaus af. De uiteindelijke militaire confrontatie wordt gestreden in Griekenland. In 48 v. C. vernietigt Caesar de legers van Pompeius bij Pharsalos. Na deze glansrijke overwinning is Gaius Julius Caesar niet meer te stoppen.
Caesar achtervolgt Pompeius tot in Egypte en plaatst daar Cleopatra op de troon. Terug in Rome slaagt hij erin grote delen van het gewone volk voor zich te winnen. Door de senaat in zijn voordeel te hervormen, kan Caesar ook rekenen op een groot deel van de senatoren. Onder zijn bewind wordt er heel wat gerealiseerd op maatschappelijk en politiek vlak in het Oude Rome. Caesar wordt in 45 op zijn beurt benoemd tot ‘consul sine collega’ en later dat jaar tot ‘dictator perpetuo’ (dictator voor het leven, daar waar ‘dictator’ in Rome een uitzonderingsambt was). Wanneer in de senaat wordt voorgesteld hem tot koning te kronen, weigert hij. Maar hij laat zich wel tal van ‘koninklijke’ eerbetuigingen welgevallen.
In 44 v.C., amper enkele jaren na het grijpen van de macht, wordt Caesar in het senaatsgebouw neergestoken. Al snel ontstaat een nieuwe machtsstrijd te Rome onder Marcus Antonius en zijn aangenomen zoon Octavianus. Beiden werpen zich op tot de rechtmatige erfgenamen van Caesar. Caesar wordt uiteindelijk opgevolgd door Octavianus (de latere Augustus), die de geschiedenis zal ingaan als eerste keizer van het Romeinse rijk. De republiek is dood, het keizerrijk geboren…
De makers van de serie
‘Rome’ is een superproductie van twee gerenomeerde huizen: de BBC en HBO (Home Box Office), dat de voorbije jaren furore maakte met reeksen als The Soprano’s, Six Feet Under, Sex and the City en Carnivale. De vorige samenwerking tussen HBO en BBC, Band of Brothers, was goed voor zes Emmy Awards. “It’s not TV”, zo benadrukt HBO traditioneel het cinematografische karakter van zijn grote reeksen. En dat geldt ook voor Rome. Nooit eerder werden zoveel mensen en middelen ingezet voor een televisieproject, laat staan één over het Oude Rome. De reeks kostte 100 miljoen dollar. Er werd maar liefst zes jaar aan gewerkt. Voor de opnames zelf werd gedurende 14 maanden met een crew van 350 man gefilmd in de legendarische Cinecittà Studios in, jawel, Rome. In die studio’s werd voor deze serie de grootste set ter wereld gebouwd, zo’n 22.000 m².
Daarnaast werd er ook op locatie gefilmd op andere plaatsen in Europa en Noord-Afrika. In totaal werden er 400 kostuums gemaakt. Het resultaat is navenant: Het Rome van ‘Rome’ ziet er heel anders uit dan het afgeborstelde Rome dat we kennen van de meeste films en series over de Romeinse tijd. Het witte marmer van gebouwen en standbeelden was destijds immers polychroom beschilderd en dat is ook in de decors van de serie het geval. Daarnaast werden ook de vuile, drukke en chaotische volksbuurten en de achterwijken van Rome op een zeer realistische manier gereconstrueerd en tot leven gebracht. Op deze manier lijkt het oude Rome wel een beetje op een 2000 jaar oude versie van huidige grootsteden als Mexico City of Calcutta.
Je krijgt hoe dan ook meer te zien dan het Rome uit zovele andere films en series. De politieke en militaire strijd, liefde en verraad zijn ook hier aanwezig. Maar de makers wilden vooral schetsen hoe de maatschappij in elkaar zat, hoe de mensen leefden… En met een soldaat als Lucius Vorenus, die na acht jaar terugkomt bij zijn vrouw, en een vechtjas en hoerenloper als Titus Pullo lukt dat beter dan met alleen maar in toga’s geklede aristocraten.
De ambitie om het alledaagse leven te tonen, opende echter ook de weg voor een flinke portie seks en geweld. Want in het prechristelijke, heidense Rome blijken de mores toch wat anders te zijn dan nu. In de eerste aflevering zien we onder meer een foltering met een zweep, een weinig aan de verbeelding overlatende vrijpartij, wat ander vrouwelijk naakt, een bloederig offerritueel en een kruisiging. De expliciete seks- en geweldscénes lokten – hoe kan het ook anders – veel controverse uit. Maar volgens Bruno Heller, de scenarist van Rome , werd het echte Romeinse leven nu eenmaal gekenmerkt door een grote mate van decadentie en bandeloosheid. “We konden zelfs nog niet alles tonen wegens te shockerend” klinkt het.
Voor de Italianen was het beeld dat van hun voorvaderen wordt geschetst alleszins een brug te ver. De openbare zender RAI besliste een gekuiste versie van de serie uit te zenden. Maar is ‘Rome’ ook goede televisie? De kritieken in de Amerikaanse pers, waar de serie in augustus van start ging, waren over het algemeen vrij lovend. Rome is misschien niet zo briljant als bijvoorbeeld The Sopranos, die andere grote HBO-serie, maar steekt toch met kop en schouders uit boven wat er meestal op televisie is te zien. De krant De Standaard schrijft: “Wie volhoudt na de eerste aflevering, die door de vele personages soms wat moeilijk te volgen is, wordt gebeten door de plots en subplots van Rome. Neem daarbij nog de pracht waarmee het Romeinse leven vorm krijgt, en je hebt een serie die meer dan de moeite waard is”.
Dit artikel verscheen oorspronkelijk op 31 oktober 2005 op het Romenieuws-archief.