Nog tot 25 februari kan je in het Museo del Corso, Via del Corso 320, een prachtige tentoonstelling van oude Piranesi’s bekijken. “La Roma di Piranesi. La città del Settecento nelle Grandi Vedute” biedt met de beroemde prachtige etsen, originele kopergravures en ander fraais van Piranesi een onovertroffen kijk op het Rome uit de 18de eeuw. Voor de gelegenheid werd zelfs een aanzienlijk deel van de museumgevel ‘gepiraniseerd’.
Giovanni Battista Piranesi (geboren in Mogliano, Veneto, 4 oktober 1720 – Rome 9 november 1778) was een bekend Italiaans graficus, etser en architect. Tijdens zijn leven maakte hij meer dan 2000 prenten. Daarbij droeg hij bij aan het neoclassicisme van de 18de eeuw, vanwege het afbeelden van ruïnes en van bedachte reconstructies van Romeinse gebouwen, van standbeelden en van ornamenten.
Door het gebruik van ongewone verhoudingen en ongebruikelijke perspectieven stralen ze een ongekende grandeur uit. Achtereenvolgens ging hij in de leer bij architect Scalfurotto, de graveurs Zucchi en Vasi. Piranesi groeide op in Venetië en vertrok in 1740 naar Rome waar in 1743 de op Venetiaanse architectuur gebaseerde reeks prenten Prima parte di architetture e prospettive het licht zag.
Eén van Piranesi’s vroegste, en tijdens zijn leven steeds weer bewerkte serie prenten, is die van de Carceri d’Invenzione (Imaginaire Kerkers) uit 1745, met een tweede uitgave in 1760. Hierin beeldde hij ruïnes af, die hij in kerkers veranderde, die worden gedomineerd door grootse arcades, muren, gangen, bruggen, trappen die tot ongelofelijke hoogten oprijzen en bizarre galerijen die nergens heen leiden.
Deze bizarre architectuurvisioenen van niet-bestaande en niet te betreden architectonische ruimtes zouden hem beroemd maken. Maar het beste moest nog komen. Na de uitgave van de prentenserie Carceri d’Invenzione, wijdde hij zich voornamelijk aan het etsen van de talrijke antieke bouwresten te Rome en elders (o.a. Paestum). Groot succes verwierf hij met de serie Antichità Romane (1756) en vooral met de 135 monumentale etsen Vedute di Roma, waarmee hij met name op het classicisme (R. Adam) en de empirestijl (Percier, Fontaine) grote invloed uitoefende.
In zijn etsen, aanvankelijk licht van toon, bracht hij een steeds romantischer visie op de monumenten naar voren, waarbij de ruïnes in een sterk licht-donker-contrast vaak overdekt zijn met vegetatie. Zijn oeuvre heeft zeer veel bijgedragen tot de kennis van de Romeinse en de Etruskische oudheid door de vele, toch ook natuurgetrouwe perspectivische architectuurtekeningen.
Als bouwmeester-architect was Piranesi werkzaam aan de verbouwing (1765) van de S. Maria del Priorato (Ridders van Malta) op de Aventijn te Rome. Zijn zoon Francesco (Rome ca. 1758 – Parijs 27 januari 1810) werkte in dezelfde stijl en verzorgde de uitgave van een aantal van zijn prenten.
Piranesi’s gravures vormden een belangrijke inspiratiebron voor de 19de-eeuwse romantiek en speelden ook een rol in het surrealisme van de 20ste eeuw. Ook in onze tijd staat hij nog in de belangstelling. Bij de verfilming van de Harry Mulisch’ bekende boek ‘De Ontdekking van de Hemel’ (The Discovery of Heaven), een prent van Jeroen Krabbé uit 2001, staat Piranesi’s werk model voor het decor van de hemel. Zijn etsen maken deel uit van het verhaal en een gedeelte van de film speelt zich af in Rome, meer bepaald in het Pantheon en de San Giovanni in Laterano. Piranesi blijft dus ook vandaag nog kunstenaars beïnvloeden.
Iedere Rome-bezoeker heeft de befaamde prenten van Piranesi zeker al wel eens gezien in een of ander boek (in ieder boekhandel vind je gebundeld werk van Piranesi), in één van de vele boeken- en snuisterijenkraampjes in de stad of – eerder uitzonderlijk – in een min of meer originele of tenminste oudere uitgave op een Romeinse vlooienmarkt.
De kunstwerkjes die hier, op deze tentoonstelling, in detail worden getoond, zijn echter onovertroffen en een absolute must voor iedere Rome-liefhebber. Het zal lang duren vooraleer je nog eens zo’n fraaie collectie originele Piranesi’s te zien krijgt.
Museo del Corso, Via del Corso 320.
Open: van dinsdag tot zondag van 10 tot 20 u.
Toegangsprijs (basis): 7,50 euro.
Info: tel. 06 678 62 09 – 06 638 957 46
fax: 06 637 492 04
info@museodelcorso.it
http://www.museodelcorso.it/
Dit artikel verscheen oorspronkelijk op 12 februari 2007 op het Romenieuws-archief.