Mulsum, een Romeinse kruidenwijn uit de oudheid, was het eerste Romeinse product dat de vzw Viroviacum Romanum uit Wervik (in 2013 de winnaar van onze jaarlijkse Romulusprijs) presenteerde tijdens hun tweejaarlijkse Gallo-Romeins Weekend en dit al vanaf de eerste editie in 1996.
Aanvankelijk werden commerciële producten aangeboden, maar vanaf 2010 rijpte het idee om zelf mulsum te maken. Nu is het zover. Het product werd zopas tussen de wijnranken voorgesteld in gepaste klederdracht.
Wie zelf mulsum wil maken op een grotere schaal dan voor eigen gebruik, botst op een paar grote obstakels, zoals de nodige apparatuur om dit veilig en gezond te doen, maar ook de administratieve kant, zoals accijnzen en dergelijke. Het idee werd in de koelkast geplaatst.
In 2017 vond bloemenkweker Dirk Talpe de tijd rijp om zijn droom te realiseren en begon hij met het aanplanten van een wijngaard op de Amerikaberg in Wervik. Zo ontstond wijndomein Ravenstein.
Dankzij zijn passie, maar ook een beetje geholpen door een paar goede zomers kon hij al vlug met verkoopbare, kwaliteitsvolle wijnen op de markt komen.
Vanuit Viroviacum Romanum werd gevraagd of hij het zag zitten om te helpen een mulsum op de markt te brengen.
Hoewel er geen uniek recept bestaat voor mulsum kon de vzw Viroviacum Romanum niet zomaar lukraak aan een avontuur beginnen. Men ging op zoek, zowel in boeken als op het internet, naar mogelijke formules.
Dankzij een gouden tip kwam de vereniging in contact met dr. Dimitri Van Limbergen, archeoloog en docent aan de UGent, gespecialiseerd in o.a. antieke wijnen.
In het voorjaar van 2019 werd brainstorming georganiseerd op wijndomein Ravenstein bij Dirk Talpe. Waren aanwezig: Patrick Biesbrouck, voorzitter Viroviacum Romanum en bezieler van het initiatief, Dirk Talpe, wijnbouwer, Dimitri Van Limbergen, archeoloog en historicus Steven Masil, diensthoofd Cel Vrije Tijd Wervik en verantwoordelijk voor het Erfgoedcentrum.
De piste om met een goedkope wijn mulsum te maken werd algauw verlaten. Vertrekkende vanuit de vraag ‘Als Romeinen hier mulsum wilden maken, zouden ze dan plaatselijke kruiden gebruiken?’ werd besloten om te gaan voor een kwaliteitsvolle mulsum.
Het Romeinse basisrecept voor mulsum, namelijk witte wijn van het domein Ravenstein (oogst 2019), honing van plaatselijke imkers, peper, tijm, laurier en salie en aangevuld met plaatselijke kruiden uit de natuur en die zeer waarschijnlijk ook al in de Romeinse tijd groeiden en die het geheim blijven van de initiatiefnemer Patrick Biesbrouck en de wijnmaker Dirk Talpe.
Op de veertiende editie van het Gallo-Romeins Weekend in oktober 2019 organiseerde de vereniging een proeverij van vijf mogelijke versies. Dat leverde een duidelijke winnaar op, maar wat vooral belangrijk was: de proevers vonden het lekker.
Nu is de eerste mulsum klaar voor het grote publiek. Er moest dit voorjaar alleen nog een passende naam gezocht worden voor het product. Eigenlijk bevond die zich vlakbij.
Op de Peutingerkaart wordt Wervik Virovino genoemd en daarin vinden we het woord vino (wijn in het Italiaans, de opvolger van het Latijnse vinum) terug. Door de volgorde om te keren krijgen we Vino Viro, wat voor de consument duidelijk naar wijn moet verwijzen.
Een paar tips vooraleer mulsum te schenken. De mulsum wordt best koel geserveerd en is, in tegenstelling tot sommige andere soortgelijke producten op de markt, minder zoet en dus beter geschikt als aperitief. Het is best om eens met de fles te schudden vooraleer het drankje uitgeschonken wordt.
De voorraad voor dit jaar bedraagt 200 liter en die is te verkrijgen in flesjes van een halve liter. Een fles kost 17 euro. Je steunt er uiteraard de vereniging mee.
HOE VERKRIJGEN?
De mulsum wordt in principe alleen verkocht bij Patrick Biesbrouck, Molenstraat 4 in Wervik of bij Jo Vansteenkiste, Ieperstraat 38 in Geluwe.
Je kan de mulsum per mail bestellen (info@viroviacum.be) en dan afhalen.
Mits het betalen van de verzendingskosten kan de mulsum ook worden opgestuurd. In België en Nederland bedraagt de verzendingskost 15 euro. Voor dit bedrag kunnen maximum drie flessen opgestuurd worden. Zijn in de prijs begrepen: verpakking, verzendkosten en verzekering.
Opsturen naar andere landen binnen de Europese Unie is eveneens mogelijk. Hier bedraagt de verzendingskost 20 euro, eveneens voor maximum drie flessen.
Vzw Viroviacum Romanun
Oude Beselarestraat 179/1, 8940 Wervik
info@viroviacum.be
www.viroviacum.be
VIROVIACUM ROMANUM – GALLO-ROMEINS WEEKEND
WIJNDOMEIN RAVENSTEIN
ACHTERGROND
Precies 25 jaar geleden, in 1996, hebben enkele Wervikanen de vzw Viroviacum Romanum (het Romeinse Wervik), opgericht. Met deze vereniging wilden ze het oudste, gekende verleden van hun West-Vlaamse stad, terug in het daglicht stellen.
Tijdens en voor het Interbellum kon men in de geschiedenisboeken van het lager onderwijs lezen dat Tongeren en Wervik oude Romeinse steden waren. Na Wereldoorlog II werd Wervik wat vergeten in die geschiedenisboeken en eerlijk gezegd, de plaatselijke overheid lag er ook niet wakker van. Tot 1968, want dan kwam Wervik naar buiten met het thema: Wervik 2000 in 1968.
Maar wie hoopte dat men die oude geschiedenis verder zou uitwerken kwam bedrogen uit. Dit thema werd al gauw terug naar de vergeethoek gestuurd.
Behalve enkele succesvolle archeologische campagnes en een paar privé- initiatieven van o.a. de Stedelijke Oudheidkundige Commissie wees niets erop dat Wervik in de IJzertijd en de Romeinse tijd misschien wel een zeer belangrijke pleisterplaats was.
Een bewijs daarvan is de Peutingerkaart, een middeleeuwse kopie van een Romeinse wegenkaart uit de tweede of de derde eeuw na Christus waar Wervik en Tongeren als enige Vlaamse steden staan vermeld.
In 1996 werd, zoals gezegd, de vzw Viroviacum Romanum opgericht. Officieus gebeurde dit eigenlijk al in 1995 en zo hadden de initiatiefnemers de tijd om tijdens het eerste weekend van oktober 1996 een Gallo-Romeins Weekend (GRW) te organiseren.
Een eerste, toch wel voor die periode, groots project, waarbij de toeschouwers kennis konden maken met het soldaten- en burgerleven tijdens de IJzertijd en de Romeinse tijd. Ondanks een heel beperkt budget werd het een succes.
Er kwamen ongeveer 750 bezoekers opdagen. Het internationale podium bestond uit Kelten uit het Waalse Aubechies en Engeland, Romeinen uit Nederland en glasblazers van Romeins glaswerk uit Engeland.
De toon was gezet. Er werd gekozen voor een zo historisch mogelijk correcte aanpak en dat viel o.a. in de smaak van scholen die, ondanks het feit dat het GRW tijdens het weekend plaatsvindt, toch hun leerlingen kunnen motiveren om in klasverband, op een vrije weekenddag, het evenement te bezoeken.
Het GRW werd een succes en ontving met iedere editie meer reënactors en bezoekers. Naast het ‘historisch correct terrein’ werd ook tussenruimte gecreëerd waar plaats is voor infostandjes rond het thema ‘de Oudheid’ zonder dat de personen in de kraampjes historisch correct gekleed zijn.
Ondanks het feit dat het weer een grote rol speelt wat betreft het aantal bezoekers lokte het evenement de vier voorbije edities telkens meer dan 5.000 bezoekers waaronder 500 tot 750 leerlingen in klasverband.
Wij zijn bijzonder fier dat we scholen hebben die al edities lang heel trouwe bezoekers zijn. Het gaat trouwens niet alleen om scholen uit de buurt maar tot zelfs uit de verre Kempen. Bij ons gewone publiek tellen we ook heel wat Fransen, Nederlanders en Duitsers.
Het GRW is ondertussen uitgegroeid tot één van de gekendste Gallo-Romeinse evenementen in Europa en is zeker het grootste in zijn soort in de Benelux. En het is zeer waarschijnlijk ook het enige dat volledig door vrijwilligers wordt gedragen, aldus voorzitter Patrick Biesbrouck, voorzitter van Viroviacum Romanum.
Omdat de organisatie van een dergelijk evenement heel veel vraagt aan fysieke maar ook psychische inspanning werd besloten na de editie 2017 om de organisatie door te geven aan een jonge ploeg. Niet zomaar wildvreemden, maar jongeren die al een aantal edities meedraaiden als vrijwilliger.
Er werd om diverse redenen een dochter-vzw opgericht, de vzw Galloromeinsweekend, die zich uitsluitend focust op het GRW. De vuurproef was de organisatie van de veertiende editie tijdens het eerste weekend van oktober 2019.
Niet zomaar een vuurproef, want er kwam een moeilijkheid bij: de verhuis van het stadsdomein Oosthove naar het natuurdomein De Balokken. Na afloop was iedereen gerustgesteld: het GRW is in goede handen.
Beide vzw’s werken zeer nauw samen, maar zijn verantwoordelijk binnen hun eigen terrein. Met Viroviacum Romanum krijgen we nu echter meer tijd om ondersteunende activiteiten te organiseren in de periode tussen twee GRW’s, legt Patrick Biesbrouck uit.
Eerst en vooral is er de Via Romana ‘Castellum Menapiorum – Viroviacum’. Dit is een dagmars van een 52-tal kilometers tussen het Frans-Vlaamse Cassel en Wervik, het vermoedelijke traject van de Romeinse heirbaan volgend. De deelnemers worden om 6 uur per bus vanuit Wervik naar Cassel gevoerd. Om 7 uur beginnen ze te voet aan de terugtocht naar Wervik.
Deze mars vindt plaats op de eerste zaterdag van oktober in het jaar dat er geen Gallo-Romeins Weekend is. Door corona is de editie 2020 geschrapt en de volgende gaat door in 2023, door het verschuiven van het GRW.
Oorspronkelijk een organisatie van Viroviacum, is nu vtbKultuur hoofdverantwoordelijke van dit gebeuren dat verloopt in samenwerking met de vzw Viroviacum Romanum en de Wervikse Wandelsport Vereniging.
Daarnaast zullen weer lezingen worden georganiseerd, maar ook daguitstappen naar archeologische en historische sites. We zijn echter niet van plan dit alleen te doen, Wervikse verenigingen die willen samenwerken zijn altijd welkom.
Zo hebben we al contacten met de Stedelijke Oudheidkundige Commissie, met vtbKultuur, het Davidsfonds en anderen. Natuurlijk zullen we ook nauw samenwerken met het Wervikse Erfgoedcentrum, onder leiding van Steven Masil. Samen kunnen we meer volk bereiken en sensibiliseren, aldus Van Biesbrouck.
Ook gaan we, met de nodige aandacht, de volgende archeologische campagnes in eigen stad volgen. Dit deden we al in het verleden. Zo brachten we een lezing met en door archeologe Arne Verbrugge, die vertelde over de vondsten op het terrein van het nieuwe voetbalveld en de atletiekpiste, vervolgt de voorzitter.
Na het verschijnen van het verslag in december over de gevonden pottenbakkersovens op de site van Het Volksbelang in de Duivenstraat volgt vermoedelijk begin volgend jaar een lezing met de hoofdarcheoloog.
Andere activiteiten zijn het organiseren van workshops, zowel ambachtelijke als culinaire. Naast effectieve kookworkshops kon de vzw een aantal plaatselijke voedingsprofessionals motiveren om Romeinse hapjes te vertalen naar hedendaagse producten. Niet dat er iets mis is met de authenticiteit, alleen zijn de gemiddelde smaakpapillen van vandaag niet meer aangepast aan de smaken van toen.
Zo maakte een lokale bakker Romeins brood volgens een recept en met ingrediënten zoals beschreven door de Romein Apicius, de auteur van het oudst gekende kookboek. Een vishandelaar maakte opgevulde inktvis.
Later volgden Romeinse braadworst, Romeinse paté, een Romeinse gerookte worst, tapenades naar Romeinse recepten en nu wordt dus de kruidenwijn mulsum gepresenteerd.
Ondertussen zijn er ook gesprekken met restaurants om eventueel een Romeins menuutje aan te bieden. Net vóór corona was het de bedoeling om alle producenten bij elkaar te brengen om samen met de stadsdiensten te onderzoeken in hoeverre het mogelijk was om die producten op regelmatige basis aan het grote publiek aan te bieden en niet alleen tijdens de periode van een Gallo-Romeins Weekend. Er wordt later dit jaar een poging gedaan om dit initiatief alsnog voort te zetten.
Het wijndomein Ravenstein is te bezoeken. Groepen vanaf tien personen kunnen een rondleiding aanvragen in de wijngaard en de wijnkelder met een degustatie op maat van de klant. Op zaterdag 3 en zondag 4 juli worden samenwerking met Vintage Heuvelland open wijngaardfeesten georganiseerd. Van 8 juli tot 15 augustus kan je op donderdag, vrijdag en zaterdag ook terecht in de pop-up wijnbar van het domein.
Op zaterdag 28 en zondag 29 augustus vindt de tweede Ravenstein Winetrail plaats. Dat is een wandel- en wijnproef-event dat doorgaat op het wijndomein Ravenstein in Kruiseke-Wervik. Je wandelt, grotendeels op onverharde wegen langs heen de glooiingen van de Amerikaberg en de Hoge Bossen. Je kiest voor een afstand van 6 of 10 km.
Tijdens de wandeling kijk je op de contouren van de Heuvellandse getuigenheuvels en stap je dwars door de wijngaarden. Onderweg proef je in primeur een aantal Ravensteinwijnen. Na inspanning volgt ontspanning met een Ravensteinwijntje van je keuze op het wijnterras. Vooraf inschrijven is verplicht.
Oorspronkelijk gepubliceerd door de stichter van S.P.Q.R. op romenieuws.wordpress.com, op 29 juni 2021. Bekijk het origineel.