Terwijl het land te maken heeft met een nooit geziene gezondheidscrisis met al meer dan 80.000 doden op de teller en de economische toestand slechter is dan ooit, hebben de twee ministers van het minipartijtje Italia Viva van voormalig premier Matteo Renzi de regeringscoalitie verlaten.
Hoewel Italia Viva amper 3 procent vertegenwoordigde in de coalitie die wordt gevormd door de MoVimento 5 Stelle (M5S), de Partito Democratico (PD) en het kleine Liberi e Uguali (LEU), verliest de regering Conte-II daardoor toch de meerderheid in het parlement.
De oorzaak van de crisis is banaal: ruzie over de manier waarop de door Europa toegekende coronasteun van 223 miljard euro moet besteed worden. Italië krijgt van alle Europese landen zowat het grootste aandeel uit het beloofde steunfonds van de Europese Unie om de economie na de viruscrisis er weer bovenop te helpen.
Omdat Matteo Renzi, de partijleider van het piepkleine centrumlinkse Italia Viva, vindt dat er te weinig aandacht is voor structurele hervormingen en investeringen verlaat hij de regering. Een beslissing waar veel kritiek op komt. Renzi vertoont onverantwoordelijk gedrag, zo klinkt het.
Renzi wil bovendien dat Italië ook een beroep doet op het Europees stabiliteitsmechanisme (ESM) om extra miljarden in onder meer de gezondheidszorg te kunnen pompen. Premier Conte heeft de steun van dat reddingsfonds tot nog toe altijd afgewezen omdat hij huiverachtig is voor de gevolgen.
Conte vreest in dat geval een negatieve reactie van de financiële markten omdat door de vraag naar extra noodhulp de indruk kan ontstaan dat Italië niet meer in staat is zichzelf te redden en het zonder die bijkomende steun de economie niet meer kan rechthouden. De Italiaanse beurzen zouden dat zwaar kunnen afstraffen, iets wat onze economie op dit moment absoluut kan missen, redeneert de premier.
Matteo Renzi heeft al langer kritiek op het beleid van premier Conte en dreigde er al een tijdje mee om de ministers Teresa Bellanova (Landbouw en Bosbeleid) en Elena Bonetti (Gelijke kansen en Gezin) – die amper op het beleid wegen – terug te trekken uit de regering. Nu is het zover.
Nu premier Giuseppe Conte geen parlementaire meerderheid meer heeft, wordt het lastiger om het land te besturen. In normale tijden was de regering wellicht al gevallen en zouden er nieuwe verkiezingen volgen. Maar de actuele crisis laat dat eigenlijk niet toe. Premier Conte heeft inmiddels al een gesprek gehad met president Sergio Mattarella.
De regeringsleider zal de komende dagen wellicht proberen een nieuwe meerderheid te zoeken en daarna het parlement om het vertrouwen in de regering vragen. Al is dat een behoorlijk gevaarlijk spel, want als die stemming negatief uitvalt, is het over en uit met Conte-II.
Een andere mogelijkheid is dat Conte de regering herschikt en daarbij de opstandige Renzi een extraatje aanbiedt zoals een extra minister of meer zichtbare en belangrijker ministerposten. Die ingreep moet dan dienen als smeermiddel om Italia Viva alsnog in de regering te houden.
Als laatste middel zou Giuseppe Conte zelf ontslag kunnen nemen en de president vragen om de regering door iemand anders te laten leiden. In ieder geval wordt voorlopig nog niet gedacht aan nieuwe verkiezingen, daarvoor is de crisis in het land momenteel te groot.
Bovendien zit niemand in de regering te wachten op vervroegde verkiezingen omdat gevreesd wordt dat de extreem-rechtste partijen Lega van Matteo Salvini en Fratelli d’Italia in dat geval een forse overwinning boeken.
Samen met het centrumrechtse Forza Italia van Silvio Berlusconi, zou het zelfs mogelijk zijn dat die combinatie meer dan 50 procent van de stemmen binnenhaalt. Berlusconi (83), die toevallig maandag in het ziekenhuis werd opgenomen wegens hartritmestoornissen, is ondanks zijn leeftijd nog altijd politiek actief. In september vorig jaar kwam hij ook al eens in het hospitaal terecht nadat hij het Covid-19-virus had opgelopen.
De voornaamste reden dat Italia Viva de regering verlaat is ongetwijfeld de frustratie van Renzi (vandaag senator, maar ooit zelf premier) die nu enkel nog de leider is van een minipartijtje, maar wel de partijloze Giuseppe Conte als opperhoofd moet dulden. Het feit dat die baas dankzij de viruscrisis ook nog eens vrijwel permanent in de media komt, moet enorm knagen bij Renzi.
Renzi handelt uit puur egoïsme. Hij wil zelf een meer prominente rol spelen, maar slaagt daar niet in. De frustratie is nu blijkbaar zo groot geworden dat hij bereid is om een regeringscrisis uit te lokken. Dat is onverantwoord gedrag, zeker in deze tijden, zeggen commentatoren in de media. Ook op internetfora en in opiniepeilingen krijgt het maneuver van Renzi felle kritiek.
Zelf heeft de man nauwelijks iets te verliezen. Italia Viva is zo klein dat het amper een rol van betekenis kan spelen. Bij de vorige regeringsvorming kwam de partij van pas om Giuseppe Conte aan een meerderheid te helpen, maar door het numerieke erg geringe gewicht in de coalitie en twee behoorlijk kleurloze ministers op weinig zichtbare posten, was Italia Viva al van in het begin gedoemd om een kleine rol te spelen. De frustraties die dat de voorbije maanden heeft meegebracht werden oud-premier Matteo Renzi nu blijkbaar te veel.
Oorspronkelijk gepubliceerd door de stichter van S.P.Q.R. op romenieuws.wordpress.com, op 14 januari 2021. Bekijk het origineel.