Vandaag hadden de onderhandelingen over de overname van Alitalia aan Air France/KLM afgerond moeten worden. Maar het ziet er naar uit dat de verkoop van de Italiaanse luchtvaartmaatschappij, die nog voor 49,9 procent in overheidshanden is, nog maanden op zich kan laten wachten. In de eerste plaats omdat oppositieleider Berlusconi een Italiaans tegenbod heeft aangekondigd. En ook, omdat Alitalia weer een klein beetje financiële armslag heeft. Eind februari had het nog 180 miljoen euro in kas, en omdat het momenteel 50 tot 100 miljoen per maand verliest, dreigde op korte termijn een faillissement. Maar door een belastingteruggave en de verkoop van haar 2 procent aandelen in Air France incasseerde Alitalia dit weekeinde 148 miljoen euro. Daarmee heeft het weer enkele maanden zuurstof.
De overname van Alitalia door Air France/KLM leek een feit, toen eind vorig jaar de bedrijfsleiding akkoord ging met de door Parijs voorgestelde reorganisatie. Maar een maand later kwam alles weer op losse schroeven te staan door de val van premier Prodi, een verklaard voorstander van de keuze voor de Fransen. Zijn – vermoedelijke – opvolger Berlusconi had in het verleden al gepleit voor een ‘nationale’ oplossing, ofwel de overname van Alitalia door de kleine particuliere maatschappij AirOne. Twee weken geleden verklaarde de huidige demissionaire regering zich officieel bereid om haar 49,9 procent te verkopen, wanneer Air France/KLM haar totaalbod op de aandelen Alitalia uitbrengt. Volgens plan had dat half mei moeten gebeuren. Maar dan zit er in Rome al een ander kabinet, vermoedelijk voorgezeten door Berlusconi, die juist alles in het werk zet om de Fransen dwars te zitten. En hij is de enige niet.
Ook de vakbonden hebben in eerste instantie het plan van Air France/KLM afgewezen. Weliswaar is er volgens de vakcentrale CGIL geen redelijk alternatief, maar de pilotenbond Anpac, die gelieerd is aan Berlusconi’s coalitie, kiest desondanks voor een Italiaans kartel. Er wordt verder gepraat met de bonden, maar de uitkomst is onzeker. Daarnaast hangt Alitalia een schadeclaim van 1,25 miljard euro boven het hoofd van Milanese luchthaven Malpensa. Bijna alle intercontinentale vluchten zijn sinds gisteren verplaatst van het vliegveld bij Milaan Malpensa naar het vliegveld Fiumicino bij Rome. Wekelijks gaat het om zo’n 900 (verlieslatende) vluchten. De overplaatsing valt binnen het kader van ‘Network summer 2008’ van Alitalia, dat met de ingang van de zomertijd is begonnen. Malpensa is hiermee, bijna tien jaar na de inauguratie, opeens een veel kleiner vliegveld geworden en het is zelfs de vraag of ze zal overleven. Malpensa wil nu schadeloos gesteld worden. Air France/KLM wil daar niet voor opdraaien en Alitalia pas overnemen, als hiervoor een oplossing is gevonden, die echter nog niet in zicht lijkt.
Het voornaamste obstakel is echter Silvio Berlusconi, die Alitalia tot speerpunt in zijn campagne heeft gemaakt. De oppositieleider schermt vrijwel dagelijks met namen van ‘moedige’ en ‘trotse’ Italiaanse ondernemers die samen met hem Alitalia voor de Italianen willen behouden. En wanneer de betrokkenen ontkennen, zegt hij gewoon dat hij verkeerd is geciteerd en krijgt daarmee nog een keer publiciteit. Opiniepeilers laten weten dat Berlusconi met zijn verzet tegen de ‘uitverkoop van Alitalia aan de Fransen’ ruim een procent extra stemmen kan winnen. Als Air France/KLM nog steeds serieuze plannen heeft met Alitalia, kan het dus maar het beste wachten tot na de verkiezingen.
Dit artikel verscheen oorspronkelijk op 31 maart 2008 op het Romenieuws-archief.