Tijdens werkzaamheden in de tuin van de Accademia dei Lincei aan Palazzo Corsini (Via della Lungara) in Trastevere zijn de resten ontdekt van een ondergrondse citadel met onder meer een amforenwinkel en een keramiekoven uit de oudheid. Er werd ook een kanaal blootgelegd dat het water van de Janiculumheuvel afleidde. De overblijfselen dateren uit de derde eeuw na Chr. en bezorgen de wetenschappers heel wat informatie bezorgen over het leven en werk van de ambachtslui die hier in die periode werkten. De archeologen zijn verbluft, want nooit eerder werd vermoed dat zich hier in de oudheid een commerciële ambachtszone bevond.
Het was begonnen als een kleine ingreep om de brandveiligheid in Palazzo Corsini te verbeteren en waarbij ook een paar kleine graafwerken moesten plaatsvinden. Maar zoals in Rome wel vaker gebeurt: zodra je ergens in de stad een spade in de grond steekt win je de archeologische lotto. Ook ditmaal was het prijs. Op amper een meter diepte werd een belangrijke ontdekking gedaan. Tot verrassing van de inderhaast bijgeroepen archeologen ontdekten ze een Romeins atelier uit de de derde eeuw, afgebakend met nog behoorlijk bewaarde bakstenen muren en de resten van een grote oven voor de vervaardiging van keramiek. Uit duidelijke hittesporen op de grond konden de archeologen ook vaststellen dat er glaswerk werd geproduceerd.
Aan het atelier was ook een amforenwinkel verbonden want vlakbij werden tientallen amforen ontdekt, bestemd voor het bewaren van olie. Waarom het atelier en de winkel destijds verlaten werden en waarom de amforen dan niet werden meegenomen is een raadsel dat de archeologen nog moeten oplossen. Uit eerdere opgravingen in de buurt is nooit gebleken dat het huidige park achter Palazzo Corsini en de botanische tuin in de oudheid een industrieel gebied was waar blijkbaar ook handelsactiviteiten werden uitgeoefend. Er is ook geen enkele bron die melding maakt van dergelijke bedrijvenheid in dit deel van de stad. .
Tientallen amforen zijn nog vrijwel volledig intact, maar gezien de hoeveelheid scherven moeten zich hier honderden exemplaren hebben bevonden. Het gaat om amforen van het zogenaamde Dressel 20-type die oorspronkelijk werden ontworpen en gebruikt voor de opslag van grotere hoeveelheden olie. Sommige dragen het handelsmerk C. Oppi Res, verwijzend naar een grote Romeinse werkplaats waarschijnlijk gelegen op de Janiculum.
De opgestapelde scherven van de stukgeslagen kruiken werden door de Romeinen vaak hergebruikt als een ingenieuze manier van vochtisolatie. De eerste keer dat archeologen een dergelijk systeem ontdekten was in 2007 tijdens opgravingen onder de Mercati Generali aan de Via Ostiense. Ook hier, aan Palazzo Corsini, werden opeengestapelde lagen scherven ontdekt die als duidelijk doel hadden om het water en insijpelend vocht buiten te houden. De nabijheid van de Tiber zal daar misschien mee te maken hebben, al vermoeden de archeologen ook dat op onregelmatige tijden water vanaf de vlakbij gelegen Janiculumheuvel naar de site stroomde.
Als je nadenkt over de locatie van deze ambachtelijke site lijkt het wel logisch, stellen de archeologen. Dank zij nabijheid van de oude Via Septimia die in de oudheid Trastevere met de Vaticaanse heuvel verbond, en gelegen tussen de Porta Settimiana en de Horti di Gaeta die zich uitstrekte over de oostelijke hellingen van de Janiculumheuvel kunnen we ons inderdaad een industriële en ambachtelijke zone in dit gebied voorstellen. Ook de onmiddellijke nabijheid van de Tiber bood mogelijkheden voor de aanvoer van materialen en het transport van afgewerkte amforen.
Archeologen Renato Sebastiani en Paola Fraiegari hebben hun werkzaamheden afgerond en zullen vermoedelijk binnenkort hun bevindingen presenteren. Onmiddellijk na de presentatie zal de site opnieuw worden bedekt met aarde. Dat gebeurt in opdracht van de Academia dei Lincei, die hier samen met de Galleria Nazionale d’Arte Antica (GNAA) gevestigd is. De archeologen vinden het zonde dat deze ontdekking voorgoed aan het oog zal onttrokken worden. Ze spreken van een unieke en belangrijke vondst, zelfs naar Romeinse maatstaven, die het meer dan waard is om permanent getoond te worden. Dat zal dus niet gebeuren.
Accademia Nazionale dei Lincei
Oorspronkelijk gepubliceerd door de stichter van S.P.Q.R. op romenieuws.wordpress.com, op 4 april 2019. Bekijk het origineel.