Italië heeft een belangrijke overwinning behaald in zijn jarenlange strijd met het Getty Museum over een uiterst zeldzaam Grieks bronzen beeld. Een rechtbank in Pesaro beval de inbeslagname van de ‘Zegevierende jongeling’, het koninginnestuk van het Californische museum. Volgens de rechtbank verwierf het museum het kunstwerk in dubieuze omstandigheden en in de wetenschap dat het mogelijk illegaal geëxporteerd was uit Italië. Het museum moet het beeld teruggeven aan Italië.
De inzet van de betwisting is een beeld dat in 1964 door Italiaanse vissers uit de Adriatische Zee werd gehaald. Het is gemaakt tussen de vierde en de tweede eeuw voor Christus. Op basis van de stijl wordt het door specialisten toegeschreven aan Lysippos, de beeldhouwer van Alexander de Grote. Het stuk moet bij een schipbreuk tijdens het transport van Griekenland naar Italië op de zeebodem terechtgekomen zijn. Het beeld stelt een naakte atleet voor die gekroond is met een olijfkrans, wat betekent dat hij een overwinnaar was op de Olympische Spelen. De ‘Zegevierende jongeling’ is een van de weinige antieke bronzen die vrijwel intact bewaard bleven.
Na de vondst werd het beeld een tijd verborgen gehouden en uiteindelijk uit Italië gesmokkeld. In 1972 dook het op bij een kunsthandel in München. Vijf jaar later werd het verworven door het Getty Museum, dat er bijna 4 miljoen dollar voor op tafel legde. Dat de herkomst van het beeld nogal dubieus was, moet van in het begin duidelijk geweest zijn. Paul Getty, de oliemiljardair die zijn fortuin aan het naar hem genoemde museum naliet, uitte zijn bezorgdheid op dat punt, maar stierf voordat de transactie rond was. Ook het Metropolitan Museum in New York, dat evenals het Getty Museum op het beeld aasde, besefte dat er problemen waren met de herkomst, zo blijkt uit een interne nota.
Kunstschatten werden eeuwenlang straffeloos uit hun land van herkomst weggehaald. Maar in 1970 werd een Unesco-conventie goedgekeurd die de illegale export van erfgoed aan banden legt. Stukken die tot het kunstpatrimonium behoren, mogen sindsdien niet zonder toestemming van de overheid worden uitgevoerd. Italië heeft die toestemming voor de ‘Zegevierende jongeling’ nooit gegeven. Het Getty Museum zat in een moeilijke positie. Het wilde een topcollectie opbouwen om te kunnen concurreren met de grote Europese musea, maar het aanbod van topstukken is erg klein. Daarom betaalde het museum spectaculaire prijzen en beging het onvoorzichtigheden. In 2007 moest het al eens veertig antieke kunstwerken teruggeven aan Italië.
Het is niet zeker dat de Verenigde Staten de inbeslagname die de Italiaanse rechter beval, zullen uitvoeren. Getty kondigde al aan dat het beroep zal aantekenen. Het is ook mogelijk dat de twee partijen opnieuw zullen onderhandelen. Maar na het vonnis van deze week lijkt teruggave op termijn onafwendbaar. “De langdurige plundering van Italië is ten einde gekomen”, zei Francesco Rutelli, de voormalige Italiaanse minister van Cultuur, die van een ‘historisch vonnis’ gewaagt. (Bron: De Standaard)
Oorspronkelijk gepubliceerd door de stichter van S.P.Q.R. op romenieuws.wordpress.com, op 13 februari 2010. Bekijk het origineel.