Nero, de laatste mannelijke afstammeling van keizer Augustus, werd in 54 na Chr. keizer van Rome toen hij slechts 16 jaar oud was en stierf een gewelddadige dood op 30-jarige leeftijd.
Een grote tentoonstelling in het British Museum in Londen rekent voor eens en altijd af met de mythes en foute verhalen die over Nero al eeuwenlang worden verteld.
De tentoonstelling opent als gevolg van de viruspandemie zes maanden later dan gepland en is te bezoeken tot 24 oktober 2021.
Ze bestaat uit ongeveer 200 vaak spectaculaire en bijzonder mooie objecten, gaande van beelden en wapens tot juwelen, munten en graffiti.
Vele artefacten komen uit de eigen Romeinse collectie van het British Museum, maar de tentoonstelling pakt ook uit met talrijke bruiklenen uit Italiaanse en andere musea. Ook Rome stuurde kunstwerken naar Londen.
Op basis van het meest recente archeologische onderzoek stelt deze grote tentoonstelling het traditionele verhaal van de meedogenloze tiran en excentrieke artiest in vraag en onthult daarentegen een heel andere Nero;
De man komt vooral tevoorschijn als een populistische leider in een tijd waarin de Romeinse samenleving met grote veranderingen te maken kreeg. De titel Nero, de man achter de mythe kan dan ook niet beter gekozen zijn.
Foto: British Museum.
De tentoonstelling dringt echter niemand een mening op. Ze laat de opkomst en ondergang van de jonge keizer zien en gaandeweg kan de bezoeker zich een eigen mening vormen over Nero.
Was hij een jonge, onervaren heerser die zijn best probeerde te doen in een verdeelde samenleving, of was hij de meedogenloze en megalomane tiran zoals hij in de geschiedenis vaak is afgeschilderd?
De huidige generaties werden bijvoorbeeld erg beïnvloed door de film Quo Vadis uit 1951 waarin acteur Peter Ustinov als Nero op een lier speelt terwijl Rome in brand staat. muziek maakt terwijl Rome volop in brand staat.
Net als het denkbeeld dat Nero Rome in brand liet steken is ook dat verhaal een mythe. De meeste van die verhalen werden na de dood van de keizer door zijn vijanden de wereld ingestuurd. Zo ontstond geleidelijk het beeld dat Nero een echte schurk was, een figuur om te haten.
Foto: British Museum.
Ook curator Francesca Bologna maakt duidelijk dat dit beeld van nero uitsluitend gebaseerd is op zeer vooringenomen overgeleverde bronnen en verslagen en dat we die dus ernstig in vraag moeten stellen en zelfs aanvechten.
Het fenomeen is niet nieuw: ook vandaag is het meer dan ooit nodig om kritisch te zijn over onze nieuwsbronnen. Ook tegenwoordig is ‘fake news’ een fenomeen.
Het al dan niet bewust verspreiden van foute informatie is een kwalijke trend, waardoor het steeds moeilijker wordt waarheidsgetrouwe nieuwsbronnen van andere te onderscheiden. En ook in Nero’s tijd deden complottheorieën al volop de ronde.
Belaagd door samenzweerders pleegde Nero op dertigjarige leeftijd zelfmoord. Zijn dood was de aanleiding tot een burgeroorlog waarna de nieuwe Flavische dynastie met als eerste keizer Vespasianus aan de macht kwam.
Net zoals politici dat al eeuwenlang doen, gaf de nieuwe heerser zijn voorganger de schuld voor de problemen van Rome.
Foto: British Museum.
Dat was dus niet helemaal terecht. Niet dat Nero een brave jongen was. Hij liet zijn moeder vermoorden, net als één en wellicht twee van zijn vrouwen.
Maar vergeleken met eerdere keizers was hij niet gewelddadiger dan zijn voorgangers. Elke keizer had bloed aan zijn handen. Zelfs Augustus is op bloedige wijze aan de macht gekomen.
www.britishmuseum.org/exhibitions/nero-man-behind-myth
Oorspronkelijk gepubliceerd door de stichter van S.P.Q.R. op romenieuws.wordpress.com, op 2 juni 2021. Bekijk het origineel.