Vaticaanse archeologen hebben onder het gebouw van een verzekeringsmaatschappij in Rome de oudste bekende afbeeldingen van de apostelen ontdekt en geïdentificeerd. De beeltenissen zijn teruggevonden op de zoldering van een vroegere grafkamer in de fundamenten van het gebouw, die men ondertussen de catacomben van Santa Tecla is gaan noemen, gelegen op enkele honderden meters van de basiliek van Sint-Paulus-buiten-de-Muren (San Paolo fuori le Mura). Het nieuws is in Rome bekendgemaakt door de Pauselijke Commissie voor Sacrale Archeologie. Die instantie heeft het beheer over alle catacomben in Italië, waaronder ook de zowat 120 grote en kleinere catacomben in Rome en omgeving. De voormalige begraafplaatsen zijn echter wel eigendom van de staat, die dus enkel het beheer ervan overlaat aan het Vaticaan. De onderzoekers kwamen de kunstwerken op het spoor dankzij aantekeningen uit de 18de eeuw.
Net als de beeldvorming van Christus, veranderde ook de voorstelling van de apostelen doorheen de eeuwen. De ontdekte afbeeldingen geven kunsthistorici een duidelijker beeld van hoe de apostelen in de eerste eeuwen van het christendom werden afgebeeld. De conservering van de kostbare muurschilderingen in de catacomben wordt wel bemoeilijkt door het hoge vochtigheidsgehalte. Daardoor zet zich een witgele kalklaag af waardoor de afbeeldingen vervagen. Alleen door het voorzichtig afkrabben van deze kalklaag was het mogelijk om de authentieke afbeeldingen weer naar boven te halen. De restauratie van de gezichten van de apostelen is buitengewoon goed gelukt.
De uiteindelijke blootlegging van de afbeeldingen werd mogelijk gemaakt door een gesofistikeerde lasertechniek die werd ontwikkeld door Francesco Giuliani. Die stelde de archeologen in staat om de kalklagen met grote precisie te verwijderen en de schilderingen uit de tweede helft van de 4de eeuw terug te herstellen. “De laser veroorzaakt een soort mini-explosie met stoom. Door die reactie kan de kalklaag makkelijk verwijderd worden”, legt restauratie-verantwoordelijke Barbara Mazzei uit. Dankzij deze techniek zijn de donkere kleuren van de kostbare iconen nauwelijks beschadigd. Indien het op de klassieke, handmatige manier was gebeurd, waren de afbeeldingen vermoedelijk onherroepelijk beschadigd geraakt.
Twee jaar geleden, in de aanloop naar het Paulusjaar, las u in deze nieuwsbrief reeds dat men één van de oudste afbeeldingen van deze apostel had gevonden. Nu blijkt echter dat er zich in dezelfde ruimte ook portretten zijn van andere apostelen bevinden, met name deze van Petrus, Andreas en Johannes. Uniek is dat zij niet in een groep maar individueel zijn afgebeeld. De portretten liggen waarschijnlijk aan de basis van latere afbeeldingen van deze vier beroemde apostelen. Op de grote plafondschildering staat de afbeelding van Christus als de Goede Herder centraal afgebeeld. De vier apostelen bevinden zich in de vier hoeken van het tafereel.
De catacomben van de heilige Tecla werden aangelegd in de 4de eeuw na Christus en liggen enkele honderden meters verwijderd van het recent ontdekte graf van Paulus in de basiliek Sint-Paulus-buiten-de-Muren. Deze ondergrondse begraafplaats werd reeds vanaf de vroege middeleeuwen genoemd in reisgidsjes voor pelgrims. Om welke Tecla het precies gaat, is niet met zekerheid te zeggen. Mogelijk gaat het om de vrouw die dicht bij de apostel Paulus stond.
De wanden van de grafkamer bevatten christelijke symbolen, bijbelse afbeeldingen en verwijzingen naar de christelijke martelaren. “Het zijn hoe dan ook de oudste bekende afbeeldingen van het gezicht van apostelen”, stelt archeoloog Fabrizio Bisconti. De restauratie met de nieuwe lasertechniek, die hier voor het eerst werd gebruikt, kostte 60.000 euro. De catacomben van Tecla zijn voorlopig niet voor het publiek toegankelijk.
Oorspronkelijk gepubliceerd door de stichter van S.P.Q.R. op romenieuws.wordpress.com, op 23 juni 2010. Bekijk het origineel.