De Italiaanse auteur Claudio Magris ontvangt op 2 februari een eredoctoraat van de KU Leuven. In de marge hiervan treedt Claudio Magris op donderdag 3 februari in gesprek met Jean-Pierre Rondas (Klara) over het thema 'Europa tussen utopie en onttovering'. Deze gedachtenwisseling vindt plaats om 20 uur in de Aula Pieter De Somer, Charles De Beriotstraat 24, 3000 Leuven en wordt ingeleid door Natalie Dupré (HU Brussel), die in 2009 een monografie over Claudio Magris publiceerde. Het gesprek verloopt jammer genoeg niet in het Italiaans, er is gekozen voor het Frans. De toegang is gratis.
Claudio Magris (Triëst, 1939) geldt als een van de belangrijkste Italiaanse en Europese schrijvers van de laatste decennia. Hij verwierf internationale bekendheid met Donau (1986) een reisverhaal waarin de verteller niet enkel ingaat op de geschiedenis en cultuur van de landstreken langs de Donau maar ook voortdurend greep tracht te krijgen op de epistemologische, ideologische en ethische implicaties van zijn eigen houding tegenover de werkelijkheid. Ook andere bekende en in het Nederlands vertaalde werken van Claudio Magris zoals Een andere zee (1991), Microcosmi (1997) of Blindelings (2005) vertonen eenzelfde karakteristieke kruisbestuiving tussen reisverhaal en roman, essay en fictie, scherpzinnige waarneming en ethische reflectie.
Claudio Magris doceert sinds 1978 Duitstalige literatuur aan de universiteit van zijn geboortestad, en in zijn talloze essays over literatuur, filosofie en cultuur bekleedt de Duitstalige literatuur een centrale plaats. Dat geldt in het bijzonder voor de literatuur van Mitteleuropa – een gebied dat min of meer samenvalt met wat tot 1919 de Oostenrijks-Hongaarse Dubbelmonarchie was, en waartoe ook Magris’ thuisstad Triëst behoorde. Aan de mythevorming rond dat Habsburgse rijk wijdde Claudio Magris in 1963 zijn eerste belangrijke studie, Il mito asburgico nella letteratura austriaca moderna (“De Habsburgse mythe in de moderne Oostenrijkse literatuur”).
In essaybundels als Itaca e oltre (1982) en L’anello di Clarisse (1984) gaat Magris’ belangstelling vooral uit naar schrijvers en filosofen uit Centraal-Europa waarin de ervaring van moderniteit als verlies van eenheid en eenduidigheid een centrale plaats bekleedt. In het oeuvre van auteurs als Robert Musil, Joseph Roth of Italo Svevo wordt, aldus Claudio Magris, op schitterende wijze gestalte gegeven aan de confrontatie met een werkelijkheid die meervoudig en onbepaald geworden is, en aan het intrigerende levensgevoel van versplintering en vertwijfeling, van luciede observatie en bitterzoete ironie waarop deze crisiservaring uitloopt.
Magris’ belangstelling voor de literaire verwerking van de moderniteit resulteert in een literair oeuvre waarin sprake is van een humanistische instelling, maar wel een die gestoeld is op een dialectische verhouding tussen wat hij de ethische inspiratie van de “utopie” en het lucide besef van de “onttovering” genoemd heeft (Utopia e disincanto is de titel van een in 1999 verschenen essaybundel).
Voor Claudio Magris bezit literatuur het vermogen om uiting te geven aan dissonanties en contradicties die de geïnstitutionaliseerde waarheden van democratische samenlevingen ontglippen. Dat literatuur hiermee ook een praktijk van reflectie, kritiek en dialoog kan worden, blijkt uit de tussenkomsten van de auteur in het publieke debat in zijn eigen land, maar ook op het internationale forum, over thema’s als solidariteit, diversiteit, laïciteit. Claudio Magris beschouwt literatuur dan ook als de plaats bij uitstek waarin het moderne Europa de confrontatie met zijn dromen en demonen kan en moet aangaan, en dat geldt onverkort voor het Europa van 2011 dat toch wel in de knoop ligt met de verscheidenheid die het zo hoog in het vaandel voert.
Jean-Pierre Rondas is verbonden aan de klassieke muziekzender Klara (VRT), waar hij verschillende programma’s produceerde, gewijd aan uiteenlopende filosofische, maatschappelijke en culturele onderwerpen. Voor programma’s als Wereldbeeld of Rondas interviewde hij gesprekken met uiteenlopende internationale wetenschappers en auteurs. Een aantal interviews werd gebundeld in Rondas’ wereldbeeldenboek. Gesprekken op Klara, Pelckmans (2006).
Meer informatie:
Carmen Van den Bergh
tel. +32 (0) 16 32 48 34
carmen.vandenbergh@arts.kuleuven.be
Oorspronkelijk gepubliceerd door de stichter van S.P.Q.R. op romenieuws.wordpress.com, op 27 januari 2011. Bekijk het origineel.