Gisteren maakten we kennis met de San Marcello al Corso, gelegen aan het kleine Piazza di San Marcello, langs de Via del Corso. Velen wandelen zonder meer langs deze kerk, maar het loont de moeite om op het pleintje even stil te staan om vervolgens onder de indruk te komen van de ongelooflijke dynamiek van deze in de literatuur vaak geroemde gevel. Het is een ontwerp van Carlo Fontana en zonder meer zijn meesterwerk.
Carlo Fontana (1638-1714) mogen we niet verwarren met zijn verre familielid Domenico Fontana (1543-1607) die aan de San Luigi dei Francesi werkte, en ook bekend was als de oprichter van verschillende obelisken. Carlo Fontana werd in Bruciato (kanton Ticino) geboren en kwam reeds op zijn zeventiende naar Rome. Hij ging in de leer bij Pietro da Cortona (1596-1669) en werkte een tiental jaren als assistent van Gian Lorenzo Bernini (1598-1680).
Carlo Fontana werkte als architect vrijwel nooit alleen maar ging doorgaans een samenwerkingsverband aan met vele andere grote barokarchitecten uit zijn tijd. Tot zijn gedeelde realisaties behoren het Palazzo Montecitorio en de Lancellotti-kapel in de Sant’ Andrea della Valle. Carlo Fontana bouwde ook de doopkapel van de Sint-Pietersbasiliek.
De gevel van de San Marcello, die in 1682-1683 gewoonweg voor de voorlopige zestiende-eeuwse gevel ‘geplakt’ werd, is een evenwichtige mengeling van klassieke en barokke elementen en een voorbeeld van de eclectische stijl van Carlo Fontana. De ingang steekt zo ver vooruit, dat om de continuïteit en de eenheid te herstellen, de architect palmvormige voluten plaatste. Een voluut is een krul- of spiraalvormige versiering die kenmerkend is voor het kapiteel van een Ionische zuil. Kapitelen met een dergelijke versiering worden voluutkapiteel of krulkapiteel genoemd. In de renaissance en de barok werden voluten ook als decoratie op de hoeken van topgevels en op consoles gebruikt. De naam is afgeleid van het Latijnse woord voluta, wat boekrol betekent.
De open lijst op het fronton boven de ingang van de San Marcello wacht nog steeds op een niet gerealiseerd halfreliëf, de mooi uitgevoerde beelden zijn het werk van assistenten van Fontana. Kijk terloops ook even naar het gebouw op nr. 5, links van de San Marcello. Het heeft een vijftiende-eeuwse ingang met twee indrukwekkende zuilen. Hier woonde een kardinaal van wie we morgen tijdens een bezoek aan het interieur van de San Marcello het merkwaardige grafmonument zullen ontdekken.
Oorspronkelijk gepubliceerd door de stichter van S.P.Q.R. op romenieuws.wordpress.com, op 5 juli 2019. Bekijk het origineel.