In dit derde en laatste deel over de Via del Governo Vecchio en de directe omgeving, houden we even halt op Piazza dell’Orologio. Het eerste wat je daar opvalt is een fraaie klokkentoren, de zogenaamde Torre dell’Orologio, meteen de blikvanger op dit kleine pleintje waarvan de naam zelfs niet op iedere kaart is terug te vinden. Deze toren hoort bij het klooster van de Chiesa Nuova. De spits uit 1648 met de typische smeedijzeren voluten verraadt onmiskenbaar de hand van Francesco Borromini. De architect woonde in die periode zelf ook in de Via del Governo Vecchio, met name in het pand dat vandaag nr. 123 draagt.
Onder de wijzerplaat is een mozaïek van de ‘Heilige Maagd van Vallicella’ te zien uitgevoerd door Pietro da Cortona. Op de wijzerplaat zelf zijn de wijzers verdwenen. De tijd staat hier werkelijk stil. Op de hoek van het gebouw bevindt zich een mooie Madonna omgeven door een barokke ‘krans’ van engeltjes. Bijna onder deze huismadonna bevindt zich één van de toegangen tot het Oratorio dei Filippini.
De ingang links van de Chiesa Nuova, die zich vlakbij om de hoek bevindt, leidt niet naar het eigenlijke oratorium, maar naar een inkomhal, waar de tweede deur links toegang geeft tot de zaal die gekend is als de Sala Borromini. Ga je rechtdoor, bereik je de eerste van drie open binnenplaatsen, het kloppende hart van het grote Palazzo dei Filippini, het eigenlijke klooster der Oratorianen (Confederatio Oratorii Sancti Philippi Nerii) dat eveneens door Borromini werd ontworpen. Het complex werd opgericht om tegemoet te komen aan de religieuze, wereldlijke, intellectuele en prakische noden van de priesters.
Rond de eerste binnenplaats creëerde Borromini een gebouw met twee verdiepingen bedoeld als de ‘publieke ruimte’, namelijk het Oratorium, zalen voor bezoekers en de bibliotheek. Rond de tweede binnenplaats bevond zich de ‘gesloten kloosterzone’ met de kamers voor de priesters, de eetzaal en de ontspanningszaal, de ‘sala ovala’ met de majestueuze vuurhaard. Deze laatste zaal, nu gekend als ‘libreria letteraria’ op de eerste verdieping, kan alle werkdagen van 9.30 u. tot 18.30 u. worden bezocht. Wat weinigen weten is dat zich hier ook het archief van de familie Orsini bevindt, zonder meer een schatkamer vol met Romeinse geschiedenis. Rond de derde binnenplaats, achter de apsis van de Chiesa Nuova, bevond zich de dienstenzone. Dit geheel is te bereiken vanaf de voormelde bijkomende ingang aan de Piazza dell’ Orologio.
Aan de Via degli Orsini 34 werd op 2 maart 1876 Eugenio Pacelli geboren, de latere paus Pius XII (1939-1958). In de hal van dit geboortehuis hangt aan de rechtermuur een gedenkplaat, maar de toegangspoort tot het complex is niet altijd open. De latere paus was destijds nog misdienaar in de Chiesa Nuova. De familie van de latere paus huurde een appartement op de derde verdieping van dit grote gebouw. Vandaag is die flat opgedeeld in twee aparte woningen die eigendom zijn van twee afzonderlijke gezinnen. Pius XII is overigens de enige paus uit de twintigste eeuw van wie het geboortehuis niet tot een museum werd omgebouwd of tenminste daartoe gedeeltelijk werd ingericht.
Oorspronkelijk gepubliceerd door de stichter van S.P.Q.R. op romenieuws.wordpress.com, op 12 september 2014. Bekijk het origineel.