We maaken er al eerder melding van maar zoals clublid Hugo De Keersmaecker onlangs terecht opmerkte is het onderstaande evenement inderdaad niet te missen voor wie tussen 17 december 2010 en 27 april 2011 naar Rome reist. We hebben het over een grote tentoonstelling die heel veel fraais uit de Renaissance bij elkaar brengt en die bovendien uitzonderlijk plaatsheeft in het al even mooie Palazzo Farnese, vandaag de ambassade van Frankrijk.
Alle belangrijke kunstwerken, zo’n 150 in totaal, gaande van beelden, tekeningen en schilderijen van grote meesters zoals Rafaël, Michelangelo, Caracci, Tiziano, aangevuld met munten, tapijten en keramiek, die met de familie Farnese te maken hebben, worden voor het eerst sinds eeuwen weer bij elkaar gebracht op de plaats waar de kunstcollectie ontstond. De tentoonstelling is een initiatief van de Franse ambassade die ondertussen reeds 135 jaar officieel in het Palazzo Farnese is gehuisvest.
De kunstwerken zullen de vijf eeuwen oude fascinerende geschiedenis van het Palazzo Farnese doen herleven, te beginnen van de 16de eeuw tot de moderne tijd, toen het gebouw in gebruik werd genomen als zetel van de ambassade van Frankrijk en de Ecole française de Rome . Uniek is ook dat een grote en belangrijke selectie van werken uit de oorspronkelijke collectie Farnese voor het eerst in eeuwen terugkeert naar de plaats waar ze destijds werden bijeengebracht door de kunst- en verzamelaarspassie van de familie Farnese.
Om de tentoonstelling in het Palazzo Farnese te bezoeken zal het publiek vooraf moeten reserveren. Het blijft immers een ambassadegebouw, zonder afspraak kom je er niet in. Gelukkig werd er een speciale website gelanceerd met daarop alle informatie en kan je telefonisch en ook online een datum en uur reserveren. De terugkeer van de vele prachtige kunstwerken werd mogelijk gemaakt door de medewerking van talrijke musea in binnen- en buitenland. Er werd ook beroep gedaan op kunstcollecties in Frankrijk.
Ondermeer het Nationaal Archeologisch Museum van Napels (Museo Archeologico Nazionale di Napoli), het Palazzo Reale di Capodimonte in dezelfde stad en het Louvre hebben gul uitgeleend, al is dat voor dit laatste museum voor één keer eens niet uitzonderlijk. De directe link met Parijs is hier immers niet ver te zoeken. Uit het Palazzo del Quirinale worden wandtapijten overgebracht. Uit het museum in Château de Saint-Ouen komen zeldzame handgemaakte meubels uit de renaissance naar Rome. Zo kunnen we nog wel een tijdje doorgaan.
Los van de kunstwerken biedt deze tentoonstelling vooral ook een heel mooie gelegenheid om het boeiende verhaal van de Farneses te (her)ontdekken. Deze familie, die eeuwenlang in één adem werd genoemd met kardinalen, pausen, ambassadeurs, koningen en kunstenaars blijft onlosmakelijk verbonden met Rome en haar geschiedenis.
De tentoonstelling wordt opgezet in samenwerking met het Italiaanse Ministerie van Erfgoed en Cultuur onder leiding van prof. Francesco Buranelli, secretaris van de Pauselijke Commissie voor het Cultureel Erfgoed van de Kerk en Roberto Cecchi, secretaris-generaal van het ministerie van erfgoed en cultuur.
Palazzo Farnese, een hoogtepunt van de Italiaanse renaissance, werd gebouwd in opdracht van Alessandro Farnese (1468-1549), die vanaf 1534 door het leven zou gaan als paus Paulus III. Die kerkelijke carrière had hij al vroeg ingezet. Zijn zus Giulia had als maîtresse van paus Alexander VI een goed woordje voor hem gedaan, zodat Alessandro Farnese reeds op 25-jarige leeftijd de titel van kardinaal kreeg.
De werken aan Palazzo Farnese begonnen in 1514 door Antonio da Sangallo de Jongere, werden voortgezet onder leiding van Michelangelo (1546-1549) om vervolgens onder toezicht van Vignola en Giacomo della Porta voltooid te raken in 1589. Van Michelangelo zijn onder meer de mooie loggia’s in het midden van het paleis en de Corintische arcaden op de derde verdieping. Ook de enorme kroonlijst, die maar liefst drie meter over de straat uitsteekt, is afkomstig van Michelangelo’s tekentafel. Op het toppunt van hun macht stelden de Farneses in deze palazzo zo’n 300 mensen te werk.
Ooit bestond het plan om Palazzo Farnese met een brug over de Tiber te verbinden met de Villa Farnesina aan de overkant van de rivier. Het was Michelangelo die voor dit project de plannen tekende. Dit werk werd vlak na de aanvang echter al stopgezet en uiteindelijk nooit uitgevoerd. Nu staat er alleen nog de, vaak volledig met groene planten bedekte, Farneseboog van zo’n drie meter lengte, die enkel de Via Giulia overspant. Het begin van een brug, die dus nooit over de rivier geraakte.
Halfweg de 17de eeuw verhuisden de belangen van de familie Farnese van Rome naar Parma. Niet lang daarna zou de laatste telg van het beroemde geslacht sterven. Erfgenamen waren er niet meer. De eigendommen werden in de eerste helft van de 18de eeuw overgenomen door de Bourbons van Napels. Ook het grootste gedeelte van de kunstcollectie kwam bij hen terecht. Ook het palazzo in Rome werd bezit van de Bourbons, die het lang verwaarloosden en er pas in 1861, na het verlies van hun koninkrijk Napels, hun intrek namen.
Zowel in de 16de, 17de als de 18de eeuw verbleven Franse ambassadeurs sporadisch in een gedeelte van het gebouw, maar de ambassade van Frankrijk is er pas officieel gevestigd in 1874, een jaar later gevolgd door de Ecole Française de Rome . Het gebouw werd destijds aangekocht door Frankrijk en vervolgens terug verkocht aan Italië. In 1936 werd er een overeenkomst ondertekend waarbij de Fransen het palazzo voor een periode van 99 jaar in gebruik mochten nemen. De Italiaanse ambassade in Frankrijk heeft een soortgelijke overeenkomst.
Het indrukwekkende Palazzo Farnese doet altijd weer mensen vol verbazing stilstaan. Het immense gebouw werd grotendeels rechtgezet met stenen afkomstig van het Colosseum en de Thermen van Caracalla. Deze palazzo is één van de oorzaken waarom deze prachtige sites uit de oudheid er vandaag zo kaalgeplukt, zwaar beschadigd en leeggeroofd uitzien.
De twee enorme fonteinen op de Piazza Farnese, zijn badkuipen die oorspronkelijk in de Thermen van Caracalla stonden. Bovenop de fontein zie je de iris uit het wapen van de Farnese-familie, die vaak wordt verward met de lelie, het symbool van Frankrijk. In de tijd van de Farneses werden op dit plein stierengevechten gehouden en naar verluidt sprongen de stierenvechters regelmatig in de fonteinkuip om niet op de horens te worden genomen.
Het palazzo heeft een grote ontvangsthal (atrium) met vele zuilengalerijen en sierlijk stucwerk. Ook de tuin, met onder meer citrusboompjes, is bijzonder mooi en goed onderhouden. Het Palazzo Farnese vormde lange tijd het centrum van het Romeinse culturele leven, omdat het zich op een van de mooiste en drukst bezochte pleinen van Rome bevond, vlak naast het Campo de’ Fiori.
In 1655 logeerde Christina van Zweden in Palazzo Farnese. De confrontatie tussen Tosca en politiechef Scarpia uit de beroemde opera Tosca van Puccini speelt zich ook af in Palazzo Farnese. De Farneses hebben ook een link met de Nederlanden. Alessandro Farnese (de naam van stamvader Alessandro werd in de familie veel gebruikt), geboren in Rome 27 augustus 1545 en gestorven in Atrecht, 3 december 1592, was van 1578-1592 ook landvoogd van de Nederlanden. Hij was de zoon van Margaretha van Parma en Ottavio Farnese, hertog van Parma, en dus een onwettige kleinzoon van keizer Karel V en via zijn vader een achterkleinzoon van Paus Paulus III.
De geschiedenis van de familie Farnese
Van 17 december 2010 tot 27 april 2011
Piazza Farnese, Rome
De ingang van de expo is voorzien langs de achterzijde van het gebouw, Via Giulia.
Informatie en reserveringen:
Alle informatie over de tentoonstelling, openingsuren, kostprijs, online reservaties enz., vind je op de gelegenheidswebsite www.mostrapalazzofarnese.it
Oorspronkelijk gepubliceerd door de stichter van S.P.Q.R. op romenieuws.wordpress.com, op 20 december 2010. Bekijk het origineel.