De jaarkalender in dichtvorm gieten en van sommige dagen een feestelijk verhaal maken. Dat was het doel van Ovidius’ Fasti. Hij is helaas nooit verder gekomen dan eind juni, wellicht omdat hij uit Rome werd verbannen. Een vertaling van Fasti – De Romeinse kalender van Ovidius verscheen recent als een nieuwe uitgave.
Januari en maart klinken nog altijd naar oeroude goden, Janus en Mars, en vooral de vrolijke verhalen over vele andere goden en goddelijke wezens als saters en nimfen laten ons het grote verschil zien met onze huidige monotheïstische, christelijke ideeën.
Ook vele historische details komen ter sprake, die voor iedereen, en speciaal voor Romebezoekers interessant zijn. Op heuvels zoals de Palatijn, Quirinaal en Aventijn, wijst Ovidius ons op tempels, huizen en poorten die de eeuwen hebben getrotseerd.
Ook de Tiber stroomt nog net als toen. De optimistische stem van de dichter van de Metamorphosen blijft herkenbaar in zijn Fasti.
Marietje d’Hane-Scheltema (89) is een Nederlands classica en één van de productiefste vertalers van Oudgriekse en Latijnse teksten in het Nederlandse taalgebied.
Daarbij toont ze een duidelijke voorkeur voor poëzie. Sinds 1959 vertaalde ze onder andere werk van de Griekse auteurs Aeschylus en Aristophanes en de Romeinse auteurs Claudianus, Juvenalis, Ovidius en Vergilius.
Zij studeerde klassieke talen aan de Universiteit van Amsterdam en werkte jarenlang als docente aan het Gymnasium Erasmianum in Rotterdam.
In 1986 ontving ze voor haar Juvenalisvertaling de Martinus Nijhoffprijs. In hetzelfde jaar werd de classica benoemd tot erelid van het Nederlands Klassiek Verbond wegens haar verdiensten voor het tijdschrift Hermeneus, waarvan zij 25 jaar lang redactielid was.
In 2003 verleende de Universiteit van Amsterdam haar een eredoctoraat. In 2009 kreeg Marietje d’Hane-Scheltema de Oikos publieksprijs voor haar gehele oeuvre.
Fasti – De Romeinse kalender
Auteur: Ovidius
Taal: Nederlands
Vertaling: Marietje d’Hane-Scheltema
Aantal pagina’s: 176
Geen illustraties
Gewicht: 232 g
Afmetingen: 20 x 12,5 x 1,4 cm
Uitgeverij: Athenaeum
Eerste druk: september 2021
EAN 9789025313487
Prijs: 20 euro
ACHTERGROND – OVIDIUS
De Romeinse dichter Ovidius stamde uit een vermogend riddergeslacht, studeerde retorica in Rome en maakte reizen naar Athene, Sicilië en Klein-Azië. Hij was korte tijd in staatsdienst, maar gaf al spoedig zijn politieke loopbaan op om zich helemaal aan de dichtkunst te wijden.
Hij verkeerde in de kringen van Propertius, Macer en Tibullus, maar viel volgens het verhaal in 8 na Chr. in ongenade bij keizer Augustus. Dat stond misschien in verband met de in moreel opzicht slecht geachte invloed van zijn gedichten en/of met een schandaal waarbij ook Augustus’ kleindochter Julia betrokken was. De dichter zou uitgewezen worden naar Tomi, echter met het behoud van zijn burgerrechten en zijn bezittingen.
Ovidius, na Vergilius en Horatius de grootste Latijnse dichter, was een zeer productieve schrijver en een meester in de poëtische techniek. Uit zijn eerste (jeugd)periode komen vooral speelse verzen, waarin de liefde het onderwerp is, zoals in de uit 50 liefdes-elegieën bestaande (gedeeltelijk aan een waarschijnlijk fictieve geliefde, Corinna, gerichte) Amores (omstreeks 16 v. Chr.), en voorts de Ars Amatoria (rond 1 v. Chr.), een handleiding voor de kunst van de vrijage, beide in disticha, een gedicht of een strofe van een gedicht van twee regels.
Het hoogtepunt van zijn dichterschap bereikte hij met de Metamorfosen, die vrijwel voltooid waren in 8 na Chr. De Metamorfosen zijn een episch-mythologisch gedicht dat de geschiedenis van de wereld doorloopt vanaf het begin tot het tijdperk van Julius Caesar. In navolging van Nicander werden in liefst vijftien boeken vanaf de Chaos, het begin der wereld, tot aan de komst van Caesar en Augustus alle sagen opgetekend die een metamorfose tot slot hebben
Dit werk heeft grote invloed gehad in de oudheid en zeker ook na die tijd, vooral in de renaissance. De verhalende stijl, de vindingrijkheid en de levendigheid die zijn poëzie kenmerken, hebben vele generaties schrijvers en dichters beïnvloed en geïnspireerd.
Uit dezelfde periode als de Metamorfosen dateren de Fasti (zes boeken, niet voltooid), een dichterlijke beschrijving van alle feesten van de Romeinse kalender en hun oorsprong, die afgezien van hun poëtische waarde van zeer groot belang zijn voor de kennis van de Romeinse godsdienstgeschiedenis.
Vanuit zijn ballingsoord schreef Ovidius een groot aantal brieven (Epistulae ex Ponto, 12-13 na Chr.) en treurzangen (Tristia, 8-12 na Chr.) met herhaalde verzoeken om terugkeer naar Rome. In deze tijd schreef hij ook nog Helieutica (postuum verschenen), een gedicht over de vissen in de Zwarte Zee, en het schimpdicht Ibis (omstreeks 15 na Chr.).
Verloren gingen Ovidius’ tragedie Medea, een Gigantomachia en het gedicht Nux. De werken van Ovidius worden al eeuwenlang en tot vandaag regelmatig herdrukt en heruitgegeven, ook in het Nederlands.
Oorspronkelijk gepubliceerd door de stichter van S.P.Q.R. op romenieuws.wordpress.com, op 20 december 2021. Bekijk het origineel.