Samen met de Torre de’ Conti behoort de Torre delle Milizie tot één van de best bewaarde van Rome. Ooit telde de stad honderden torens, op een aantal redelijk bewaard gebleven resten van gebouwen na, is daar vandaag niet meer zoveel van terug te vinden. De Torre delle Milizie kan je bereiken via de Markten van Trajanus. Komende vanaf de ingang vind je links achteraan de grote inkomhal een lift. Als je uitstapt op het tweede niveau kom je bij de toren. Het imposante gebouw uit de vroege dertiende eeuw is slechts tot zijn tweede verdieping bewaard gebleven. De toren bestond oorspronkelijk uit drie boven elkaar beplaatste bakstenen vierkante blokken en bereikte een hoogte van 50 m, waardoor hij tot de hoogste behoorde van de zowat 600 torens die Rome toen telde.
Na de aardbeving van 1348, toen de toren begon over te hellen, werd de bovenste verdieping afgebroken en werd de resterende bovenkant van kantelen voorzien. Merk op dat de toren nog steeds lichtelijk helt, maar tot nog toe heeft het gebouw de tand des tijds behoorlijk doorstaan.
De Torre delle Milizie diende als donjon van een fort en werd opgetrokken door paus Gregorius IX (1227-1241). Het was de tijd dat de Heilige Stoel zijn woorden vaak militaire kracht moest bijzetten om de keizers en de lokale bevolking tot rede te brengen.
De toren heeft deel uitgemaakt van een zwaar versterkt complex waarvan nog enkele resten zichtbaar zijn tussen de voet van de toren en de Markten van Trajanus. In 1301 kwam het fort in het bezit van Bonifatius VIII en zijn familie, de Caetani.
Ze hebben niet zo lang ongestoord van hun bezit kunnen genieten, want reeds in 1312 werd de toren door de Duitser Hendrik VII veroverd toen hij naar Rome kwam voor zijn verre van vreedzame kroning tot keizer. Hij heeft er enige tijd verbleven, bij die gelegenheid schonk hij het Colosseum aan het Romeinse volk.
Hendrik VII, koning van 1308 tot 1313 en keizer van 1312 tot 1313, uit het Luxemburgse Huis, dankte zijn verkiezing in hoofdzaak aan zijn jongere broer Boudewijn, de aartsbisschop van Trier. Hendrik was in Frankrijk opgevoed; hoewel hij Franche-Comté aan de Franse koning Filips IV de Schone afstond om zijn handen vrij te krijgen voor zijn Italiaanse politiek, was Hendriks politiek bepaald niet Fransgezind. Evenals zijn voorgangers streefde hij naar een universeel keizerschap en naar voorrang boven de paus. In 1310 trok hij naar Italië. Hij behaalde aanvankelijk successen in Noord-Italië, maar slaagde er niet in zich boven de partijstrijd tussen Ghibellijnen en Guelfen (Welfen) uit te heffen. Hendrik gold al spoedig als Ghibellijn.
De verbannen Dante begroette hem als godsgezant en politieke redder. De tocht van Hendrik inspireerde Dante tot het schrijven van zijn De monarchia. Dante bewonderde hem zodanig dat hij in zijn La Divina commedia aan de ‘Alto Arrigo’, de redder van Italië, zoals hij Hendrik noemde, een onbezette troon voorbehield in de witte hemelroos van zijn Paradijs.
Hendrik VII ondervond in Italië tegenstand van koning Robert van Napels, die een deel van Rome bezette en daardoor verhinderde dat Hendrik VII in de Sint-Pietersbasiliek tot keizer werd gekroond. Hendrik VII bezette een ander deel van Rome en werd op 29 juni 1312 in de Sint-Jan van Lateranen gekroond, niet door de onder Franse invloed staande paus Clemens V, die in Avignon verbleef, maar door drie kardinalen. Daarna bereidde hij zich voor op de oorlog tegen Napels en koning Robert. Voordat die oorlog uitbrak, overleed Hendrik VII.
De Torre delle Milizie ontleent zijn naam wellicht aan de soldaten die er gelegerd waren, maar in de volksmond heette hij gedurende eeuwen de ‘Torre di Nerone’ omdat volgens de legende Nero vanaf deze plaats de brand van Rome op 18 juli 64 zou hebben gadegeslagen. Suetonius (75-150) vermeldt inderdaad dat Nero vanaf een toren naar de brand keek terwijl hij de ondergang van Troje bezong, maar dat verhaal is inmiddels achterhaald. Nero was zelfs niet in de stad toen het vuur toesloeg.
De toren is soms uitzonderlijk te bezoeken en wanneer je de kans hebt om dat te doen moet je zeker niet aarzelen. Vanaf het bovenplatform van de toren is het uitzicht op Rome subliem, mooier dan vanaf de Pincio en de Janiculus.
Op de Janiculus is het bijvoorbeeld onmogelijk om de Sint-Pietersbasiliek te zien, vanaf de koepel van de Sint-Pieter of de Engelenburcht is het stadscentrum eigenlijk net iets te ver weg en het panorama van de Pincio mist het Rome van de Oudheid. Vanaf de Torre delle Milizie zie je alles verenigd.
Vanaf de voet van de toren heb je ook een uitstekend zicht op de mooie bomen van het terrasgewijs aangelegde park dat hoorde bij de Villa Aldobrandini aan de overkant rechts, omgeven door hoge muren en op de barokgevel met de uitnodigende trap van de in 1655 voltooide Santi Domenico e Sisto.
Oorspronkelijk gepubliceerd door de stichter van S.P.Q.R. op romenieuws.wordpress.com, op 5 maart 2015. Bekijk het origineel.