Het Circo Massimo, de immense vlakte tussen de Palatijnse en de Aventijnse heuvel, wordt de komende twee weken ingepalmd door een strandvoetbaltoernooi. Het Circus Maximus, waar eeuwenlang de Romeinse wagenmenners tijdens de spannende wedstrijden hun kunsten toonden, is daarvoor alles behalve geschikt, klagen tegenstanders van het evenement.
In Rome is nog eens een serieuze discussie ontstaan over het gebruik van sommige erfgoedsites voor populaire evenementen. Burgemeester Gianni Alemanno ziet geen probleem.
“Een regelrechte schande, ons historische en culturele erfgoed, dat uniek is in de wereld, wordt onteerd door een banaal voetbalspel” reageert de oppositie bij monde van raadslid Massimiliano Valeriani in de Romeinse gemeenteraad, die het gebruik van dergelijke waardevolle sites voor dergelijke kortstondige mega-evenementen hekelt. Bovendien zijn er momenteel archeologische opgravingen aan de gang op het terrein. Een massa voetbalfans op een dergelijke locatie loslaten lijkt me niet echt een goed idee, meent het raadslid.
Het is niet de eerste keer en het zal allicht ook niet de laatste keer zijn dat er op het terrein van het voormalige Circus Maximus een evenement wordt georganiseerd. Een paar jaar geleden gaf de popgroep Genesis er nog een gratis concert, de Italiaanse voetbalhelden werden er in 2006 na het winnen van de wereldbeker door een miljoen enthousiaste Romeinen verwelkomd en er vonden meermaals grote evenementen voor het goede doel plaats.
Burgemeester Gianni Alemanno vindt de reacties overroepen. “Het moet gedaan zijn met dergelijke conservatieve uitspraken”, aldus Alemanno, die stelt dat het terrein zowat de enige locatie is waar je in het hart van de historische stad zoveel mensen kan samenbrengen.
Francesco Giro, de ondersecretaris van het Italiaanse ministerie van Cultuur houdt zich iets meer op de vlakte: “Het is misschien beter om sommige evenementen in de stadsrand te organiseren in plaats van in het archeologische centrum”.
Ook de oppositie is niet onder de indruk van Alemanno’s reactie. “Wat is het volgende? Een discoparty op het Forum Romanum? Rome wordt op die manier gewoon slaaf van de consumentencultuur. Er is niets mis met het aanbieden van ‘brood en spelen’ aan de bevolking, dat doet Rome al 2000 jaar. Maar het kan toch niet dat ons cultuur-historische patrimonium ter beschikking wordt gesteld voor de eerste, de beste banale manifestatie” klinkt het.
Het Circus Maximus is tot 549 in gebruik geweest. In de eeuwen daarna raakte het complex sterk in verval. De tribunes werden geleidelijk afgebroken, zodat de stenen en het marmer gebruikt konden worden om nieuwe kerken en paleizen te bouwen.
De jongste decennia wordt het enorme terrein nu en dan gebruikt voor concerten of evenementen, zoals het Live 8-concert, en kon je er in 2006 de wedstrijden van het wereldbeker voetbal volgen op groot scherm.
In de prille Romeinse tijd was het Circus Maximus nog geen vast bouwwerk. Julius Caesar zorgde alvast voor een stenen onderbouw maar pas onder keizer Trajanus verrees op deze plaats een magnifiek circus van steen en marmer met een oppervlakte van 600 x 180 meter.
Op het hoogtepunt van het keizerrijk konden er 350.000 mensen tegelijk de wagenrennen volgen. De eigenlijke piste was 1.200 meter lang. Behalve paardenrennen, werden er ook veldslagen en jachttaferelen nagespeeld. Gladiatorengevechten zijn er nooit gehouden, die vonden plaats in het Colosseum.
De twee obelisken die ooit in deze arena hebben gestaan, vind je nu terug op Piazza del Popolo en naast de basiliek San Giovanni in Laterano. In 549 vonden in het Circo Massimo de laatste wagenrennen plaats.
Op deze plek zou zich in de achtste eeuw voor Christus ook de legendarische Sabijnse Maagdenroof hebben afgespeeld. En de fameuze grote brand, die in juli 64 uitbrak onder het keizerschap van Nero, begon eveneens in dit (toen nog houten) circus. Die brand duurde zeven dagen en verwoestte 11 van de 14 wijken.
Of Nero daar effectief zelf de hand in had zoals vaak wordt beweerd, is zeer twijfelachtig en zeker nooit bewezen. Feit is wel dat de brand hem in ieder geval de kans heeft gegeven (een deel van) de nieuwe stad te bouwen waarvan hij al langer droomde. Al heeft hij zelf van de nieuwe verwezenlijkingen nauwelijks kunnen genieten.
Veel minder bekend is dat het Circus Maximus vooral een ontmoetingsplaats was. Meer zelfs, het was de plek bij uitstek waar een Romeinse vrijgezel een liefje kon strikken. Van Ovidius leren we dat het in het circus best spannend was, en dan bedoelen we niet alleen tijdens de wagenrennen op de piste.
De Romeinen amuseerden zich zodanig met zijn schitterende liefdesadviezen, dat de dichter-schrijver door keizer Augustus min of meer verplicht werd tot de publicatie van zijn Remedia Amoris, om de gevolgen van zijn goede raad enigszins weg te werken. In de gewelven onder het circus bevond zich overigens ook een goed draaiend bordeel… Dat was niet het enige in Rome, maar over dit onderwerp lees je binnenkort meer.
Oorspronkelijk gepubliceerd door de stichter van S.P.Q.R. op romenieuws.wordpress.com, op 4 juni 2010. Bekijk het origineel.