Wie in Rome al eens langs het enorme Palazzo di Giustizia wandelde beseft wellicht niet dat dit imposante gebouw nog maar 100 jaar oud is. In Rome is dat piepjong. Tenzij je al eens in aanraking kwam met het gerecht of er beroepshalve naar binnen moest, zetten de meeste mensen hier geen voet binnen. Daar komt nu verandering in. Naar aanleiding van de 100ste verjaardag van deze palazzo wordt in het gebouw een tentoonstelling gepresenteerd, bestaande uit een honderdtal tekeningen, foto's, schilderijen en beeldhouwwerken die de verschillende bouwstadia van dit indrukwekkende gebouw tonen. Te beginnen vanaf het oorspronkelijke voorstel van Giuseppe Zanardelli tot de voltooiing onder leiding van architect Guglielmo Calderini in 1911. De tentoonstelling is nog te bekijken tot 3 juli, enkel op zaterdag met vertrek onder begeleiding om 10, 12, 16 en 20 uur. De toegang is gratis.
Het Romeinse justitiepaleis bevindt zich langs de Tiber. Komende van het Vaticaan zie je het vlak na Castel Sant'Angelo (de Engelenburcht) aan dezelfde kant van de rivier opdoemen. Je kan het onmogelijk missen. Het kolossale gebouw is gebouwd op een site van ongeveer 27.000 m2 groot. Aan het einde van de 19de eeuw wilde de regering een nieuw justitiepaleis dat de vergelijking met de gebouwen uit de oudheid zou kunnen doorstaan.
Er werd een architectuurwedstrijd uitgeschreven die gewonnen werd door architect Guglielmo Calderini. Er werd gekozen voor de huidige vestigingsplaats omdat die dankzij een pas nieuw aangelegde straat vanuit de Via del Corso zeer vlot en in rechte lijn bereikbaar was. Er moest wel nog een nieuwe brug over de Tiber worden aangelegd. Maar dat stelde weinig voor vergeleken met het gigantische karwei dat de arbeiders van het justitiepaleis wachtte. Giuseppe Zanardelli, die al jaren pleitte voor een nieuw justitiepaleis, had aangedrongen op deze locatie in de wijk Prati. Na veel discussies kreeg hij uiteindelijk zijn zin. Zanardelli zou in 1901 eerste minister van Italië worden maar maakte de voltooiing van zijn geesteskind niet meer mee. Hij stierf in 1903.
De locatie was weliswaar vlot bereikbaar maar had als nadeel dat de bouwplaats zich erg dicht bij de rivier bevond en dat de oevers veel moerassiger bleken dan verwacht. Het duurde dan ook 22 jaar om het gebouw volledig te voltooien en de kosten waren enorm.
In deze palazzo zijn allerlei elementen uit zowel de late renaissance als het neoclassicisme gemengd. Het geheel doet erg barok aan, met een wel heel overvloedige geveldecoratie en talrijke beelden. Toeristen mogen dan vaak onder de indruk zijn van de ongebruikelijke afmetingen en de enormiteit van het justitiepaleis, de Romeinen vinden het maar niets en omschrijven het gebouw dikwijls als Il Palazzaccio (het lelijke paleis). Al kan dat ook te maken hebben met de diep gewortelde afkeer van sommige Italianen voor alles wat te maken heeft met de overheid.
De officiële eerste steen van het nieuwe justitiepaleis, waarin zich ook de zetel van het Hof van Cassatie of het Hooggerechtshof bevindt, werd gelegd op 14 maart 1888. Zoals reeds aangehaald was de bouw geen lachertje. Omwille van de slechte bodem moest enorm diep worden gegraven zodat een grote hoeveelheid beton kon worden gestort om de fundering voldoende stevig te maken. Vandaag zou men een dergelijke werf helemaal anders aanpakken maar destijds moest men zich behelpen met de beschikbare en gekende technieken.
Onvermijdelijk in Rome: ook hier botste men tijdens het graven van de werfputten op een aantal archeologische vondsten. Er werden ondermeer een aantal prachtige sarcofagen ontdekt. In een daarvan bevond zich het goed bewaarde skelet van een jong meisje (Crepereia Tryfena) met naast haar een schitterende ivoren pop. Het justitiepaleis werd ingehuldigd op 11 januari 1911 in aanwezigheid van koning Vittorio Emanuele III. Ondanks alle voorzorgen en de uitzonderlijk zware betonnen fundering ontstonden al gauw na de voltooiing stabiliteitsproblemen. Dat resulteerde de daaropvolgende jaren in haast permanent oplapwerk en herstellingen die uitmondden in een zeer grootschalige restauratie van het hele complex die begon in 1970.
Het palazzo is 170 meter lang en 155 meter breed en wordt begrensd door Piazza Cavour, Piazza dei Tribunali, Via Ulpiano en Via Triboniano. Het gebouw is volledig bedekt met travertijn. Aan de zijde van de Tiber bevindt zich in het midden van het gebouw op het dak een groot bronzen vierspan. Dat werd er pas in 1926 op geplaatst. Het kunstwerk werd vervaardigd door Ettore Ximenes uit Palermo. De toegang aan de Tiberzijde wordt versierd door tien grote standbeelden. De top van de achtergevel aan de zijde van Piazza Cavour is versierd met het bronzen wapenschild van het Huis van Savoye. De grote hal waar zich het Hof van Cassatie bevindt, wordt ook wel de Aula Maxima of Aula Magna geheten.
1911 – 2011 – Il Palazzo di Giustizia
Un’architettura simbolica per Roma Capitale
Palazzo di Giustizia, Piazza Cavour 1.
Tot 3 juli 2011
Toegang gratis.
Enkel op zaterdag onder begeleiding.
Vertrek om 10, 12, 16 en 20 uur.
Oorspronkelijk gepubliceerd door de stichter van S.P.Q.R. op romenieuws.wordpress.com, op 31 mei 2011. Bekijk het origineel.