De Via Veneto in Rome staat weer volop in de actualiteit, zij het niet zo positief. Recent kon je lezen hoe de Romeinse hotels en de toeristische sector in het algemeen worstelen met de gevolgen van de coronacrisis.
In de Via Veneto bevinden zich enkele van de duurste logeeradressen van Rome, maar ook in deze prestigieuze straat sluiten tophotels zoals de Majestic (op nr. 50) of het Ambasciatori Palace (op nr. 62) de deuren. Anderen ontslaan massaal personeel. Tijd om eens een kennismakingswandeling door deze statig kronkelende Romeinse laan te maken.
De Via Vittorio Veneto kreeg zijn naam van een veldslag die in 1918 leidde tot de definitieve capitulatie van de Oostenrijkers. De naam Vittorio wordt niet vaak vermeld, ook de Romeinen kennen de straat als de Via Veneto.
De eerste plannen voor de nieuwe straat werden in 1879 gelanceerd en de uitvoering en aanleg ervan zouden jaren aanslepen. De laan met mooie grote platanen aan beide zijden, kronkelt omhoog in de nieuwe Ludovisi-wijk.
Die ontstond uit de beruchte verkaveling van de tuinen van de gelijknamige prinsen. Deze verkaveling van wat in die tijd de mooiste tuinen van Rome waren, het park van Villa Ludovisi, kreeg wereldwijd kritiek, maar de vernieling was toen al aangericht.
De elegante laan, die er afhankelijk van het seizoen, volkomen anders uitziet (vooral het contrast tussen zomer en winter is groot) ligt vlakbij het groen van Villa Borghese en de drukke chaos van de Via del Tritone.
De grenzen worden afgebakend door Porta Pinciana, die naar de Muro Torto leidt, en door Piazza Barberini, met de prachtige Triton-fontein, tussen 1642 en 1643 gebouwd door Gian Lorenzo Bernini.
Aan de Via Veneto vinden we naast verschillende tophotels, ook de streng bewaakte Amerikaanse ambassade (in Palazzo Margherita) en twee overeheidsinstellingen: het Ministerie van Arbeid en Sociaal Beleid en het Ministerie van Economische Ontwikkeling.
Toeristen die op de hoogte zijn, zakken weleens af naar de Via Veneto voor een bezoek aan de Santa Maria della Concezione dei Cappuccini, meer bepaald aan de crypte van de kapucijnen.
Dat is een fascinerende, zij het wat lugubere plek die voor velen toch behoorlijk onbekend blijft. Dat is echter een heel ander verhaal dat ons hier te ver zou leiden.
De Via Veneto kreeg in het verleden verschillende etiketten opgekleefd: elegant, verfijnd, beschaafd, luxueus, aantrekkelijk, suggestief, intrigerend, romantisch, prestigieus, …
Dat had de straat vooral te danken aan de internationale bekendheid die ze verwierf dankzij de beroemde film La Dolce Vita van de Italiaanse regisseur Federico Fellini.
Als dank werd daarvoor in de straat, twee jaar na de dood van Fellini, zelfs een gedenkplaat aangebracht. Aan het einde van de Via Veneto, bij de Porta Pinciana, vind je nog een ander eerbetoon, de Largo Federico Fellini.
De film met Marcello Mastroianni en Anita Ekberg werd uitgebracht in 1960. De scène in de Trevifontein staat in het collectieve geheugen van elke Italiaan gegrift en behoort tot de meest beroemde in de Italiaanse filmgeschiedenis.
In die scène gaat Marcello in de vroege ochtend op zoek naar melk voor een jong katje dat door het filmpersonage Sylvia (Anita Ekberg) werd opgepikt. Sylvia wandelt al spelend met het katje alleen verder door de verlaten straatjes van Rome en botst dan op de majestueuze Trevifontein.
Als Marcello met een glaasje melk arriveert, ziet hij tot zijn verbijstering Sylvia door de fontein waden. Ze verleidt Marcello om hetzelfde te doen en dan spatten de erotische vonken van het scherm. Maar tot een echte kus komt het net niet. Het stilvallen van de fontein en het aanbreken van de dageraad verstoren het magische moment.
Het is minder bekend dat Fellini voor de opnamen van La Dolce Vita in de filmstudio Cinecittà aanzienlijke delen van de Via Veneto liet nabouwen. De film werd uiteraard wel aangevuld met beelden uit de echte straat en uit enkele andere straten in het historische centrum van Rome.
La Dolce Vita brengt een fictief verhaal over paparazzi en fotojournalisten die in die tijd ook in werkelijkheid actief waren in de Via Veneto. Die straat was hun favoriete werkterrein, want ze werd bezocht door zowat alle bekende film- en televisieacteurs uit die tijd.
In de jaren ‘50 en ’60 van vorige eeuw was de Via Veneto inderdaad het centrum van het sociale en mondaine leven in Rome, zeg maar de catwalk en de publieke toonzaal van bekende Hollywood-acteurs zoals Ava Gardner, Burt Lancaster en Liz Taylor.
Op een gemiddelde avond was het hier drukker dan op de Champs Elysées in Parijs. Ook vele andere artiesten, muzikanten, regisseurs, intellectuelen en schrijvers lieten zich graag zien in de Via Veneto.
Onder hen, om er slechts enkele te vermelden: Frank Sinatra, Roberto Rossellini, Anthony Quinn, Renato Rascel, Domenico Modugno, Pier Paolo Pasolini, Enrico Vanzina, Alberto Moravia, Umberto Eco, Sofia Loren, Vittorio De Sica, Alain Delon, Gina Lollobrigida, Jean-Paul Belmondo, Ursula Andress, Cary Grant, Michelangelo Antonioni en Monica Vitti.
De Via Veneto straalde in die jaren ook vooral het optimisme en de dynamiek uit van een nieuw en definitief uit de oorlog herboren Italië, met Rome als een stad die bruiste en leefde en waar alles mogelijk was.
Velen spiegelden zich aan de Amerikaanse droom, in de naoorlogse jaren voor een stukje meegebracht door de Amerikaanse soldaten die in Rome als helden van de bevrijding werden onthaald.
Heel wat soldaten vonden een Romeins liefje en niet iedereen keerde terug naar Amerika. Al was dat voor de vele door de oorlog verarmde Italianen nog altijd wel het gedroomde land.
Tegenwoordig is er in de Via Veneto van die glamoureuze uitstraling van weleer niet meer zoveel overgebleven. Jawel, er zijn nog de luxehotels, de nachtclubs in de omgeving en enkele trendy en dure winkels en restaurants, waarvan velen beschikken over de voor deze straat typische overdekte straatterrassen.
Die terrassen kan je nog het best omschrijven als een soort serres waar je iets kan eten of drinken terwijl het straatleven in de Via Veneto aan je voorbijglijdt. Hoewel sommigen ook wel het gevoel krijgen in een glazen kooi te zitten waarbij ze door alle voorbijgangers worden bekeken, of als een vis in een aquarium.
De filmsterren, politici en de internationale jetset strijken nog altijd graag neer in de peperdure hotels aan de Via Veneto. Steven Spielberg huurt bijvoorbeeld altijd de prestigieuze Cupola of koepelsuite in het Westin Excelsior-hotel.
Maar terwijl destijds de meeste beroemde bezoekers meestal wel benaderbaar waren voor het publiek, tenminste zolang dat niet te opdringerig werd, zal je vandaag niet snel een bekend personage zien stoppen aan de terrasjes om even te babbelen met de fans of om op straat gewoon even een praatje te maken. Dat behoort definitief tot het verleden.
Sinds Fellini hier zijn paparazzi liet rondrijden is er ook wel wat veranderd. Zo raakte het wereldberoemde Café de Paris (destijds op nr. 90) in 2008 in handen van de familie Alvaro, een clan van de Calabrese maffia ‘Ndrangheta.
De eigenaars van het gerenommeerde café, dat eveneens te zien is in de voormelde film La Dolce Vita van Fellini, hadden niet kunnen weerstaan aan een stroman van de maffia die was komen binnenwandelen met een koffer, gevuld met naar verluidt meer dan zes miljoen euro cash als overnameprijs.
Na een inval door de Direzione Investigativa Antimafia (DIA) en de Guardia di Finanza werd het Café de Paris gesloten. Dankzij de antimaffia-wetgeving kon de regering het pand een jaar later onteigenen via het Agenzia nazionale per l’amministrazione e la destinazione dei beni confiscati, een nationaal agentschap dat in beslag genomen eigendommen beheert en waar mogelijk een nieuwe bestemming geeft.
Maar het legendarische Café de Paris en de bijhorende sfeer zou nooit meer terugkeren. Enkel Harry’s Bar op nr. 150, waar Frank Sinatra regelmatig aan de piano speelde, roept nog een beetje de Dolce Vita-sfeer van weleer op.
Een soortgelijke traditionele zaak, Doney Café en Restaurant (op nr. 125), bestaat ook nog, maar het interieur werd zodanig gemoderniseerd dat de vroegere sfeer volledig verdwenen is.
De Amerikaanse ambassade (op nr. 121) is gevestigd in een mooi gebouw uit 1888 dat gekend is als Palazzo Margherita. Het gebouw kreeg die naam omdat de Italiaanse koningin-weduwe hier woonde na de moord in 1900 op haar echtgenoot Umberto I.
Maak best geen foto’s van het gebouw of doe dat tenminste niet te opvallend of gedurende een langere tijd, want je riskeert aangesproken te worden door één van de vele discrete bewakers van de ambassade of door de politie die hier nooit ver uit de buurt is.
In het gebouw staat in een grote salonkamer de befaamde ‘Cesarini Venus’, een bijzonder fraai kunstwerk van de in Douai (Dowaai) geboren Giambologna of Giovanni Bologna (1529-1608).
Deze Vlaamse beeldhouwer, geboren als Jean de Bo(u)logne, verbleef tussen 1554 en 1556 in Rome, maar werkte vooral in Firenze waar hij tot zijn dood in dienst was van de familie de’ Medici.
Hij kreeg zijn opleiding in Antwerpen. Op zijn werk zie je vaak de vermelding Flandri, als verwijzing naar zijn geboorteland. De Cesarini Venus is het duurste kunstwerk dat in de ambassade te vinden is. De waarde van het beeld wordt geschat tussen de 25 en 30 miljoen euro.
Tegenover de ambassade, op nog geen 80 m afstand, vind je op nr. 62 het Hard Rock Café Rome, iets wat de Amerikanen wel leuk vinden. Eveneens vlakbij, op nr. 70, bevindt zich het Grand Hotel Palace.
De bar (bij de lobby) van dit hotel heeft grootse fresco’s van de hand van de Venetiaanse kunstenaar Guido Cadorin (1892-1976), een beschermeling van de schrijver, dichter, redenaar, gedecoreerd gevechtspiloot, journalist, politicus en dandy Gabriele d’Annunzio (1863-1938).
De fresco’s tonen de inhuldiging van het hotel in 1926, dat toen nog gekend was als Albergo Ambasciatori. De gezichten van de figuren op de schilderingen tonen heel wat bekende gezichten uit de toenmalige Romeinse high-society.
Aan het einde van de Via Veneto, bovenaan dus als je vertrekt aan Piazza Barberini, kom je aan de Porta Pinciana, verwijzend naar de Pincioheuvel en de toenmalige gelijknamige tuinen. We bevinden ons hier op nog geen kilometer van de Galleria Borghese, een absolute must voor elke Romebezoeker dat bij de mooiste en indrukwekkendste musea van Europa mag worden gerekend.
De Porta Pinciana was een doorgang in de stadsmuur die tussen 270 en 280 na Chr. in opdracht van keizer Aurelianus rond de stad werd gebouwd. De oorspronkelijke poort is het kleine middelste, in marmer uitgevoerde deel, alle andere openingen zijn recenter.
Dit is ook de plaats waar in 536 hevig werd gevochten tegen Flavius Belisarius (505-565), waarschijnlijk de beste generaal die het Byzantijnse Rijk ooit heeft gekend.
De uitzonderlijk begaafde veldheer van keizer Justinianus (525-565) die als piepjonge generaal in 524 het rijk der Vandalen ten val bracht en in 535 Italië heroverde, leverde hier een finale veldslag op 9 december 536.
Daardoor kwam Rome opnieuw onder het bewind van het Oost-Romeinse Rijk, dit na zowat een eeuw bestuurd te zijn geweest door de barbaarse veroveraars.
De twee ronde torens aan de buitenzijde werden door Belisarius aan de derde-eeuwse poort toegevoegd. Let op het Griekse (Byzantijns) kruis dat gekerfd werd op het hoogste punt van de marmeren verbindingsboog tussen de torens.
Een geërodeerde Latijnse tekst uit de middeleeuwen (die tot de negentiende eeuw nog leesbaar was) toonde de woorden ‘date obulum Belisario’ of ‘geef Belisarius een aalmoes’.
Dit verwijst naar de hardnekkige mythe dat na zijn overwinning de te machtig geworden generaal door de jaloerse keizer van Byzantium de ogen zou zijn uitgestoken en verstoten werd zodat hij moest gaan bedelen.
Dat verhaal klopt niet, al was de keizer op bepaalde momenten wel enigszins bevreesd voor de populaire en kundige generaal.
Een laatste weetje voor vandaag: in 1944 volgden de geallieerden identiek dezelfde route als deze die Belisarius volgde, toen hij in 533 uit Zuid-Italië oprukte naar Rome.
Lees hier nog meer wandeltips voor de Via Veneto en omgeving.
Oorspronkelijk gepubliceerd door de stichter van S.P.Q.R. op romenieuws.wordpress.com, op 19 maart 2022. Bekijk het origineel.