In het MAXXI in Rome is de tentoonstelling ‘Gravity. Immaginare l’Universo dopo Einstein’ begonnen. In 1917 publiceerde Albert Einstein een artikel waardoor de toenmalige denkbeelden over ruimte, tijd en de kosmos volledig op hun kop werden gezet en de theorieën die tot dan door wetenschappers waren bedacht radicaal veranderden. Honderd jaar na deze publicatie wijdt het MAXXI een tentoonstelling aan Einstein, de man die het hedendaagse denken vermoedelijk het meest heeft beïnvloed. De expo groeide uit tot een lusthof voor liefhebbers van sterrenkunde en ruimtevaart maar ook de moderne kunst wordt in dit museum nooit vergeten. De tentoonstelling is te bezoeken tot 29 april 2018.
Het project is het resultaat van een tot dusver ongeziene samenwerking tussen het museum met het Italiaanse Ruimtevaartagentschap, het Nationaal Instituut voor Nucleaire Fysica en de Argentijnse kunstenaar Tomás Saraceno voor het artistieke gedeelte. Want het MAXXI (Museo nazionale delle Arti del XXI secolo of het Nationaal museum voor kunsten van de XXI eeuw) blijft bovenal een museum voor moderne kunst. Al bewijst deze tentoonstelling dat in dit verband wonderlijke kruisbestuivingen mogelijk zijn.
‘Gravity. Immaginare l’Universo dopo Einstein’ vertelt het verhaal van de ontwikkeling van de relativiteitstheorie vanaf 1905 en de daaropvolgende jaren en koppelt deze aan de kennis en het begrip die we vandaag hebben van het universum. Door de betrokkenheid van internationale kunstenaars komt het wetenschappelijke luik niet in de verdrukking, maar brengt de tentoonstelling op een nooit geziene wijze hulde aan Einstein, een wetenschapper die onze kennis, perceptie en het imaginaire van het heelal radicaal heeft veranderd.
Om dat te tonen wordt geen moeite gespaard. Artistieke en wetenschappelijke installaties, meeslepende, iconische opstellingen en simulaties van experimenten proberen de bezoeker dichter bij de essentie van de wetenschappelijke innovaties te krijgen die werden geïntroduceerd door Einstein. Eén van de blikvangers is een exacte replica van de sonde Cassini-Huygens, die tientallen jaren door de ruimte reisde, asteroïdengordels doorkruiste, doorheen zeeën van vloeibaar methaan op de Saturnusmaan Titan vloog en uiteindelijk de stormen van de planeet Saturnus zelf doorkruiste.
De missie van de ruimtesonde Cassini-Huygens was een diepgaande studie van Saturnus en zijn manen. De sonde is opgehangen als eyecatcher in de onthaalruimte van het MAXXI, samen met Aeroke, een installatie van kunstenaar Tomás Saraceno die bestaat uit twee enorme spiegelende ballonnen die geluiden oppikken en de bezoekers van Gravity verwelkomen.
Cassini werd op 15 oktober 1997 gelanceerd en was tot dan één van de grootste, zwaarste en meest complexe interplanetaire sondes die werden gebouwd. Cassini was meer dan 6,8 m hoog en 4 m in doorsnede. De hoofdsonde woog 2.150 kg, inclusief 365 kg instrumenten, de kleinere deelsonde Huygens was 350 kg zwaar. De sonde had een thermo-elektrische radio-isotopengenerator aan boord om de apparatuur van energie te voorzien.
Cassini bereikte Saturnus op 1 juli 2004. Op de ruimtesonde waren twaalf verschillende instrumenten gemonteerd, op de Huygenssonde zes. Met deze instrumenten werden 27 verschillende wetenschappelijke waarnemingen verricht. Tijdens de missie werden de magnetosfeer en de atmosfeer van Saturnus onderzocht. Naast Saturnus zelf stonden ook de manen van Saturnus in de belangstelling. Vooral Titan had de aandacht, omdat organische moleculen een groot deel van de atmosfeer van deze maan uitmaken; wellicht lijkt deze omgeving in zekere mate op de situatie zoals die vier miljard jaar geleden op de aarde bestond, omstreeks de tijd dat het leven ontstond.
Op 9 maart 2006 werd bekendgemaakt dat op foto’s die de Cassini-ruimtesonde van de Saturnusmaan Enceladus maakte, vloeibaar water zichtbaar is dat uit geisers spuit. Dit was een grote verrassing voor de wetenschappers die tot dan toe hadden aangenomen dat Enceladus een ijzige wereld was zonder water in vloeibare vorm. De ontdekking leidde tot speculatie over mogelijk (primitief) leven op Enceladus. Op 4 maart 2009 ontdekte Cassini een kleine maan in één van de buitenste ringen van Saturnus. In 2010 overleefde Cassini twee gevaarlijke scheervluchten langs Enceladus.
Op 15 september 2017 kwam er na 20 jaar een eind aan de missie van Cassini. De ruimtesonde was door haar brandstofvoorraad heen, waarna werd besloten het tuig gecontroleerd te laten neerstorten. Cassini verdampte op 15 september in de atmosfeer van Saturnus. Inmiddels was de sonde 294 keer om Saturnus heen gevlogen en had bijna een half miljoen foto’s gemaakt.
Cassini is genoemd naar de Italiaanse astronoom Giovanni Domenico Cassini (1625-1712), die de scheiding in de ringen van Saturnus en tevens vier nieuwe manen ontdekte. Huygens verwijst naar de Nederlandse natuurkundige en astronoom Christiaan Huygens (1629-1695), die de ware aard van de ringen en Titan ontdekte.
Gravity. Immaginare l’Universo dopo Einstein
Praktische informatie
Oorspronkelijk gepubliceerd door de stichter van S.P.Q.R. op romenieuws.wordpress.com, op 14 december 2017. Bekijk het origineel.