In een monumentale Romeinse villa die in december tijdens een bouwproject werd ontdekt in Aranova, vlakbij de Romeinse luchthaven Fiumicino, is enkele dagen geleden het marmeren hoofd ontdekt dat vrijwel zeker Iulia, de dochter van keizer Augustus voorstelt. Iulia was gehuwd met Agrippa, de rechterhand van haar vader. Het antieke kunstwerk is gemaakt op natuurlijke grootte en is van een uitzonderlijke schoonheid. Vooral het unieke en zeer verfijnde kapsel van de vrouw valt meteen op. Het is duidelijk dat hier een bijzonder begaafde kunstenaar aan het werk is geweest. Het gezicht is, in een soort aristocratische pose, lichtjes naar links afgewend. Het profiel van Iulia is bijzonder verfijnd afgewerkt, met een perfecte neuslijn. De oren vertonen nog steeds kleine gaatjes, waarin zich wellicht gouden of zilveren oorbellen hebben bevonden.
Maar het is vooral het verfijnde en ingenieuze kapsel dat de keizerlijkse afkomst van de vondst vrijwel zeker stelt. De haarstijl herinnert aan die van beroemde persoonlijkheden binnen de Julisch-Claudische familie. Dat zie je vooral aan de ingewikkelde manier waarop de haren rondom het hoofd en achteraan met vrij dikke vlechten bij elkaar worden gewikkeld in een lage knot. Het hoofd bevond zich onder een dikke laag aarde op het terrein van een grote villa, meer bepaald in een gedeelte dat dienst deed als een magazijn voor de opslag van voedsel. De villa zelf dateert uit de 1ste eeuw en werd bewoond tot diep in de 2de eeuw. De monumentale bouwstijl en de terrasachtige opbouw op de heuvel doen vermoeden dat het hier hoogst waarschijnlijk gaat om een keizerlijke residentie, al is de villa nog niet geïdentificeerd. Indien het gebouw kan worden toegeschreven aan Augustus of een latere keizer, zou het in ieder het eerste bewijs van een keizerlijke woning aan de Romeinse kust zijn.
Iulia Caesaris maior (39 v. Chr.- 14 na Chr.), ook bekend als Iulia maior of Iulia de Oudere, was de dochter van keizer Augustus uit zijn tweede huwelijk met Scribonia. Omdat zij het enige kind van Augustus was, was zij belangrijk voor mogelijke opvolgers van Augustus. Op de dag van haar geboorte scheidde Augustus van Scribonia. In 37 v. Chr. werd de 2 jaar oude peuter verloofd met de 7-jarige zoon van Marcus Antonius. Deze stierf echter al in 30 v. Chr. Na een kortstondig huwelijk met haar neef Claudius Marcellus (25 v. Chr. – 23 v. Chr.), die eveneens al snel overleed, trouwde zij in 21 v. Chr. met de 25 jaar oudere Agrippa, de rechterhand van haar vader Augustus. Uit dit tweede huwelijk werden vijf kinderen geboren. Ze kregen twee dochters, Vipsania Julia Agrippina, getrouwd met Lucius Aemilius Paullus en Vipsania Agrippina maior, gehuwd met Germanicus en drie zonen, Gaius, Lucius en Agrippa Postumus, die werd geboren na de dood van zijn vader.
In 12 v. Chr. werd Iulia door Augustus en Livia gedwongen opnieuw te trouwen, dit keer met Livia’s oudste zoon Tiberius. Tiberius op zijn beurt werd gedwongen om van zijn geliefde Vipsania Agrippina te scheiden. Een en ander leidde tot onenigheid tussen vader Augustus en dochter Iulia, die zich niet wenste te onderwerpen. Enkele jaren later bleek Julia de wet op het overspel (die haar vader in het leven had geroepen) te overtreden, waarbij Jullus Antonius, een andere zoon van Marcus Antonius, één van haar minnaars zou geweest zijn. In 2 v. Chr. liet Augustus haar daarom zelf voor de senaat voor echtbreuk aanklagen en naar het kleine eiland Pandateria verbannen. Jullus Antonius pleegde zelfmoord, Iulia aanvaardde haar straf en verbleef gedurende vijf jaar op het eiland Pandateria, in gezelschap van haar moeder Scribonia.
Dat gebeurde in een periode dat de bevolking de herinnering aan Marcus Antonius het liefst van al wou uitwissen: Marcus Antonius had ondertussen zijn vaderland immers verraden door het met hulp van zijn nieuwe vrouw Cleopatra aan te vallen. De tijd dat het voor de politiek van Augustus een goede zet was zijn dochter met een zoon van Marcus Antonius te verloven was op dat moment dus al lang voorbij. Later mocht Julia zich in wat minder slechte omstandigheden vestigen in Zuid-Italië. Daar bracht zij 11 jaar door in vrijwel volledige isolatie en in die periode verloren al haar zoons het leven. Na de moord op haar jongste zoon (Agrippa Postumus) stierf zij de hongerdood in 14, aan het begin van het principaat van Tiberius.
Pandateria of Pandateria, vandaag het Isole di Ventotene, ligt in de Tyrreense Zee voor de westkust van Campania, niet ver van Napels en behoort tot de zogenaamde Pontijnse eilanden. Het eiland is van vulkanische oorsprong, heeft een lengte van drie kilometer en een maximale breedte van ongeveer 800 meter. Het eiland deed onder de eerste principes van de Julisch-Claudische dynastie dienst als verbanningsoord. Vooral vrouwen werden hier naartoe gestuurd: behalve Iulia Caesaris maior, arriveerden hier ook Vipsania Agrippina maior en Claudia Octavia. Maar ook Augustus’ onhandelbare klein- en adoptiezoon Marcus Vipsanius Agrippa Postumus werd naar dit eiland verbannen. Op Ventotene zijn diverse ruïnes van villa’s en aquaducten uit de Romeinse tijd terug te vinden. Tussen 1939 en 1943 werd het eiland ten tijde van het fascisme zelfs een tijdlang opnieuw ingericht als gevangenenoord. Op een bepaald moment werden hier 700 politieke vijanden van Benito Mussolini vastgehouden, waaronder 400 communisten. Ondermeer de politici Luigi Longo en Altiero Spinelli werden hier gevangen gezet. Laatstgenoemde schreef hier met Ernesto Rossi het Ventotene Manifesto, dat het idee van een federaal Europa na de oorlog bepleitte.
Oorspronkelijk gepubliceerd door de stichter van S.P.Q.R. op romenieuws.wordpress.com, op 31 januari 2013. Bekijk het origineel.