Heel wat Belgische lezers hebben wellicht nog nooit gehoord van Bas Mesters. In Nederland geniet hij wat meer bekendheid. Bas Mesters was ruim een decennium als correspondent voor de Nederlandse omroep NOS en de krant NRC Handelsblad getuige van wat zich afspeelde in Italië. Zo maakte hij de val van de flamboyante politicus Silvio Berlusconi mee, maar ook het door schandalen getergde pontificaat van Benedictus XVI. In zijn boek ‘Italiaanse streken’ wandelt hij door Rome en reist bij elk plein, palazzo of kerk in gedachten door naar streken en personen die hij de voorbije twaalf jaar bezocht.
Het woord ‘streken’ moet in dit verband dubbel begrepen worden: regio’s, maar ook grillige daden. In Italië is goed te zien wat Europa vandaag doormaakt en wat de uitdagingen zijn voor ons continent. Is Rome immers niet de bakermat van de Europese cultuur, doorgedreven consumentisme en individualisme? Italië lijkt gekenmerkt door politieke instabiliteit en ontluisterende maffiaschandalen. Maar ook elders in Europa gebeuren onfrisse praktijken. Het verschil is dat Italianen daar op een creatieve manier mee omgaan. Zelf spreekt Mesters van een ‘zelfreinigend vermogen’.
‘Toen God Italië creëerde, schrok hij: zo mooi vond hij zijn schepping. Hij vreesde dat de rest van de wereld jaloers zou worden. Daarom besloot hij het land te laten bewonen door Italianen.’ Deze grap omvat de kern van de Italiaanse streken – en van dit boek. Een boek over sluwe maffiosi en corrupte politici. Over de moed van rechters, journalisten en burgers. Over het falen van de overheid en de genialiteit van het individu. Over schoonheid en de kunst van het genieten. Over alles wat Italië tot schrikbeeld én tot voorbeeld maakt.
Anno 2015 maakt Italië de grootste economische en morele crisis door sinds de Tweede Wereldoorlog. Tegelijk is de liefde van de Italianen voor de Europese Unie bekoeld. In Brussel weet men: valt Rome, dan schudt Europa op zijn grondvesten. In Italiaanse streken wandelt Bas Mesters een dag lang door de eeuwige stad, op zoek naar de Italiaanse volksziel. In veelkleurige ontmoetingen, met maffiabestrijders, schrijvers, filmdiva’s, priesters, edelen, komieken, artsen en anderen, analyseert hij de kansen om de crisis te boven te komen.
De auteur probeert de achtergronden van de ziel van Italië te vatten en daarom trekt hij op een historische wandeling door Rome. Dat levert heerlijke verhalen op, bijvoorbeeld over de zwarte adel. Dat zijn nobele Romeinse families die vóór 1870 de dienst uitmaakten in de pauselijke staten. Sommige families leverden steevast kardinalen af en soms een paus. Die families hebben nog altijd invloed. Bas Mesters bleek zijn Romeinse verblijfplaats zelfs te huren van een nazaat van de familie Barberini. Maffeo Barberini was als Urbanus VII paus van 1623 tot 1644. Hij was verantwoordelijk voor het huidige vrij barokke uitzicht van de Eeuwige Stad maar was tevens door en door corrupt en begunstigde zijn familie.
Bas Mesters wandelt echter vooral door het hedendaagse Rome. We komen namen tegen die ook vandaag nog actueel zijn: de Marokkaanse Ruby, die Berlusconi ten val bracht, de komiek Beppe Grillo, die zich profileerde als een alternatieve politicus. We eindigen met Matteo Renzi, de voormalige burgemeester van Firenze die sinds in 2014 premier van Italië werd. ‘Regeren is doen geloven’, lijkt zijn lijfspreuk te zijn, maar de auteur daarvan is Machiavelli.
Bas Mesters (1965) is journalist en cultuurhistoricus. Hij was ruim tien jaar correspondent in Italië voor NRC Handelsblad en de NOS. Hij is directeur van het Expertisecentrum Journalistiek (UvA) en leidt sinds november 2014 de opleiding Journalistiek van Hogeschool Windesheim
Italiaanse streken. Over leven tussen schoonheid en deugd.
Auteur: Bas Mesters
Uitgever: Prometheus, Amsterdam
Nederlandse uitgave 2015
267 blz.
Prijs: 17,95 euro
ISBN 978 90 3514 002
www.italiaansestreken.nl
www.prometheusbertbakker.nl
Oorspronkelijk gepubliceerd door de stichter van S.P.Q.R. op romenieuws.wordpress.com, op 21 juni 2015. Bekijk het origineel.