De catacomben van Vigna Randanini, die slechts uitzonderlijk of na afspraak te bezoeken zijn, worden nu tijdelijk opengesteld voor het publiek. De ondergrondse begraafplaats kan vanaf 1 mei elke eerste zondag van de maand worden bezocht. Vigna Randanini is één van de zeven Joodse catacomben in Rome. Ze ontstond in de tweede eeuw en werd in 1859 herontdekt tussen de Via Appia Pignatelli en de Via Appia Antica.
De begraafplaats is uitgehakt in vulkanische steen en kende een hoogtepunt tijdens de derde en vierde eeuw toen er enkele duizenden mensen begraven lagen. De catacomben zijn soms gedecoreerd met afbeeldingen van bloemen en dieren, maar ook met typisch Joodse onderwerpen zoals de Ark van het Verbond en de zevenarmige kandelaar.
Het Italiaanse ministerie van Cultuur bereikte een akkoord met de eigenaar van de catacomben van Vigna Randanini om de site te openen voor het publiek. Dat gebeurt voorlopig tijdelijk, maar nog minstens tot het einde van dit jaar. Het bezoek gebeurt onder begeleiding.
De catacomben maken deel uit van een “joods traject” dat werd uitgebouwd voor groepen pelgrims en toeristen naar aanleiding van het lopende Jubeljaar. De begraafplaats van Vigna Randanini heeft een oppervlakte van zowat 18.000 m² en de tunnels zijn ongeveer 700 m lang. Ongeveer 400 m van dat tunnelcomplex is nu te bezoeken. Ze bevinden zich op twee niveaus tussen 5 en 16,3 m onder de grond.
Rome telt meer dan veertig christelijke catacomben, waarvan enkele open zijn voor het publiek. Dat was echter niet het geval voor de catacomben van Vigna Randanini, waar bijna 2.000 jaar geleden joodse ingezetenen van Rome hun doden begroeven. De Joodse gemeenschap van Rome juicht het initiatief toe omdat dit duidelijk maakt dat joden eigenlijk altijd al behoorden tot de geschiedenis van de voormalige hoofdstad van het Romeinse Rijk.
Volgens archeologen is de geschiedenis van de joodse catacomben doorslaggevend om de relatie tussen de pausen, de Romeinse aristocratie en de joodse gemeente in Rome te begrijpen. De bezoekers maken in de ondergrondse begraafplaats onder meer kennis met een serie fraaie en goed bewaarde fresco’s met typische joodse motieven.
De enige andere Joodse catacomben in Rome die, eveneens uitzonderlijk toegankelijk zijn, o.m. tijdens de Europese Dag van de Joodse Cultuur, is de begraafplaats die werd ontdekt op het terrein van Villa Torlonia, aan de Via Nomentana.
Verspreid over het omringende park gebeurden hier op een oppervlakte van 12.000 m² sinds het begin van de derde eeuw zo’n vierduizend begravingen. Samen met deze van Vigna Randanini zijn het de enige Joodse catacomben die doorheen de eeuwen behoorlijk bewaard bleven. Er is wel nog steeds onderzoek bezig naar de ondergrondse begraafplaats die werd ontdekt tijdens de aanleg van parking Monteverde. Ook die zou van Joodse oorsprong kunnen zijn.
Oorspronkelijk gepubliceerd door de stichter van S.P.Q.R. op romenieuws.wordpress.com, op 13 april 2016. Bekijk het origineel.