Het was al een hele tijd bekend, maar sinds diverse media nog eens hebben opgerakeld dat de exacte plaats ontdekt is waar Julius Caesar op 15 maart van het jaar 44 v. Chr. werd vermoord, worden een heleboel mensen opeens wakker. De moord gebeurde zoals bekend in het Theater van Pompeius, waar de senatoren tijdelijk moesten vergaderen omdat het officiële senaatsgebouw op het Forum buiten gebruik was na een brand. Het enorme theater strekte zich uit tot aan de huidige Largo di Torre Argentina. Momenteel worden er in Rome tot in het parlement vragen gesteld over het feit hoe het kan dat er op de archeologische site jarenlang ongestoord illegale bouwwerken gebeurden en wie daarvoor verantwoordelijk is. Men vraagt zich ook af of Julius Caesar niet wat beters verdient dan rondlopende katten. Het lijkt erop dat sommige mensen werkelijk nooit buitenkomen want de opvangplaats voor katten bestaat al sinds 1995 en werd nooit in vraag gesteld. Nu de site plots wordt geassocieerd met Julius Caesar dreigen de katten te moeten verdwijnen.
Tussen de ruïnes van de Largo di Torre Argentina, in de zogenaamde tempel B, bevindt zich een betonnen plaat van drie meter breed en twee meter hoog. Die plaat hoorde zeker niet bij de originele structuur van het theatergebouw van Pompeius dat dateert uit 55 voor Christus, maar werd er pas geplaatst in 20 voor Christus. Dat zou gebeurd zijn in opdracht van keizer Augustus, de aangenomen zoon van Caesar, dit om de plek te verzegelen waar zijn vader was vermoord. Uit oude geschriften was al duidelijk geworden dat Augustus bij de moordplek een gedenkteken had laten plaatsen.
De naam van het plein komt van de Torre Argentina wat Toren van Straatsburg betekent. De oorspronkelijke naam van Straatsburg was Argentoratum. In 1503 liet de uit Straatsburg afkomstige pauselijke ceremoniemeester Johannes Burckardt hier een palazzo bouwen waar deze toren deel van uitmaakte. Mussolini liet in het begin van de 20ste eeuw grote infrastructuurwerken uitvoeren in Rome. In 1929 werden de gebouwen die sinds de middeleeuwen op het plein stonden afgebroken om meer ruimte voor het toenemende verkeer te krijgen. Hierbij werden onder meer het kolossale hoofd en de armen van een antiek marmeren beeld ontdekt.
Archeologisch onderzoek bracht vervolgens een oud plein uit de tijd van de Romeinse Republiek tevoorschijn, waarna de ruxefnes van vier tempels (aangeduid met A, B, C en D) en een klein gedeelte van het theater van Pompeius werden opgegraven. Een klein deel van de achtermuur van het senaatsgebouw dat Pompeius Magnus tussen 61 en 55 v. Chr. in de porticus van zijn theater liet bouwen is opgegraven achter de zogenaamde tempel B.
Dit was de plaats waar Julius Caesar op 15 maart 44 v. Chr. werd vermoord. De exacte plek van de moord ligt onder straatniveau. Dit is het enige bovengrondse restant van wat ooit het grootste en mooiste theater van de Romeinse wereld was. Tempel B is een ronde tempel waarvan zes van de oorspronkelijke achttien zuilen nog overeind staan. De tempel is gebouwd door Quintus Lutatius Catulus in 101 v. Chr. De tempel was gewijd aan Fortuna Huiusce Diei, de godin van het geluk van deze dag. Het kolossale standbeeld waarvan delen in 1929 werden gevonden, beeldt waarschijnlijk deze godin uit.
De duizenden mensen die hier vlakbij dagelijks tram en bus nemen of, nog ironischer, het Teatro Argentina bezoeken, beseffen waarschijnlijk niet dat ze zich hier vlakbij een belangrijk breekpunt van de Romeinse geschiedenis bevindt. Zonder Caesar en zonder de moord op de dictator, had Rome en wellicht de hele westerse wereld er vandaag waarschijnlijk helemaal anders uitgezien.
Sinds de vernieuwde media-aandacht voor de moordplek van Caesar, groeit ook de kritiek op de infrastructuur die op de Largo di Torre Argentina al sinds 1995 systematisch wordt uitgebouwd voor de opvang van straatkatten. Vrijwilligers houden hier al sinds die tijd een kattenasiel open, het tweede grootste van Rome. Een probleem is dat er in de voorbije jaren heel wat ingrijpende maar illegale bouwwerken in het ‘kattenasiel’ gebeurden, net op de plaats die nu plots volop in de belangstelling staat. Media-aandacht is iets waarvoor Italiaanse politici uiterst gevoelig zijn.
De opvangplaats van de katten bezet zowat de hele lengte van een van de tempelruïnes. Bovenop de historische travertijnen vloer werden er de voorbije jaren zonder toestemming lustig muurtjes gemetst, tegels geplaatst en bodems verstevigd met moderne bouwmaterialen zoals witte keramiektegels. Hier worden zieke en jonge katten opgevangen en gevoederd. Archeologen die er na recente media-artikels een kijkje gingen nemen vielen bijna omver en schreeuwen nu moord en brand. Tot in het parlement worden politici geconfronteerd met de toestand ter plaatse. Ze begrijpen niet dat Rome al die jaren het kattenavontuur op deze plek oogluikend heeft toegestaan.
“De plaats waar ooit keizers regeerden en waar Julius Caesar rondliep wordt nu gedomineerd door katten. Alle bouwwerken die op dit zogenaamde kattenforum zijn uitgevoerd gebeurden overigens volledig illegaal. Alles bij elkaar wordt momenteel een oppervlakte van meer dan 100 vierkante meter ingenomen. In de illegale ruimte bevindt zich zelfs een gasfornuis. Op warme zomerdagen hangt er boven de site ook nog een vreselijke stank. Het is niet te begrijpen dat het stadsbestuur hier niet eerder heeft ingegrepen. Dit is een flagrant misbruik van een archeologische site, in hartje Rome nog wel” roepen tegenstanders.
Voorstanders beweren dat het kattenforum na zoveel jaren als vanzelfsprekend mag worden beschouwd. De recente werken aan de tramlijn, die van Largo di Torre Argentina zal worden omgebogen naar Piazza Venezia, zorgen momenteel wel voor wateroverlast. “Archeologie is misschien wel belangrijk, maar katten zijn dat ook. Die beestjes kunnen nergens anders naartoe. Ooit liepen er 550 katten rond, vandaag zijn er nog ongeveer 250. De voorbije jaren werden maar liefst 27.000 straatkatten gesteriliseerd” argumenteren de kattenliefhebbers.
Burgemeester Alemanno heeft al laten weten dat er niet wordt geraakt aan de katten. Maar de Dienst Erfgoed reageert daarop dat de katten helemaal niet geviseerd worden. Het gaat om de talrijke illegale bouwsels die in de loop der jaren aan de site werden toegevoegd. Het stadsbestuur heeft best het recht om katten te laten rondlopen maar moet er wel over waken dat aan het archeologische erfgoed niet wordt geraakt. Illegale bouwsels horen absoluut niet thuis op een archeologische site, luidt het bij de hogere overheid.
Feit is dat de recente commotie het zeer waarschijnlijk maakt dat misschien niet de 250 katten op de Largo di Torre Argentina, maar wel haast zeker de moderne uitgebouwde constructie naast en langs de monumentale ruïnes, momenteel hun laatste dagen beleven. Uitwijkmogelijkheden voor het kattenhoofdkwartier zouden de Torre del Papito op hetzelfde plein kunnen zijn of een gedeelte van het ondergrondse magazijn van Feltrinelli. Het is ook mogelijk dat de hele populatie naar een andere plek in de stad wordt overgebracht.
Het kan nog wel even duren vooraleer het effectief zo ver is, maar de hoogste archeologische instanties hebben de ontruiming al aangekondigd. Een eerste ingediende klacht, gaande over het misbruik van archeologisch erfgoed, werd door de rechtbank zonder problemen aanvaard. Meer zelfs, het was een eis van de rechter dat elke noodzakelijke maatregel moest worden genomen om de site in de oorspronkelijke staat te herstellen. Daarop werd een uitzettingsbevel met onmiddellijke ingang getekend. Dat bevel werd doorgespeeld aan alle administratieve kantoren en de stadspolitie. Die mogen zelf uitmaken wanneer ze optreden. Dat kan in theorie vrij snel gebeuren. Maar zoals meestal in Rome zal het niet meteen zo’n vaart lopen. De katjes mogen voorlopig ongetwijfeld nog even op beide oortjes slapen.
Oorspronkelijk gepubliceerd door de stichter van S.P.Q.R. op romenieuws.wordpress.com, op 11 november 2012. Bekijk het origineel.