Zoals vaak in Rome duurt het soms allemaal wat langer dan gepland, maar nu worden de kasseien in de Via Nazionale vervangen door veel minder luidruchtig asfalt.
De ingreep maakt deel uit van het zogenaamde ‘kasseienplan’ dat in juni 2019 werd aangekondgid en waarbij in 68 drukke straten in Rome de kasseien worden weggehaald.
De sanpietrieni of kasseistenen worden gerecupereerd en tijdelijk opgeslagen. De weggehaalde kasseien zullen later gebruikt worden voor de herbekleding van 113 andere en kleinere straten, meestal in de voetgangersgebieden van het historische centrum.
De drukke wegen zoals de Via Nazionale, de Via XXIV Maggio, de Via Milano, de Viale Aventino, de Via Quattro Novembre, enz. krijgen een asfaltlaag in de plaats.
Het drukke auto- en busverkeer zorgt voor een hels lawaai op de kasseistenen. Het aanhoudende verkeer veroorzaakt op sommige plaatsen zelfs zoveel trillingen dat gebouwen beschadigd geraken.
Daar komt nu dus een einde aan. De Via Nationale, één van de drukste straten in het historische centrum, krijgt ook een fietsbaan. Volgens het stadsbestuur zal fietsen er op een veilige manier kunnen gebeuren.
Het zogeheten sampietrini-plan is een initiatief van burgemeester Virginia Raggi die de traditionele bestrating van de historische straten in Rome weer in ere wil herstellen.
Het is vooral de bedoeling dat bepaalde stedelijke weefsels die in het verleden werden geschonden door ze bijvoorbeeld zonder meer te asfalteren, opnieuw op uniforme wijze met elkaar zullen worden verbonden.
Het plan is het resultaat van een langdurig overleg waarbij behalve het kabinet van de burgemeester, ook allerlei diensten zoals Openbare Werken, Archeologie en Mobiliteit betrokken waren.
De typische Romeinse straatbekleding in kassei, de zogenaamde sampietrini of sanpietrini, wordt al eeuwenlang gebruikt.
Het eerste gedocumenteerde gebruik in Rome dateert van tijdens het bewind van paus Pius V (1566-1572), maar het was paus Sixtus V (1585-1590) die de harde stenen massaal inzette voor het effenen van de belangrijkste straten van Rome.
Dat was een betere oplossing dan de andere verhardingen op dat moment, toen vooral de doorvoer van rijtuigen belangrijk was. Vervoer doorheen Rome moest vooral voor de elite op een zo vlot mogelijke en comfortabele manier verlopen.
Ook paus Sixtus IV (1471-1484) zou zowat honderd jaar eerder al hebben geëxperimenteerd met het verharden van de straten. Hij liet eerst bakstenen gebruiken, maar zou al snel hebben ingezien dat kasseistenen veel duurzamer zijn.
In de loop van de volgende twee eeuwen zouden stenen van porfier of basalt worden gebruikt om de hoofdstraten van Rome systematisch te plaveien omwille van de duurzame en superieure kwaliteiten van deze steensoorten. Kasseien waren door hun gladdere en sterkere oppervlak ook beter geschikt voor rijtuigen.
Bovendien wordt het straatoppervlak door kasseien niet volledig bedekt, waardoor regenwater gemakkelijker kan wegsijpelen. Kasseien passen zich ook gemakkelijk aan de ongelijkheden van de straat aan. Bij werkzaamheden zijn de steentjes vrij vlot te verwijderen, in tegenstelling tot asfalt dat altijd moet worden kapot gebroken.
Negatieve punten zijn dat de ondergrond na verloop van tijd onregelmatig wordt, zeker nadat de kasseilaag een paar keer werd opgebroken (bv. om leidingen te leggen of herstellingen uit te voeren) en dat de kasseitjes bij regenweer zeer glad kunnen zijn. Mede daardoor zijn sampietrini eigenlijk niet geschikt voor straten waar het verkeer met hoge snelheid rijdt.
In Rome is dat dus nog in heel wat straten het geval. Reeds in juli 2005 verklaarde Walter Veltroni, de toenmalige burgemeester van Rome, dat de sampietrini-bestrating verschillende problemen veroorzaakte en op bepaalde plaatsen hinderlijk was voor het verkeer.
Door het slordig terugplaatsen van de kasseien tijdens wegenwerken werd het grondoppervlak bovendien steeds gevaarlijker, vooral voor gebruikers van scooters en bromfietsen.
Het slechte wegenonderhoud van de jongste jaren heeft de problemen uiteraard niet opgelost. Veltroni besliste in zijn tijd al om de sampietrini in de drukke straten zoveel mogelijk te verwijderen, maar dat is er in vele gevallen nooit van gekomen. Ook zijn opvolgers slaagden daar niet echt in.
Dat had veel te maken met de praktijken van de zogenaamde Mafia Capitale, een maffieuze groep bestaande uit corrupte politici, omgekochte ambtenaren, ondernemers met gangsterallures en zelfs voormalige terroristen. Ze maakten deel uit van een systeem waardoor de stadskas jarenlang werd geplunderd door te frauderen met aanbestedingen en het toewijzen van opdrachten.
Stedelijke overheidsopdrachten werden na het betalen van smeergeld vaak gegund aan bevriende bedrijven die de werken doorgaans zeer gebrekkig uitvoerden of soms zelfs helemaal niet.
Het is de voornaamste reden waarom het openbare domein in Rome vandaag op vele plaatsen in erbarmelijke staat verkeert.
Het complot waaruit de jarenlange oplichting was ontstaan, werd na lang speurwerk ontrafeld en er volgden talrijke veroordelingen. Ook de toenmalige burgemeester van Rome vloog zes jaar in de cel.
Foto’s: Sovrintendenza Capitolina
Oorspronkelijk gepubliceerd door de stichter van S.P.Q.R. op romenieuws.wordpress.com, op 26 augustus 2021. Bekijk het origineel.