Weinig mensen weten dat de luchthaven Leonardo da Vinci bij Fiumicino in Rome destijds eigenlijk twee keer officieel werd geopend. De eerste keer gebeurde dat in 1956. De Romeinse luchthaven beschikte toen nauwelijks over infrastructuur, had slechts één vliegstrook waarop de vliegtuigen zowel moesten landen als opstijgen en geen terminal voor de afhandeling van bagage en passagiers.
Vandaag kunnen we ons dat nog moeilijk voorstellen, zeker als je het ambitieuze plan van de luchthaven voor de toekomst bekijkt. Fiumicino Noord is de naam van een masterplan dat tegen 2044 moet gerealiseerd zijn. Alle studies wijzen immers op een forse toename van het aantal reizigers de komende jaren.
Reeds in 2020 zal de grootste Romeinse luchthaven mogen rekenen op zowat 50 tot 55 miljoen passagiers. Tegen 2044 wordt een trafiek van 90 tot 100 miljoen reizigers verwacht. Rome wil er tegen dan klaar voor zijn.
Net als veel andere zaken in Rome kwam ook de uitbouw van de piepjonge luchthaven in een stroomversnelling toen duidelijk werd dat de Olympische Spelen van 1960 in de eeuwige stad zouden plaatsvinden. Er werden kosten noch moeite gespaard om Rome op vier jaar tijd een luchthaven te bezorgen de de naam waardig was. De afwerking lukte maar op het nippertje. Vijf dagen voordat de Olympische Spelen zouden beginnen, werd de luchthaven nogmaals officieel geopend door de Italiaanse president.
Toch was de luchthaven ook toen nog niet volledig operationeel. Ook dat klinkt bekend, want precies hetzelfde gebeurt ook vandaag nog in Rome met de voorstelling van grote wegenbouwkundige projecten en gebouwen. Die worden officieel geopend, waarna er gewoon aan wordt voorgewerkt. Soms worden ze na de officiële opening weer een tijdje gesloten om een jaar nadien nog eens een openingsplechtigheid te houden.
Recente voorbeelden daarvan zijn het Ara Pacis-museum, het MAXXI, Villa Torlonia, Ponte Ostiense en het nieuwe Stazione Tiburtina. Verkiezingen en politieke spelletjes zijn hiervan vaak de oorzaak, hoewel er altijd wel een reden wordt gevonden (beschadigd bouwmateriaal, waterinsijpeling,…) om dat niet te moeten toegeven.
Maar keren we terug naar de luchthaven. Het zou duren tot de nacht van 14 op 15 januari 1961 vooraleer de eerste buitenlandse luchtvaartmaatschappijen zich fatsoenlijk konden installeren in een terminal die de naam waardig was. Dat gebeurde in het gebouw dat vandaag bekend staat als Terminal 3.
De keuze om de eerste terminal precies daar te bouwen was niet toevallig want die omgeving sloot perfect aan op de spoorlijn naar Roma Termini, waarop later de Leonardo Express snelle shuttle-verbindingen van en naar de luchthaven zou verzorgen. Handig was ook dat zowel vertrek en aankomst op hetzelfde niveau konden plaatsvinden.
Voorts bevonden zich in de nieuwe luchthaven een apotheek, een krantenwinkel, een bank, een bar en een postkantoor. Dat was het zo ongeveer. Andermaal is het moeilijk je in te beelden dat hier in de komende jaren één van de grootste luchthavens in Europa zou verrijzen.
Rome bevindt zich zowel op strategisch als logistiek vlak immers in een zeer gunstige positie en vormt een perfecte draaischijf tussen Europa en de andere continenten. Bovendien ligt de luchthaven vlakbij de zee, waardoor er nooit noemenswaardige klachten over geluidshinder opdoken.
De gunstige ligging en de snelle groei van Rome was ook terroristen niet ontgaan. In 1973 kreeg Rome te maken met een eerste terreuraanslag door een Palestijnse groep die banden had met Abu Nidal, waarbij 30 doden en 20 gewonden vielen. Pas toen werd duidelijk hoe kwetsbaar een luchthaven wel was en werden de eerste veiligheidsmaatregelen geïnstalleerd en de controles opgeschroefd. Het zou even duren, maar in 1985 volgde een tweede gijzeling, ditmaal met 13 doden en 99 gewonden als eindbalans.
Vorig jaar verwerkte de luchthaven Leonardo da Vinci meer dan 37,7 miljoen passagiers, een stijging van 3,7% ten opzichte van 2010. Momenteel maken 110 luchtvaartmaatschappijen gebruik van de Romeinse luchthaven. Samen bieden ze 210 bestemmingen aan die rechtstreeks bereikbaar zijn vanaf Rome.
Leonardo da Vinci is de zesde grootste luchthaven van Europa en staat wereldwijd op de 25ste plaats. Momenteel zijn er vier start- en landingsbanen in gebruik. In de vijf terminals bevinden zich 134 winkels en ruim 50 restaurants, bars en eetkiosken. Er werken meer dan 30.000 mensen.
Rome is nu klaar met een ambitieus investeringsplan voor Roma Fiumicino dat tegen 2044 moet uitgevoerd zijn. De eerste fase hiervan duurt tot 2020 en zal minstens 3,6 miljard euro kosten. Behalve een uitbreiding van de oppervlakte met nog eens 1.300 hectare en de bouw van twee nieuwe terminals van bijna 1 miljoen m2 (goed voor 100 nieuwe poorten), zijn er ook plannen voor een nieuw snelspoor naar Rome-centrum.
Er komen ook twee nieuwe landingsbanen waardoor tenminste 140 extra toestellen zullen kunnen landen en opstijgen op Leonardo da Vinci. Concreet betekent dat de luchthaven tegen 2020 jaarlijks 50 miljoen passagiers zal kunnen verwerken. Er wordt tevens zwaar gexefnvesteerd in nieuwe congrescentra, kantoren, hotels en parkeerterreinen voor bezoekers en werknemers van de luchthaven.
Indien Rome de Olympische Spelen van 2020 had georganiseerd, waren die werken wellicht nu al in een stroomversnelling gekomen maar gezien de Europese crisis wordt de financiering van het project even herbekeken. Lang uitstellen is echter geen optie. De uitbreiding moet er hoe dan ook zo snel mogelijk komen. Niet alleen blijft zowel het aantal toeristen als zakelijke bezoekers voor Rome jaarlijks stijgen, de Romeinse luchthaven wordt ook steeds belangrijker als hub naar andere internationale bestemmingen.
Vergeleken met vandaag wordt tegen 2044 zelfs gemikt op een operationele verdubbeling van de activiteiten op de luchthaven. Tegen dan moeten er nog terminals bijkomen. De bestaande terminals moeten nog beter op elkaar en op de parkings en het openbaar vervoer aansluiten.
Concreet zal de luchthaven uitbreiden met een oppervlakte van nog eens 1.300 hectare, grenzend aan de luchthaven. Het huidige luchthaventerrein heeft een oppervlakte van zowat 1.400 hectare. Het gaat dus om bijna een verdubbeling.
Al die infrastructuurwerken zullen duren tot tenminste 2044. Tegen dan moet de luchthaven in staat zijn om jaarlijks een trafiek van 90 tot 100 miljoen passagiers aan te kunnen. De geplande groei vertaalt zich ook in tenminste 100.000 directe arbeidsplaatsen. In andere, bij de luchthaven betrokken sectoren, worden nog eens 250.000 nieuwe jobs verwacht.
Groot knelpunt bij dit alles is natuurlijk de kostprijs van dergelijk project. Tariefverhogingen voor allerlei diensten in en rond de luchthaven zijn op termijn onvermijdelijk. Een gedeelte zou kunnen worden gefinancierd met de opbrengst van duurdere landingsrechten (waardoor de ticketprijs van de diverse maatschappijen ongetwijfeld zal stijgen) en de inkomsten uit de winkels die in de luchthaven actief zijn en de opbrengsten uit de eigen hotels en de verhuur van kantoorruimte en concessies.
In het masterplan staat uitdrukkelijk vermeld dat het ontwerp moet passen in de Italiaanse traditie van stijl, design en kwaliteit, zodat de reizigers die voor het eerst in het land arriveren meteen duidelijk wordt gemaakt dat dit ‘Mady in Italy’ is. Samen met de eerste nieuwe terminal wordt ook een nieuw station gebouwd, van waaruit een snelle directe verbinding met het centrum van Rome mogelijk is. Dat zou dus al ten laatste in 2020 operationeel kunnen zijn.
De huidige Leonardo Express doet er van Fiumicino naar Termini toch nog altijd 30 minuten over. Met de spoorwegtechnologie van vandaag zou dat veel sneller kunnen. Tussen de diverse terminals moet ook een nieuw verbindingssysteem komen, om de mensen toe te laten snel te wisselen tussen binnenlands, internationaal en intercontinentaal verkeer. Wie nu van de ene naar de andere terminal moet is soms wel een tijdje onderweg.
De verwachte toename van het aantal reizigers dwingt de luchthavenuitbater ADR ook tot de bouw van twee nieuwe start- en landingsbanen en een nieuwe parkeerstrook voor tenminste 140 vliegtuigen. Tussen de huidige en de toekomstige extra start- en landingsbanen – Fiuminico zal tegen 2044 beschikken over in totaal zes banen – moeten een nieuw signalisatiesysteem en bijkomende stroken om te taxiën ook aan de grond een vlotte doorstroming van de vliegtuigen mogelijk maken.
ADR garandeert dat er veel aandacht zal gaan naar ecologie en duurzaamheid. De toekomstige luchthaven wordt omschreven als een technologisch vooruitstrevende hub, waarbij emissie en geluidshinder tot een absoluut minimum zullen worden beperkt. Wanneer men tijdens de werken op archeologische vondsten stoot – wat in Rome bijna onvermijdelijk is – zullen deze waar mogelijk worden geïntegreerd in de nieuwe infrastructuur.
De voorbije maanden hebben de Romeinen zorgvuldig de situatie bestudeerd op een aantal internationale luchthavens die in de sector gelden als vooruitstrevend. Zo werd een kijkje genomen op de luchthavens van Madrid, Londen, Berlijn, Parijs, Monaco, Peking, Seoul, Singapore, Dubai en Jeddah. Ter plaatse werden ook samenwerkingsafspraken gemaakt.
Rome wil de beste ingenieurs, architecten en aannemers uit de luchthavensector bij elkaar krijgen. Het megaproject op Fiumicino moet fors bijdragen tot een verbetering van het internationaal concurrentievermogen van Italië De Romeinse luchthaven moet de toekomst uitgroeien tot de absolute referentie in het Middellandse Zeegebied op het gebied van burgerluchtvaart.
Oorspronkelijk gepubliceerd door de stichter van S.P.Q.R. op romenieuws.wordpress.com, op 26 juni 2012. Bekijk het origineel.