We wisten al dat de toeristische sector in Rome er slecht aan toe is. Hoewel de strenge maatregelen tegen het Covid-19-virus geleidelijk versoepelen, komt het toerisme voorlopig nog niet op gang.
Er zijn momenteel zelfs meer hotels gesloten dan enkele maanden geleden. In het historische centrum zijn 410 van de 1.200 hotels dicht. Dat zijn er meer dan één op de drie.
De kans is groot dat het daarbij niet blijft. Heel wat andere hotels zouden op het punt staan om eveneens te sluiten omdat de toeristenstroom niet op gang komt en nog eens met 80 procent gedaald is vergeleken met een jaar eerder. Er komen ook nauwelijks reserveringen binnen, al is er wel enige hoop voor de zomer en het vroege najaar.
Ook de paasvakantie, in het verleden altijd een commercieel interessante periode, lijkt niet veel beterschap te brengen. De sector verwacht niet meteen een massale toestroom van bezoekers en denkt zelfs dat het toerisme in Rome pas in 2025 weer op het niveau van vóór de pandemie zal komen.
Net nu het coronavirus weer enigszins bedwongen lijkt, krijgt de sector te maken met een nieuw probleem. De toerismeketen maakt zich ongerust over de dreigende ontwikkelingen in Oekraïne, waar Rusland een invasie begon.
Oorlogen hebben altijd een negatieve impact op het toerisme. Door de pandemie bevinden we ons al in een dramatische situatie, die door de oorlogsdreiging nog zorgwekkender wordt, zei burgemeester Roberto Gualtieri tijdens een speciale raadszitting in het stadhuis waar de crisis in de toeristische sector in Rome werd besproken.
Ondertussen regent het bij heel wat Romeinse hotels ontslagen. De voorbije weken werden al honderden mensen, gaande van kamerpoetsers en onderhoudspersoneel tot koks en baliemedewerkers, noodgedwongen de laan uitgestuurd.
Sommige hotels maken van de gelegenheid gebruik om hun pand een flinke opknapbeurt te geven of om het te renoveren. Al gebeurt dat volgens de vakbonden soms ook om al het personeel massaal te kunnen ontslaan.
Ook alle aanverwante bedrijfstakken, zoals toeristengidsen, touroperators, bedrijven die zich bezighouden met catering, diensten en grote evenementen, kreunen onder het gebrek aan bezoekers. Alleen al in Rome worden in deze deelsectoren 8.000 banen bedreigd.
Burgmeester Gualtieri zei dat Rome vlak voor de heropening en het herstel staat en dat het ernaar uitziet dat de viruscrisis naar het (voorlopige?) einde lijkt te evolueren.
Toch is de impact van de voorbije twee jaar op een kunststad zoals Rome zo sterk dat het louter alleen vertrouwen op herstel onvoldoende zou zijn. De regering heeft de afgelopen jaren belangrijke maatregelen genomen om de economie en het toerisme te ondersteunen.
Daar zijn ook belangrijke structurele ingrepen aan toegevoegd, zoals de hervorming van een aantal sociale vangnetten. Maar voor Rome zijn deze maatregelen, in het licht van de actuele cijfers, onvoldoende, benadrukte de burgemeester.
Toch wil Gualtieri het toerisme in de stad zo snel mogelijk weer op kruissnelheid brengen, zodat Rome er tegen het Heilig Jaar in 2025 weer helemaal staat. Hij zegt er niet bij hoe dat kan gebeuren. De burgemeester rekent er ook op dat Rome wordt geselecteerd om in 2030 de Wereldexpo te organiseren.
Schepen/wethouder Alessandro Onorato vraagt de regering eveneens om specifieke toezeggingen, maar was minder mild dan de burgemeester. Het toerisme ging er in Italië gemiddeld 35 procent op achteruit. Maar in Rome is er een terugval met 80 procent.
De stad zit op haar knieën. We verwachten van de regering structurele economische hulp voor Rome. Geen leningen, want terugbetalingen zullen er de eerste jaren niet aan te pas komen, aldus Onorato.
Hij noemde sommige onderdelen van de regeringsmaatregelen ronduit beledigend. Hij noemde als voorbeeld een hotel dat reeds miljoenen euro’s heeft verloren, maar dat een premie van slechts 10.000 euro krijgt die niet moet worden terugbetaald. Het is vrij duidelijk dat men het daarmee niet zal redden, schamperde Onorato.
Het zijn niet alleen de kleinere hotels die dicht gaan. Ook grote ketens sluiten hun hotel of verkopen zelfs hun vestiging in Rome. De werknemers komen dan op straat te staan. Als de dergelijke grote hotels ooit heropenen, zal het waarschijnlijk met nieuwe en goedkopere werknemers zijn.
Personeel met een zekere anciënniteit en een hoger loon, zal dan worden vervangen door minder betaalde jongere werknemers. Vakbondsleiders wijzen er op dat er nationale initiatieven moeten komen om dit soort ontslagen te blokkeren, anders dreigen nog eens duizenden jobs verloren te gaan.
Dat moet bovendien snel gebeuren. Er is echt geen tijd om te wachten tot Rome ieder jaar weer 20 miljoen toeristen kan verwelkomen, aldus Stefano Di Niola, secretaris van de CNA Rome, de nationale confederatie van ambachten en kleine en middelgrote ondernemingen.
Sinds 1999 zijn toerisme en reizen in Italië goed voor 10 tot 15 procent van het totale bruto binnenlands product (BBP). Dat is dus een aanzienlijk deel van het inkomen van het land. Dat cijfer is sinds 2010 altijd blijven stijgen. Maar toen dook het coronavirus op. In 2020 daalde het tot slechts 7 procent.
Deze dramatische verschuiving in toerisme en reisgerelateerde activiteiten heeft een enorme negatieve economische impact gehad. Italië kreeg in 2020 meer dan 100 miljard euro minder inkomsten binnen dan in 2019.
De pandemie was zonder meer verwoestend voor onze sector, maar ook voor de transportsector en alle ketens die de toeristische sector bedienen, zoals voeding, drank en mode. De impact is enorm. Tussen 2020 en 2021 schatten we de verliezen op ongeveer 150 miljard euro, zegt Antonio Barreca, de algemeen directeur van Federturismo, de Italiaanse vereniging van de reis- en toerisme-industrie, die meer dan 8.000 leden heeft en alle grote bedrijven in de toerisme- en transportsector vertegenwoordigt.
Er was enige hoop op herstel in 2021, maar nieuwe Covid-19-varianten en de daaropvolgende strenge beperkingen, veroorzaakten een tweede jaar van ernstige economische verliezen.
In 2021 was er wel een gedeeltelijk herstel van het binnenlands toerisme. Omdat de Italianen niet naar het buitenland konden reizen, maakten heel wat mensen een uitstapje in eigen land.
Toch eindigde het jaar met een verlies van 50 tot 80 procent, afhankelijk van de stad of regio. Maar buitenlandse toeristen waren er overal veel te weinig, waardoor er ook in 2021 ongeveer 90 procent minder inkomsten werden genoteerd dan in 2019.
De sector blijft voor de komende maanden hopen op beetje herstel. Volgens de meest recente marktstudies wordt Italië dit jaar de belangrijkste reisbestemming voor mensen uit de Verenigde Staten, Duitsland en Australië.
De vraag is natuurlijk hoeveel mensen effectief de stap gaan zetten. Het is niet dat je zin hebt in een reis, dat je die dan ook effectief boekt. We hopen alleszins op meer toeristen dan vorig jaar. Mensen hebben de voorbije periode wellicht wel wat geld gespaard, hopelijk komen ze het uitgeven in Italië, aldus Barreca.
Hij verwacht dat het vooral jongeren zullen zijn die in 2022 de eerste toeristische golf in Italië op gang zullen trekken. Oudere mensen gaan wellicht nog wat langer op hun hoede blijven voor mogelijke virusbesmettingen.
Barreca voorziet ook een drastische verschuiving in de toerismecultuur. In 2022 gaan mensen meer letten op de kwaliteit van hun tijd en ervaringen, omdat ze tijdens de pandemie al zoveel tijd binnenshuis en afgezonderd hebben doorgebracht.
In plaats van zich te concentreren op de traditionele sightseeing-ervaringen, verwachten experts in de toeristenindustrie dat toeristen dit jaar vooral op zoek zullen gaan naar rijke en unieke belevenissen en ervaringen. Toeristen zullen bijvoorbeeld ook onze kleine Italiaanse dorpjes ontdekken, voorspelt Barreca.
Hoewel Rome in het verleden nooit veel hinder had van grote toeristenstromen zoals in Firenze of Venetië, kleinere steden die niet berekend zijn op massatoerisme, werd ook door de bewoners van de Eeuwige Stad al weleens gevloekt op de soms hoge concentratie bezoekers op populaire plekken zoals de Trevifontein, het Pantheon, het Colosseum of de Spaanse Trappen.
Het grotendeels weggevallen internationale toerisme in Italië in 2020 en 2021 heeft de steden zoals Rome, grondig gewijzigd. Talrijke Italiaanse steden lijken tegenwoordig weer louter Italiaans. Ook nu nog vinden we in restaurants en winkels overwegend Italianen.
Ook op drukke toeristische plekken in Rome, zoals het Colosseum, het Forum Romanum en de Trevifontein, zien we bijna uitsluitend Romeinen en Italianen uit andere regio’s die de prachtige monumenten in hun hoofdstad (nog) eens komen bezoeken.
Aanvankelijk vonden sommigen het best wel fijn dat het voor het eerst in vele jaren nog eens wat rustiger was in de stad. Bewoners konden het wel waarderen dat ze nog eens in hun stad konden wandelen zonder overspoeld te worden door internationale toeristen.
Maar nadat de rekening werd gemaakt, blijkt dat Rome en bij uitbreiding de rest van Italië, de inkomsten van de miljoenen buitenlandse bezoekers echt niet kan missen. Iedere inwoner van de stad beseft inmiddels dat het toerisme onlosmakelijk verbonden is met de directe welvaart van de stad.
Iedere Romein heeft wel een familielid dat actief is in de sector, voor zover hij of zij er zelf al niet werkt. Overdaad schaadt natuurlijk altijd, maar vandaag wordt elke toerist in Rome zeer hard gemist. Voor de Romeinen kunnen ze niet snel genoeg terugkeren.
Oorspronkelijk gepubliceerd door de stichter van S.P.Q.R. op romenieuws.wordpress.com, op 13 maart 2022. Bekijk het origineel.