Voorbijgangers merken er voorlopig weinig van maar, goed verborgen aan de achterzijde van de piramide, werd recent begonnen met de restauratie van de Piramide van Cestius. Tegelijk wordt het monument met gespecialiseerde apparatuur uitgekamd op zoek naar mogelijke, nog niet ontdekte ruimtes. De werken zullen een jaar duren. De kosten, geraamd op 1 miljoen euro, worden volledig betaald met privxe9-geld uit Japan. Yuzo Yagi, de bedrijfsleider van Yagi Tsusho Limited, een onderneming uit Osaka die actief is in de mode-industrie, raakte gefascineerd door de Romeinse oudheid en wilde dolgraag iets bijdragen aan het in stand houden van het monumentale Rome. Als project koos hij uiteindelijk voor de piramide die werd gebouwd in 13 na Chr. als graftombe van Gaius Cestius Epulo(nius), een man die grote faam genoot, ondermeer als organisator van de keizerlijke banketten.
Yuzo Yagi bezocht de piramide vorig jaar en raakte zodanig onder de indruk van het monument en het onderzoeksproject dat samen met de restauratie wordt gestart dat hij besliste alles te bekostigen. Begin dit jaar kwam hij in Rome het contract tekenen. De Japanse ondernemer vraagt niet veel in ruil voor zijn sponsoring. Zodra de restauratie voltooid is, in principe in de eerste helft van 2013, komt er in de archeologische zone rond de piramide een gedenkplaat met zijn naam.
Tegelijk met het restauratieproject beginnen gespecialiseerde archeologen ook aan een nieuw intern onderzoek van de piramide. De voorbereidingen hiervan zijn vorige week begonnen. Het lijkt ongelooflijk, maar na zowat 20 eeuwen heeft de piramide nog steeds niet al zijn geheimen prijsgegeven. De bedoeling is om voor eens en altijd na te gaan of de piramide werkelijk nog geheime en niet ontdekte kamers bevat. Die kans is niet onwaarschijnlijk. In heel wat verhalen en legendes uit het verleden wordt gezinspeeld over de verborgen aanwezigheid van geheime ruimtes in het monument. Een paar jaar geleden werd de piramide onderzocht met ultrasone systemen. Die verificatie leverde abnormale metingen op die alleen maar kunnen toegeschreven worden aan holle ruimten in de structuur. Gespecialiseerde onderzoekers gaan nu aan de slag met een soort endoscopen waarmee men een kijkje wil nemen in de verborgen ruimtes die toen werden opgespoord.
De Piramide van Cestius, in totaal 37 meter hoog met een basis van 30 meter, is een indrukwekkende monument uit de oudheid. Het gebouw is opgetrokken uit beton en volledig bekleed met blokken Carraramarmer. Binnenin bevindt zicheen rechthoekige grafkamer van 5,90 x 4,10 meter, bedekt met tongewelven en beschilderd met vrouwelijke figuren en decoratieve fresco’s waarop scxe8nes van banketten te zien zijn. Ongetwijfeld een eerbetoon aan Cestius. Deze kamer is enkel bereikbaar via een kleine maar indrukwekkende met bakstenen beklede tunnel, waarvan de ingang zich achter een deurtje aan de westkant van de piramide bevindt. Die tunnel werd voor het eerst sinds de oudheid terug uitgegraven tijdens een restauratie die gebeurde tussen 1656 en 1663 en die werd gefinancierd door paus Alexander VII. Als telg van de steenrijke Chigi-familie had die buitengewoon veel belangstelling voor architectuur en monumenten. Een inscriptie aan de westelijke zijde herinnert aan die gebeurtenis.
Bij die gelegenheid werden ook nog enkele vondsten gedaan, waaronder zuilen, voetstukken van zuilen en beelden en fragmenten van bronzen beeldjes die vermoedelijk Cestius moesten voorstellen. De grafkamer zelf bleek al veel eerder geplunderd te zijn. De tunnel en grafkamer worden bij speciale gelegenheden weleens opengesteld voor het publiek maar toch is de kans op een bezoek eerder uitzonderlijk. Dat zou na de actuele restauratie wellicht kunnen veranderen, al zullen nooit grote groepen tegelijk de piramide kunnen bezoeken.
De piramide werd in nog geen jaar tijd gebouwd en dat moest ook wel, want als het monument niet binnen die periode zou klaar geweest zijn, hadden de nakomelingen van Cestius kunnen fluiten naar hun erfenis. Cestius stierf in het jaar 12 vóór Chr. en was tijdens zijn leven praetor en volkstribuun. Hij moest er ondermeer voor zorgen dat er bij een grote overwinning voldoende offers voor de goden werden klaargemaakt. Gaius Cestius was enorm gefascineerd door de Egyptische cultuur en vooral door de piramiden die hij persoonlijk had gezien tijdens een opdracht in Egypte.
Op de oost- en westzijde van de piramide staat een grote inscriptie die, vrij vertaald, luidt: ‘Gaius Cestius Epulo, zoon van Lucius, van de stam Poblilia Praetor, Volkstribuun, een van de zeven aangestelden voor de heilige banketten’. Een kleinere inscriptie op de oostzijde vermeldt dat de piramide in 330 dagen is gebouwd: ‘in overeenstemming met het testament is dit werk in 330 dagen voltooid, uitgevoerd door zijn erfgenamen L. Pontus Mela, zoon van Publius van de stam Claudia en zijn vrijgemaakte slaaf Pothus’.
De piramide is later opgenomen in de Aureliaanse muur, meteen ook de reden waarom het monument in latere tijden ontsnapte aan afbraak. Naar verluidt was de top van de piramide vroeger verguld. De Romeinen hebben lange tijd gedacht dat de piramide het graf van Remus was, de minder fortuinlijke broer van Romulus. Ook Petrarca schrijft in de 14de eeuw het monument nog aan Remus toe. In de buurt van de Engelenburcht stond destijds nog een andere piramide en die werd dan weer (eveneens verkeerdelijk) toegeschreven aan Romulus. Die piramide werd omstreeks 1500 afgebroken en maakte plaats voor de Borgo Nuovo. Voorts zijn piramides in Rome erg schaars, er bevinden zich nog een paar kleinere exemplaren in grafkapellen in de S. Maria del Popolo en de S. Maria in Traspontina.
In 1970 werd de piramide van Cestius voor de eerste keer zeer grondig gereinigd. Terwijl het monument vele eeuwen moeiteloos overleefde, dreigt de toenemende luchtvervuiling van de 20ste eeuw het gebouw defnitief in de vernieling te helpen. Het drukke autoverkeer dat ook vandaag nog haast permanent voorbij de piramide raast, maakt het er niet beter op en sindsdien volgden meerdere kortere opknapbeurten, waarbij de piramide telkens werd schoongemaakt en van ingroeiend onkruid werd ontdaan. De laatste keer gebeurde dat in 2002. De kosten werden toen gedragen door de openbare vervoersmaatschappij Atac, met haar honderden autobussen zelf natuurlijk niet geheel onschuldig aan de uitstoot van heel wat uitlaatgassen.
Het komende restauratieproject bouwt voort op onderzoeken die de voorbije tien jaar werden uitgevoerd en waarbij de allernieuwste reinigingstechnieken zullen worden gebruikt. Er zal op het oppervlak ondermeer een speciale stof worden aangebracht die micro-organismen op biologische wijze afweert. Ook zullen aan de binnenzijde stalen elementen worden gemonteerd om de marmeren blokken en de betonstructuur te verstevigen.
Oorspronkelijk gepubliceerd door de stichter van S.P.Q.R. op romenieuws.wordpress.com, op 25 mei 2012. Bekijk het origineel.