Met het aantreden van de Italiaanse premier Mateo Renzi, nu weeral vier maanden geleden, hebben we in de media weer vaak horen spreken over Palazzo Chigi. Dat is de ambtswoning van de Italiaanse minister-president en de zetel van de Italiaanse regering, zeg maar de Wetstraat 16 in België of het Binnenhof in Den Haag. Waar komt de naam van deze palazzo vandaan en wie was Chigi eigenlijk?
De naam komt van de familie Chigi (sinds 1834 Chigi-Albani), een Italiaans prinselijk geslacht, oorspronkelijk afkomstig uit Siena. De Chigi-familie was reeds in de dertiende eeuw schatrijk geworden door actief te zijn als handelaars en bankiers.
Het best bekend in Rome is wellicht de fraaie Villa Farnesina die in 1510 voor hen werd gebouwd, maar het zou ons te ver leiden alle verwijzingen naar en realisaties van de familie Chigi in Rome op te sommen.
We blijven bij het hiervoor vermelde Palazzo Chigi, dat weliswaar hun naam draagt maar oorspronkelijk werd gebouwd voor de familie Aldobrandini. Het werd later door paus Alexander VII (een Chigi) gekocht. Sindsdien draagt het de naam van de bankiersfamilie uit Siena.
Het gebouw werd in 1562 opgetrokken door Giacomo della Porta, volgens de strenge opvattingen van de contra-reformatie. Het werd voltooid door Carlo Maderno. Vanaf het einde van de zeventiende eeuw bevond zich in dit palazzo de Spaanse ambassade die op het einde van de negentiende eeuw plaats maakte voor de Oostenrijkse ambassade bij de Heilige Stoel.
Pas in 1917 werd het gebouw staatsbezit. Aanvankelijk vestigde zich hier het Ministerie van Koloniën. Onder Mussolini werd het de zetel van het Ministerie van Buitenlandse Zaken en omdat Il Duce dat ministerie zelf beheerde en tevens regeringshoofd was, werd Palazzo Chigi zijn officiële residentie.
De privébibliotheek van de familie Chigi schonk hij in 1926 aan het Vaticaan, dat is vandaag de Biblioteca Apostolica Vaticana. Mussolini hield zijn publieke toespraken graag vanaf het balkon op de hoek met de Via del Corso, dat bij de Romeinen bekend stond als ‘La Prua d’Italia’ (de voorsteven van Italië). Als je vanuit kikkerperspectief naar het balkon boven je kijkt lijkt het daar inderdaad wel wat op.
Omdat Mussolini graag vanop balkons sprak (dat deed hij ook regelmatig vanaf het balkon van Palazzo Venezia) werd hij weleens spottend Giulietta genoemd, een verwijzing naar Romeo en Julia. Tijdens één van zijn balkontoespraken werd hij overigens een keer beschoten, maar de aanslag mislukte.
Het Ministerie van Buitenlandse Zaken bleef in het gebouw tot 1961, daarna vestigde de Italiaanse regering zich definitief in dit gebouw. Wanneer de media sindsdien spreken over ‘nieuws uit Palazzo Chigi’ weet iedereen dat het om de regering gaat.
De Antwerpse schilder Jan de Momper werkte in de zeventiende eeuw voor de familie Chigi en in het palazzo zijn heel wat landschappen zijn hand te zien, ondermeer in het privé-vertrek van de eerste minister.
De Momper verbleef in Rome tussen 1661 en 1684, hij werd er Monsù genoemd, zijn naam bij de bentvueghels was Eervrucht. Ook elders in Rome vind je nog werk van de Momper.
De bekendste en zeker rijkste telg uit de Toscaanse bankiersfamilie is Agostino Chigi (1465-1520). Hij kan worden omschreven als de grootste mecenas van de hoge renaissance. Zijn grafkapel, de Chigi-kapel in de Santa Maria del Popolo op het gelijknamige plein in Rome, werd omstreeks 1512 ontworpen door Rafaël en in 1516 voltooid.
De kapel wordt bekroond door een koepel. Ondanks enkele latere toevoegingen, waaronder twee beeldengroepen door Bernini, is het interieur een schitterend voorbeeld van de architectuur van de hoge renaissance.
Al even bekend werd Fabio Chigi (1599-1667), die vanaf 1655 als paus Alexander VII door het leven ging. Hij liet eveneens diverse realisaties na, maar heeft tijdens zijn ambtstermijn vooral zijn familie rijkelijk begiftigd. Sinds 1712 bekleden de Chigi ook vandaag nog steeds het ere-ambt van maarschalk van de Roomse Kerk.
Fabio Chigi werd in 1639 nuntius in Keulen en kreeg daar ook het toezicht over de Hollandse zending, waardoor hij later, als geen andere paus na hem, een goede kennis had van de situatie in de Nederlanden. De Amsterdamse drukker Blaeu wijdde zijn grote wereldatlas zelfs aan paus Alexander VII toe.
Als pauselijk gezant bij de Westfaalse vredesonderhandelingen (1642-1648) protesteerde Fabio Chigi vruchteloos tegen bepalingen die voor het katholicisme nadelig waren. In 1651 werd hij staatssecretaris van paus Innocentius X.
Op 7 april 1655 werd hij gekozen als diens opvolger dankzij de partij van de zogeheten zelanti. Tijdens zijn pontificaat leed de Heilige Stoel echter aanzienlijk politiek prestigeverlies (vrede van Pisa, 1664, met Lodewijk XIV).
Bovendien verviel Alexander VII, ondanks een goed begin, ook weer in nepotisme. In de Chinese ritenstrijd besliste hij ten gunste van de jezuïtenmissies. Hij veroordeelde, o.a. op verzoek van de Leuvense universiteit, een aantal laxistische moraalstellingen (1665 en 1666). Een aantal daarvan waren reeds door Les Provinciales van Pascal gebrandmerkt.
Maar hij is vooral bekend geworden door zijn ‘bijdrage’ aan de onzalige jansenistenstrijd: de bul Ad sacram van 16 oktober 1656 en de constitutie Regiminis Apostolici van 15 februari 1665 (met in deze laatste het zogenaamde Formulier van Alexander, dat op verzoek van Lodewijk XIV werd uitgevaardigd).
Paus Alexander VII had wel een grote interesse in wetenschap en kunst, getuige daarvan de voormelde bibliotheek, die door Mussolini aan het Vaticaan werd geschonken en zijn opdrachten aan Bernini (waaronder de colonnade op het Sint-Pietersplein, het Cathedra-altaar en de Scala regia).
Zelf was hij een verdienstelijk Neo-Latijns lyrisch en dramatisch dichter (Philomati Musae juveniles; Keulen 1645, Antwerpen 1654). Tevens was hij de bezieler van een internationale Latijnse dichterpleiade.
In 1655 ontving hij Christina van Zweden na haar overgang tot het katholicisme, hij schonk haar een jaargeld. Rospigliosi, de staatssecretaris van Alexander VII, werd na het overlijden van deze laatste gekozen als nieuwe paus, Clemens IX.
Oorspronkelijk gepubliceerd door de stichter van S.P.Q.R. op romenieuws.wordpress.com, op 30 juni 2014. Bekijk het origineel.