Ziezo, met die titel zijn we vandaag weer verzekerd van wat lezers. Uitgerekend in één van de meest historische plaatsen uit de oudheid, gaat de politie voortaan bepalen of minirokjes wel in het hedendaagse straatbeeld passen.
Neen, we zijn niet terug geslingerd in de tijd, we bevinden ons in het Italiaanse dorp Castellamare di Stabia. De maatregel werd genomen door burgemeester Luigi Bobbio en die beweert “het publieke decorum” te willen herstellen door het invoeren van een nieuwe serie reglementen, waaronder een verbod op voetballen in openbare parken, godslastering en het dragen van “erg korte kleding”.
De betekenis van ‘erg kort’ is echter een twistpunt. De Italiaanse pers heeft de norm geïnterpreteerd als een verbod op minirokjes, laag uitgesneden shirts en hoge hakken. De burgemeester wordt nu bedolven onder bergen kritiek, wat natuurlijk nog altijd beter is dan de twee meter dikke laag vulkanische as die zijn voorgangers te verduren kregen.
Want Stabia, toen nog Stabiae, was in de oudheid een bekende Romeinse plaats aan de baai van Napels, ongeveer 5 km van Pompei. Het was tevens de plek waar Plinius de Oudere tijdens de beruchte vulkaanuitbarsting in 79 na Chr. de dood vond op het strand. In Stabia werden schitterende Romeinse villa’s opgegraven en prachtige Romeinse artefacten ontdekt.
Castellammare di Stabia telt vandaag zo’n 62.000 inwoners en werd in 79 na Chr. net zoals Pompei en de omliggende stadjes en dorpjes zoals Oplontis, Boscoreale, Herculaneum en andere door de uitbarsting van de Vesuvius getroffen.
Er was in Stabiae reeds bewoning vanaf de 8ste eeuw v. Chr., zoals in 1957 is gebleken bij de opgraving van een grote necropolis van meer dan 300 graven aan de Via Madonna delle Grazie. Daar werd onder andere Korinthisch en Etruskisch aardewerk aangetroffen.
De kleine havenplaats werd al in de 6de eeuw v. Chr. overvleugeld door de Griekse en Etruskische handelaars uit Pompeii. Samen met Pompeii en Herculaneum verzette het zich in de Bondgenotenoorlog (90-89 v. Chr.) tegen de Romeinen, maar werd verwoest door Sulla op 30 april 89 v. Chr.
Daarna had Stabiae nog slechts de status van pagus (dorp) en werden er op de plaats van het oude Stabiae luxe Romeinse villa’s aangelegd (aldus Plinius de Oudere, Nat. Hist. III, 9, 70).
Bij de uitbarsting van de Vesuvius in 79 n. C. werd Stabiae bedekt onder een laag as van ongeveer twee meter dik. Plinius de Jongere beschrijft in zijn beroemde brief (Brieven VI, 16) over de uitbarsting van de Vesuvius hoe zijn oom Plinius de Oudere met een groot schip naar Stabiae ging om daar een zekere Pomponianus en anderen te redden. Het was Plinius de Oudere die tijdens deze reddingsactie omkwam op het strand van Stabiae.
Opgravingen in Stabiae begonnen pas in de 18de eeuw onder koning Karel van Bourbon van Napels, waarbij de Villa San Marco, de Villa del Pastore en de Villa di Arianna geleidelijk werden blootgelegd. Systematische opgravingen vonden plaats in de jaren 1950-1962 onder leiding van archeoloog D’Orsi. De belangrijkste vondsten werden toen ondergebracht in de middelbare school.
De al eerder opgegraven villa’s werden later verder onderzocht. Inmiddels is duidelijk dat zich tegen de heuvel een aanzienlijk lint van grote, luxueuze villa’s moet bevonden hebben. In de ondergrond van de heuvels van Stabiae bevinden zich ongetwijfeld nog heel wat schatten uit de oudheid.
De villa’s waren zelfs naar Romeinse normen vrij groot. Ze hadden ruime woonvertrekken, baden, zuilengalerijen, nymphea en binnentuinen. In de blootgelegde villa’s zijn grote delen van de fresco’s bewaard gebleven. Een heleboel ervan werden losgehakt in opdracht van de Bourbons en zijn nu te zien in het Nationaal Archeologisch Museum van Napels. Meer in het binnenland zijn enkele villae rusticae gevonden, die op de landbouw (o.a. wijnbouw) waren gericht.
Aan de rand van het huidige, moderne Castellammare di Stabia zijn drie belangrijke villa’s opengesteld voor bezoekers: de Villa van Arianna, de daar direct naast gelegen villa die het ‘Tweede complex’ wordt genoemd, en de Villa San Marco. In 2001 werd de stichting RAS (Restoring Ancient Stabiae) in het leven geroepen die als doel heeft een archeologisch park te ontwikkelen rond de Romeinse sites in Stabia.
Oorspronkelijk gepubliceerd door de stichter van S.P.Q.R. op romenieuws.wordpress.com, op 26 oktober 2010. Bekijk het origineel.