In Rome is de renovatie begonnen van een gedeelte van de Cloaca Maxima, het overwelfde monumentale rioleringssysteem dat al meer dan 2000 jaar oud is en nog steeds in gebruik is. Werknemers van de stedelijke dienst Simu (Sviluppo Infrastrutture e Manutenzione Urbana) die verantwoordelijk is voor het onderhoud van de stedelijke infrastructuur en de maatschappij voor waterbeheer Acea Ato 2 voerden de voorbije dagen al enkele verkenningen uit bij een van de ingangen van de Cloaca Maxima, vlakbij de Boog van Janus, aan de hoek van de Via dei Cerchi en Piazza Bocca della Veritxe0.
De bedoeling is dat het stroomafwaartse gedeelte van de Cloaca Maxima een grondige opknapbeurt krijgt. Het gaat om een stuk van het originele stelsel, dat vertrekt aan de Via Cavour en over het Forum Romanum naar de Tiber loopt. De naam komt van het Latijnse woord cloaca dat “riool” betekent. Het werd in de 6de eeuw v. Chr. onder koning Tarquinius Priscus als open kanaal gebouwd en in het begin van de jaartelling geleidelijk aan overdekt.
De huidige werken zullen twee maanden duren maar zijn slechts de eerste, hoogdringende stap naar een algemene restauratie van de Cloaca Maxima. Die zal naar schatting nog eens twee jaar in beslag nemen. Het ondergrondse monument is er vrij slecht aan toe, zodanig zelfs dat specialisten vrezen voor de stabiliteit en de functionaliteit van het rioleringssysteem. De voornaamste oorzaak van de slechte toestand is het jarenlang ontbreken van een systematisch onderhoudsplan. Voor het gedeelte van de Cloaca Maxima dat onder het Forum Romanum loopt is de Soprintendenza di Stato verantwoordelijk. Al die verschillende diensten zorgen evenmin voor een vlot verloop wanneer er beslissingen moeten worden genomen.
Het gedeelte van de Cloaca dat onder Velabro en de Via San Teodoro en omgeving stroomt tot aan de ingang onder Basilica Giulia op het Forum Romanum kampt sinds 2011 met verstoppingen, veroorzaakt door puin en sediment. Men wil alvast proberen alle obstakels te verwijderen die de doorstroming belemmeren. Doordringen in het oude rioolstelsel is niet altijd even gemakkelijk en niet geheel zonder gevaar. Er bestaat weliswaar uitstekende documentatie van het gangensysteem, maar grote gedeelten werden jarenlang niet verkend. Men weet niet welke hindernissen men ondergronds allemaal zal aantreffen.
De Cloaca Maxima is een van de oudste monumenten van Rome. Het eerste deel werd omstreeks 616 v. Chr. aangelegd om water van de bewoonde gebieden in Rome af te voeren naar de Tiber. Vóór die tijd gebeurde dat altijd door middel van op natuurlijke wijze gevormde stroompjes, maar deze waren niet handig bij de uitbreiding van de stad. Het eerste deel was dan ook eerder bedoeld om stukken moeras te draineren en er zo bruikbaar land van te maken. Het feit dat de Cloaca Maxima een nogal kronkelige route volgt komt precies omdat destijds grotendeels de loop van de oorspronkelijke stroompjes werd gevolgd.
Lange tijd was het een open riool, totdat het door drukte en intensief gebruik van het terrein rond Circus Maximus noodzakelijk werd het riool te overdekken. Je kan nog steeds zien hoe de Cloaca Maxima uitmondt uit in de Tiber, vlakbij de Pons Aemilius, beter bekend als de Ponte Rotto. Exe9n van de belangrijkste toegangen bevindt zich naast de Boog van Janus. Op het Forum Romanum, aan Basilica Giulia, bevindt zich eveneens een toegang. Soms kan je het water horen stromen.
Op verschillende plaatsen in de stad werden in de oudheid monumenten geplaatst over de Cloaca Maxima. Zo bevond zich op het Forum Romanum het kleine heiligdom van Venus Cloacina, bij Basilica Aemilia. Behalve een marmeren cirkel op de grond schiet er van dit tempeltje niets meer over. De Romeinen waren ook slim genoeg om hun rioleringssysteem regelmatig een flinke spoelbeurt te geven, ook in periodes van droogte. De grote stromen water die men doorheen het hele rioleringsnetwerk naar de Cloaca Maxima joeg, ruimde afvalstoffen en obstakels op.
Hiervoor werd water van de aquaducten afgeleid. Het beste water was bestemd voor consumptie, kwalitatief minder zuiver water werd gebruikt voor de bevoorrading van de thermen en de riolering. Gedurende de hele periode van het Romeinse rijk werden de Cloaca Maxima en de talrijke aftakkingen goed onderhouden. Er gebeurden regelmatig officixeble inspecties en de verschillende bouwstijlen en de gebruikte bouwmaterialen suggereren dat de toestand van het rioleringssysteem nauwgezet werd opgevolgd en wanneer nodig hersteld.
Oorspronkelijk gepubliceerd door de stichter van S.P.Q.R. op romenieuws.wordpress.com, op 5 december 2012. Bekijk het origineel.