Archeoloog Bernard Van Daele brengt na zijn eerste drie boeken over de Romeinse strijdkrachten (Het Romeinse leger, 2003; De Romeinse marine, 2006 en Wakend over Rome, 2009, nu zijn vierde boek over misschien wel het minst gekende onderdeel van het Romeinse leger op de markt: Rome brandt – Brandweermannen in de hoofdstad van het Romeinse keizerrijk.
Bernard Van Daele is waarschijnlijk de enige voltijdse Romeinse legionair in België en Nederland. Als zelfstandige reist hij in de huid van legionair Quintus Spurius Ligustinus al vele jaren de scholen af om leerlingen op een wetenschappelijk verantwoorde manier duidelijk te maken wat het leven en de uitrusting van een Romeinse soldaat inhoudt.
Bernard Van Daele was als archeoloog ook betrokken bij diverse opgravingsprojecten, waaronder de bekende Romeinse site in Sagalassos (Turkije) en het Romeinse legerkamp Kelemantia in Slowakije. Bernard Van Daele is tevens voorzitter van de re-enacting groep Legio XI Claudia Pia Fidelis, een enthousiaste groep mensen die sinds 2006 op een wetenschappelijk verantwoorde manier het leven van Romeinse militairen en burgers uit de 1ste eeuw na Chr. uitbeelden. Je kan hen ontmoeten op diverse evenementen in binnen- en buitenland. Bernard Van Daele won in 2010 de zesde Romulusprijs van S.P.Q.R.
Brandgevaar loerde overal, zeker ook in antieke steden. Rome werd in de Romeinse periode talloze keren getroffen door het alles verterende vuur. Aanvankelijk werden slaven als brandweerlieden ingezet en traden private ondernemingen op, maar dit bleek onvoldoende doeltreffend. Keizer Augustus richtte bij zijn legerhervormingen een permanent militair brandweerkorps op. In de eerste eeuw evolueerde de brandweer tot een volwaardige militaire eenheid. Toetreding tot de vigiles vormde dikwijls een eerste logische stap in de carrière van een soldaat in Rome.
De Romeinse brandweer was zeer goed georganiseerd, hield dag- en nachtpatrouilles en was voor die tijd uitstekend uitgerust om de vlammen te bestrijden. Brandpreventie vormde hun belangrijkste opdracht. Dit boek beschrijft verder de structuur en afkomst van de vigiles, de rekrutering, uitrusting, soldij en hun kazernes, ook die van Ostia en de villa van Hadrianus in Tivoli. Tot slot wordt de lezer meegesleept in een fictieve noodsituatie: Rome brandt! Wat nu? Het boek bevat tevens een aparte appendix over opmerkelijke carrières van Romeinse brandweerlieden, een lijst van prefecten van de brandweer in Rome en een overzicht van de gekende grote branden in Rome.
Bernard Van Daele werd geboren in Leuven in 1965 en is archeoloog van opleiding. Hij studeerde met onderscheiding af aan de universiteit van Leuven in 1997. Daarbij wijdde hij zijn eindscriptie aan het Romeinse leger, meer bepaald aan de studie van de militaire ateliers van de Romeinse troepen in de provincie Germania Inferior (in Nederland en een deel van Duitsland) vanaf de tijd van keizer Augustus tot het midden van de 3de eeuw na Christus. Daarna specialiseerde hij zich verder in de kennis van het Romeinse leger door zelfstudie en het beoefenen van experimentele archeologie als Romeins soldaat, zowel in het binnenland als buitenland. Momenteel is hij voltijds Romeinse legionair met zijn zelfstandige zaak Project Quintus.
Bernard Van Daele, alias Quintus, nam en neemt als archeoloog ook deel aan de uitvoering van diverse opgravingen, waaronder Sagalassos, Turkije, een van de bekendste opgravingen uit het Oostmediterrane gebied, een project van de KU Leuven, waar hij van 1996 tot 2004 actief is geweest. Ook in Vlaanderen en in Nederland, neemt hij deel aan verschillende opgravingen. Een belangrijk project situeert zich in Iža, in Slowakije, waar hij sinds de zomer van 2005 deelneemt aan de opgraving van het Romeinse legerkamp van Kelemantia nabij de Donau. Om dit opgravingproject te ondersteunen en er in Vlaanderen en het buitenland ruchtbaarheid aan te geven, richtte hij de vereniging Sympathisanten van Kelemantia op.
In 1999 startte Bernard zijn Quintus Project in de Vlaamse scholen, waarbij hij, uitgerust als de legendarische legioensoldaat Quintus Spurius Ligustinus uit de 1ste eeuw n. Chr., deskundige uitleg verschaft aan leerlingen vanaf het vijfde studiejaar tot in het humaniora. Daarbij toont hij aan de aanwezigen zijn volledige bewapening en ander materiaal dat waarheidsgetrouw weergeeft hoe een soldaat in de Romeinse tijd eruit zag.
Dit zeer succesvolle educatieve project – uniek in de wereld – brengt op een aanschouwelijke en boeiende manier een Romeinse soldaat in de klas tot leven en kende een groeiend succes. Sindsdien is Bernard als legionair gekend bij de meeste leerkrachten geschiedenis en Latijn in gans Vlaanderen en zelfs Nederland. Dit zeer succesvolle educatieve project – uniek in de wereld – brengt op een aanschouwelijke en boeiende manier een Romeinse soldaat in de klas tot leven, tot grote vreugde van alle leerlingen.
De boeiende uiteenzetting waarmee Quintus Vlaanderen en Nederland rondtrekt, bestaat uit twee onderdelen en duurt in principe twee lesuren van 50 minuten. De lezing start met een uurtje dia’s of een power-point presentatie met uitleg over het Romeinse leger in het algemeen (evolutie, structuur, bewapening, legerkampen, enz.). Daarna volgt een demonstratie van een uitrusting uit de tweede helft van de eerste eeuw na Chr. (meer bepaald tijdens de regering van keizer Nero) van een legionair van het Legio IIII Macedonica, waarbij niet enkel de wapens worden besproken, maar ook de bagage, de winterkledij en tenslotte de indrukwekkende gevechtstechnieken als afsluiter.
Al die ervaring schreef Bernard Van Daele in 2003 neer in een boek met de toepasselijke titel Het Romeinse Leger, uitgegeven door Davidsfonds Uitgeverij. Het werd een absolute bestseller die meermaals moest worden bijgedrukt. Het is dan ook het enige, zo allesomvattende boek in het Nederlands dat over dit onderwerp op de markt is. Een tweede boek verscheen in 2006 met als onderwerp De Romeinse Marin e, een boeiend overzicht van de Romeinse zeemacht. Een derde werk over de Romeinse strijdkrachten, Wakend over Rome, verscheen in het najaar van 2009 en gaat over de soldaten in Rome zelf, zoals de lijfwacht van de keizers. Verder publiceerde Bernard nog een aantal wetenschappelijke artikels in verband met het Romeinse leger.
Op zaterdag 8 juni vanaf 20 uur wordt in de vierkantshoeve Celongaet, Wolfshaegen 128 te 3040 Neerijse een avond georganiseerd rond Project Quintus, met een Romeinse receptie en presentatie.
Kostprijs: 25 euro. Vooraf inschrijven via rek nr. IBAN BE48 7350 3265 4127 – BIC KREDBEBB op naam van Sympathisanten van Project Quintus.
Rome brandt
Brandweermannen in de hoofdstad van het Romeinse keizerrijk.
SPA Uitgevers te Zwolle (NL)
200 blz
Prijs: 22,50 euro
ISBN / EAN: 978-90-8932-112-1
Auteur: Bernard Van Daele
Productie: Hidde Heikamp
www.spa-uitgevers.nl
Je kan de auteur steeds contacteren via ligustinus@hotmail.com of telefonisch +32 476 38 52 48.
Je kan het boek via deze contactgegevens ook rechtstreeks bij hem bestellen. Het kost dan 30 euro omdat het eigenhandig wordt verzonden maar je krijgt het bovendien gesigneerd thuisgestuurd.
Oorspronkelijk gepubliceerd door de stichter van S.P.Q.R. op romenieuws.wordpress.com, op 5 april 2013. Bekijk het origineel.