Het fenomeen is al enkele jaren aan de gang. In het historische centrum van Rome verdwijnen in een snel tempo steeds meer traditionele winkels.
Na hun sluiting transformeren de panden bijna steevast tot een kitscherige souvenirwinkel waarvan er ondertussen al honderden in Rome zijn. Soms worden het ook afhaalpunten voor goedkoop eten, minimarkten of automatenshops.
Romeinse winkeliers, de handelsvereniging Confesercenti Rome en bewonerscomités trokken in het verleden al vaak aan de alarmbel en klaagden de problemen al meermaals aan.
Het stadsbestuur is zich al een hele tijd bewust van het probleem en keurde in juni vorig jaar een nieuw en strenger vestigingsreglement goed dat de opening van dergelijke nieuwe zaken verbiedt. Recent is een resolutie goedgekeurd die de huidige regeling verlengt tot 31 mei 2023.
Maar er zijn niet genoeg mensen om alle aanvragen te controleren. Er zit bovendien een goed georganiseerde structuur achter de opkomst van de talrijke souvenirwinkels.
Het is één van de redenen waarom eerdere pogingen om de wildgroei af te remmen op niets uitliepen. Hoe die structuur precies werkt, krijg je in het laatste deel van deze driedelige reeks over de souvenirbusiness in Rome te lezen. Vandaag deel I.
Het uitzicht van de door Unesco beschermde historische binnenstad wordt de jongste jaren steeds vaker ontsierd door de komst van honderden bijna identieke winkeltjes die goedkope prullaria en snuisterijen, pizzapunten of ijsjes van matige kwaliteit verkopen.
Als dat niet het geval is, duikt er wel een minimarkt op. Esthetisch zijn ze een gruwel voor het oog.
De souvenirwinkels, die allemaal precies hetzelfde waardeloze aanbod hebben, gaande van plastic miniaturen van het Colosseum, T-shirts die een paar euro’s kosten, koffiemokken bedrukt met ‘I love Rome’, tot allerlei poppetjes, sleutelhangers, in China gedrukte kalenders met taalfouten en andere rommel, blijven in een snel tempo in het stadsbeeld verschijnen.
Ze nemen doorgaans de plaats in van ambachtelijke bedrijfjes en kleine familiale winkeltjes in de stad. De verschraling van het winkelaanbod heeft niet zozeer te maken met de hoge huurgelden. Heel wat traditionele winkeliers zijn eigenaar van hun pand dat soms al vele jaren in het bezit van de familie is.
De concurrentie van de multinationale ketenwinkels en de toenemende e-commerce hebben de voorbije jaren ook in Rome de kleinere winkels onder zware druk gezet.
Ambachtelijke activiteiten en kleine winkeltjes die al vele tientallen jaren bestaan, houden er steeds vaker noodgedwongen mee op. Door de coronacrisis is dat proces nog versneld.
Het hoeft dan ook niet te verwonderen dat kleine handelszaken regelmatig een overnamebod krijgen, waarna ze onmiddellijk sluiten en bijna altijd getransformeerd worden in een banale en inspiratieloze souvenirwinkel.
Waarom een winkelier zijn oude familiezaak zou opgeven? Als de zaken wat minder goed gaan en op een dag iemand voor zijn neus komt zwaaien met een berg cash, is de verleiding soms groot om het geld te incasseren en wat eerder te gaan genieten van een rustige oude dag.
Soms beseffen winkeliers ook dat hun zaak toch gedoemd is om te verdwijnen omdat er bijvoorbeeld geen opvolging klaar staat en de kans op een gewone voortzetting van hun activiteiten erg klein is.
Het blijkt nu dat winkeliers de jongste jaren systematisch worden benaderd om hun zaak te verkopen. Er bestond al langer een vermoeden dat de grootschalige opkooppraktijken gestuurd werden door een onzichtbare groep achter de schermen die gebruik maakt van stromannen.
Het enorme aantal aantal biedingen waarmee winkeliers worden overstelpt, de systematische benadering en de gelijkmatige manier van aanpak, wijst op een goed georganiseerde groep. Daarover dus meer in deel III van deze minireeks.
Erger is dat deze massale opkoopacties op termijn echter de genadeslag kunnen betekenen voor het reguliere middenstandsleven in het historische centrum van Rome.
We worden overrompeld door Aziatische prullenwinkels en souvenirshops. Op zich is het niet eens erg dat er zo’n winkeltje in de straat bijkomt, maar het worden er steeds meer en ze bieden allemaal dezelfde spullen aan. Als wijk worden we kwalitatief gedegradeerd en overgeleverd aan de genade van het massatoerisme. Voor ons is er binnenkort geen plaats meer, klinkt het bij de traditionele winkeliers.
In de buurt van de Via del Governo Vecchio en de Via dei Banchi Nuovi beseft het lokale handelscomité dat het vijf voor twaalf is, maar koesteren de meesten nog enige hoop dat het tij nog te keren valt. Al beseffen ze wel dat haast geboden is, want de souvenirwinkels en minimarkten rukken in een snel tempo op.
Alessandra Celi is de eigenaar van Tè e Teiere, een winkel aan de Via dei Banchi Nuovi 37 die volledig is opgebouwd rond het thema ‘thee’ en waar je meer dan 140 verschillende infusies uit de hele wereld vindt. Samen met een aantal andere overblijvende handelaars, probeert ze de achteruitgang van het commerciële stadsweefsel te weerstaan.
Alessandra beseft dat de strijd niet gemakkelijk is. In de Via dei Coronari bijvoorbeeld, lijkt de teloorgang al ingezet. Deze straat, bekend van de vele antiekwinkels, huisvest nu nog ongeveer twintig antiquairs. Een goede twintig jaar geleden, in het jaar 2000, waren er nog 150 antiekwinkeltjes.
In 2020 en 2021 openden in de Via dei Banchi Nuovi twee vrijwel identieke souvenirwinkels, een winkel die namaak lederen broeksriemen verkoopt, twee winkels met vrijwel waardeloze namaakjuwelen, een winkel met namaak muranoglaswerk en een zielloos verkooppunt waar de beschikbare ruimte wordt volgestouwd met automaten gevuld met een aantal producten, waaronder veel drank en alcohol.
In de historische stad zijn er inmiddels al meer dan duizend van dergelijke winkels te vinden. Het stadsbestuur slaagde er ondanks een nieuwe wet voorlopig nog niet in om de massale aanwezigheid van de souvenirshops in te dijken. De snelle opkomst die de jongste jaren merkbaar was, werd hoogstens wat afgeremd.
Morgen deel II:
Rome probeert souvenirwinkels aan banden te leggen
Oorspronkelijk gepubliceerd door de stichter van S.P.Q.R. op romenieuws.wordpress.com, op 17 april 2022. Bekijk het origineel.