Op het einde van het Romeinse keizerrijk doorbrak de mensheid een kritische grens die de basis voor de hedendaagse maatschappij zou vormen. Dat is de conclusie van een rapport van Aaron Stutz, professor anthropologie aan de Emory University. De Amerikaanse wetenschapper voert aan dat de fundamenten van de menselijke bevolkingsexplosie meestal worden toegeschreven aan de industrialisering tijdens de achttiende en negentiende eeuw, maar zegt dat in werkelijkheid daarvoor nagenoeg tweeduizend jaar moet worden teruggegaan. In die periode kon volgens Stutz immers de vorming worden opgemerkt van vermogende families die hun kapitaal aan de volgende generaties konden doorgeven.
In het begin van de negentiende eeuw telde de wereld één miljard mensen. “Het had honderdduizenden jaren geduurd om die grens te bereiken,” stipt Aaron Stutz aan. “Daarentegen duurde het vervolgens slechts honderdtwintig jaar om die populatie te verdubbelen. De voorbije vijftig jaar is de wereldbevolking naar bijna acht miljard inwoners gestegen. Dat is een opmerkelijke evolutie, waarin de mens gevoelig verschilt van andere dierenpopulaties. Economische historici en demografen verwijzen vooral naar de industriële evolutie en ontwikkelingen in de gezondheidszorg om die super-exponentiële bevolkingsgroei te verklaren. In werkelijkheid moet echter verder in de geschiedenis worden teruggekeken.”
Eerder onderzoek had al aangevoerd dat de menselijke populatie – ondanks de negatieve impact van onder meer conflicten, rampen en ziektes – kan uitbreiden door een subtiele interactie tussen competitie en organisatie. Aangegeven wordt daarbij dat deze interactie op een bepaald ogenblik door organisatie aan het individu de mogelijkheid biedt een grotere controle over zijn bestaan te verwerven en door schaalvoordelen in voorspoed te leven.
“Die situatie werd bereikt tijdens het Romeinse keizerrijk,” benadrukt Aaron Stutz. “Die maatschappij stond bekend voor zijn economische en politieke organisatie, literatuur, architectuur en wetenschap, maar slechts een beperkt gedeelte van de populatie kon daarvan profiteren. Landarbeiders en mijnbouwers zaten gevangen in een ellendig leven om de surplus-goederen te produceren die nodig waren voor de handel en de uitbouw van het keizerrijk,” verduidelijk Stutz. “Bovendien dienden jonge mannen massaal in het leger te dienen om vijanden af te houden.”
“De meerderheid van de Romeinse bevolking had amper een levensverwachting van dertig jaar. Het grootste gedeelte van de populatie werd ingeschakeld om de dynamiek te voeden die economische en politieke ontwikkeling mogelijk moest maken. De arbeid van die slaven en lagere bevolkingsgroepen creëerde de basis voor een welvarende economie. Deze evolutie leidde tot een nieuwe generatie-dynamiek, waardoor het voor selecte groepen mogelijk werd om efficiënter voor hun nakomelingen te zorgen en zelfs bronnen naar de volgende generaties over te dragen. “Daarmee werd een definitief keerpunt bereikt”, stelt Aaron Stutz
“De trend heeft zich nadien verder blijven ontwikkelen, ondanks de instorting van het Romeinse rijk. De economische en politieke entiteiten die zich sindsdien hebben ontwikkeld, creëerden voldoende opportuniteiten om individuen, naties en supermachten zoals Engeland, Frankrijk en China te laten profiteren van de mogelijkheden van het concept van schaalvoordelen.”
Volgens Stutz kan dit fenomeen ook een verklaring vormen voor een aantal economische en politieke organisatievormen in de moderne maatschappij. “Het lijkt niet uitgesloten dat de maatschappij zou kunnen terugvallen in een situatie waarin een toenemend aandeel van de bevolking de basisarbeid moet leveren om een selecte minderheid te onderhouden. Die trend kan onder meer worden opgemerkt in de sweatshops in de ontwikkelingslanden en de toenemende inkomensongelijkheid in de ontwikkelde landen”, besluit de archeoloog. (Bron: Express.be).
Oorspronkelijk gepubliceerd door de stichter van S.P.Q.R. op romenieuws.wordpress.com, op 19 oktober 2014. Bekijk het origineel.