Nadat je voorbije dagen kon lezen over een paar actuele bouwperikelen in Rome, van AS Roma tot de Città dello Sport, sluiten we die minireeks af met een bijdrage uit dezelfde sector, al gaat het ditmaal over wegenbouw.
Ook dit verhaal is zonder meer hallucinant. Uit het investeringsprogramma van Defensie blijkt dat het Romeinse wegennet ogenschijnlijk een zaak van nationale veiligheid is geworden. Lees hoe Rome erin geslaagd is om het Italiaanse leger zo ver te krijgen dat militairen in de stad asfalteringswerken komen uitvoeren.
Elke enquête die die bij de inwoners van Rome wordt afgenomen, bevestigt dat de meeste klachten van de bevolking te maken hebben met de slechte toestand van de wegen. Wie de voorbije jaren in Rome was, heeft ongetwijfeld ook al kunnen vaststellen dat vele wegen er bijzonder slecht aan toe zijn.
Vooral de vele gaten in het asfalt zijn levensgevaarlijk. Ook de ondermaatse signalisatie levert vaak klachten op. In de straten zijn soms nog enkel vage witte strepen te zien die ooit deel uitmaakten van een zebrapad. Ook voetpaden liggen er soms al even gebrekkig bij dan de rijweg.
De Guardia di Finanza maakte nog niet zo lang geleden bekend dat de stad Rome tussen 2013 en 2018 niet minder dan 13,5 miljoen euro heeft moeten betalen als schadevergoeding voor ongevallen die werden veroorzaakt door gaten in het wegdek.
Elke Romein die de baan op moet, kan alleen maar hopen dat bij of zij niet het volgende slachtoffer wordt. Wie in Rome met de Vespa vertrekt doet dat nooit met een gerust hart.
Rijden, zeker met een scooter, wordt elke dag een stukje gevaarlijker. Zeker bij regenbuien, die de meeste gaten in de weg vullen met water en ze soms onzichtbaar maken voor de argeloze weggebruiker zijn letterlijk valkuilen.
Vooral in de buitenwijken van Rome is de toestand van het wegdek soms zonder meer levensgevaarlijk. In talrijke wegen zitten gaten die groot en diep genoeg zijn om er de band van een scooter of auto in te laten verdwijnen. Ongelijk liggende en verzakte kasseien, oneffenheden, gaten en putten in de weg, loszittende stenen, … alles lijkt erop gericht om weggebruikers het leven zuur te maken.
Bestuurders die even niet opletten riskeren letterlijk hun leven. Fietsers moeten er zelfs niet aan denken om in dit soort straten veilig rond te rijden. Op vele plaatsen halen oppassende buurtbewoners een verfspuitbus boven en markeren met opvallende kleuren of met fluorescerende verf de gaten in het wegdek om argeloze weggebruikers te waarschuwen. Als de overheid het niet doet, moeten de burgers zelf zorgen voor de nodige signalisatie.
Soms schrijven ze er ook nog een waarschuwing bij, waardoor het rijdende verkeer dan met een beetje geluk nog tijdig kan afremmen. De situatie duurt al jaren en wordt steeds erger. Klagen helpt niet. Nu en dan haalt een grappige foto weleens de media, wanneer inwoners bij wijze van ludiek protest doen alsof ze aan het vissen zijn bij alweer een diepe met water gevulde kuil in het wegdek.
Het poseren voor dergelijke foto’s is in Rome uitgegroeid tot een ware sport. Het zou ons zelfs niet verwonderen indien er een speciale webpagina zou bestaan die dit soort beelden groepeert.
Talrijke burgers schrijven onophoudelijk klachtenbrieven naar het stadsbestuur. De reactie, als die al komt, is doorgaans dezelfde: we zijn momenteel bezig met een programma om de wegen grondig aan te pakken. Het zogenaamde Stradenuovi -actieplan dat momenteel behoorlijk veel aandadcht krijgt, maakt deel uit van het verkiezingsprogramma van burgemeester Raggi.
Omdat er de voorbije legislatuur nauwelijks werkzaamheden gebeurden aan het wegennet, is het stadsbestuur sinds begin dit jaar in gang geschoten om de ergste problemen te verhelpen en de Romeinen het gevoel te geven dat er wel degelijk aandacht is voor nieuwe wegeninfrastructuur.
Behalve de allernoodzakelijkste ingrepen, die enkel worden uitgevoerd als de veiligheid echt in het gedrang komt, gebeurt er eigenlijk zeer weinig. In plaats van nieuwe wegen aan te leggen of ze degelijk te herstellen, beperkt het stadsbestuur zich tot oppervlakkig oplapwerk. De ergste gaten in het wegdek worden dichtgemaakt met wat asfaltvulling en daar blijft het bij.
Hier en daar worden in sneltempo ook wel wat nieuwe asfaltlagen en nieuwe baanvakken aangelegd, het kasseienplan is in gang gezet en er verschijnen op een aantal plaatsen zelfs nieuwe fietsstroken die fors gepromoot worden zodat het soms lijkt alsof Rome bezig is uit te groeien tot een grote fietsstad.
Die ingrepen zijn echter schaarse druppels in de oceaan van het grootstedelijke verkeer. Ze volstaan zeker niet om de modale weggebruiker een veilig gevoel te geven. Rijden in Rome, of het nu met de auto, de scooter, de e-step of de fiets is, is de jongste jaren uitgegroeid tot een avontuur, dat helaas niet altijd een happy end heeft.
Het is niet zo dat het stadsbestuur van slechte wil is. Om het Romeinse wegennet echt veilig te maken, zijn echter vele miljoenen euro’s nodig. Geld dat Rome niet heeft. Met een lege stadskas en een schuld van om en bij de 13 miljard euro, valt er niet veel te investeren. Zonder buitengewone financiering door de hogere overheid kan het nog jaren duren vooraleer de wegeninfrastructuur in de stad grondig kan worden vernieuwd.
Rome draagt ook nog altijd de gevolgen van het Mafia Capitale-schandaal. Maffieuze ondernemers of hun stromannen kochten lokale politici en topfiguren bij de stadsdiensten om, met de bedoeling de meest winstgevende aanbestedingen binnen te halen. Het criminele netwerk wist zo het ene na het andere lucratieve contract te bemachtigen.
Interessant waren vooral opdrachten voor het onderhoud van groen, wegen- en infrastructuurwerken, het schoonmaken van de straten, de huisvuilophaling en afvalverwerking.
Concurrenten die niet in het systeem zaten, grepen telkens naast de aanbesteding, waardoor hun financiële reserves opdroogden en sommigen failliet gingen. Zo kreeg de maffieuze bende uiteindelijk zelfs een soort monopolie op de stedelijke wegenwerken.
De miljoenen euro’s die de malafide bedrijven op die manier van de stad Rome in handen kregen, werden meestal niet besteed aan het uitvoeren van de contracten, maar vloeiden doorgaans rechtstreeks naar de bankrekeningen van de criminelen. Ambtenaren en politici die betrokken waren bij het systeem deelden in de winst.
Soms werd de opdracht wel uitgevoerd, maar dat gebeurde dan rommelig, zonder kwaliteitsgaranties en met minderwaardige bouwmaterialen, afgekeurd asfalt of beton dat meer zand dan cement bevatte.
Ambtenaren die het werk moesten controleren werden omgekocht. Contracten voor het onderhoud van openbaar groen en het verwijderen van onkruid waren doorgaans nog gemakkelijker uit te voeren: dat liet men gewoon groeien.
Al dat geknoei met gemeenschapsgeld heeft de stad doorheen de jaren naar schatting 1 miljard euro gekost, al menen sommigen dat dit bedrag nog aan de lage kant ligt en dat het werkelijke verlies veel hoger is omdat het corruptieschandaal al veel langer aan de gang zou geweest zijn dan algemeen wordt aangenomen.
De wurggreep waarmee maffiosi, corrupte politici, omgekochte ambtenaren en malafide ondernemers met gangsterallures de stad jarenlang in hun greep hebben gehouden, heeft de stedelijke wegeninfrastructuur zodanig verzwakt dat het nog lange tijd zal duren vooral die aangerichte schade weer kan worden hersteld.
Maar recent kwam een vreemd initiatief aan de oppervlakte. Het Ministerie van Defensie gaat zelf 15 miljoen euro investeren om de ergste gaten in de Romeinse straten te dichten.
In het meerjarenprogramma van het Italiaanse leger wordt dat opmerkelijke feit met één regeltje vermeld op pagina 66, samen met het bedrag. Het valt niet echt op tussen de vele andere en vaak veel duurdere begrotingsposten van Defensie.
De post wordt omschreven als ‘Herstel van het wegennet in de hoofdstad Rome’ en staat gewoon vermeld tussen de regels ‘Platformen voor het lanceren en plaatsen van wapens’ (met wapens worden hier raketten en bommen voor jachtvliegtuigen bedoeld) en ‘Op afstand bestuurde vliegtuigsystemen’, dat zijn drones.
Daarmee is het Romeinse wegenprobleem blijkbaar uitgegroeid tot een nationale veiligheidskwestie. Het Italiaanse leger is in het verleden al weleens ingezet voor buitenlandse missies zoals de vredeshandhavingen in Afrika en het Midden-Oosten, maar nog nooit om asfalteringswerken uit te voeren in eigen land.
De Romeinen vinden het overigens wel een goed idee dat het leger wordt ingeschakeld. Sommige wegen zien er inderdaad uit als oorlogsgebied, wie is dan beter geplaatst om dit op te lossen dan het leger? Als de militairen het niet kunnen, kan niemand dat, zeggen de inwoners.
Hoe Rome erin geslaagd is om de strijdkrachten in te schakelen om de gaten in het Romeinse asfalt te dichten is een, wat had je gedacht, puur politiek verhaal.
Burgemeester Virginia Raggi besefte enkele jaren geleden al dat Rome er op eigen houtje nooit meer in zou slagen om het gigantische wegenprobleem op te lossen. De nasleep van het Mafia Capitale-schandaal en de lege stadskas dwongen Raggi om andere oplossingen te zoeken.
Haar voorganger had vroeger ook al eens geprobeerd om een aantal openbare werken te laten financieren door privésponsors, maar dat was op niets uitgelopen.
In 2018 riep Raggi de hulp in van haar partijgenote Elisabetta Trenta van de MoVimento 5 Stelle of Vijfsterrenbeweging (M5S). Trenta was in juni van dat jaar minister van Defensie geworden in de eerste regering van Giuseppe Conte, toen nog met Lega, de partij van Salvini, als coalitiepartner.
Trenta is er toen, na de noodkreet van Raggi, blijkbaar in geslaagd om de herstelling van de Romeinse wegen in te schrijven in de begroting van het leger. Een ongebruikelijke manier van werken, maar strikt genomen niet onwettig.
Het meerjarenprogramma van Defensie werd behandeld in de Kamer en Senaat en raakte goedgekeurd zonder dat iemand struikelde over de bewuste begrotingsregel. De administratie volgde de gewone procedures en het geld werd netjesgereserveerd.
Vandaag ligt het klaar om uitgegeven te worden. Gespreid over de komende twee jaar, in 2021 en 2022, is er 15 miljoen euro te besteden. De post werd bovendien gemarkeerd als ‘prioritair’.
Het Italiaanse leger beschikt over talrijke technici, ingenieurs en geschoold personeel die zeker ook wegenbouwwerken aankunnen. Maar militairen houden zich doorgaans niet bezig met het opvullen van gaten in wegen en voetpaden.
Als ze al in actie komen met bulldozers en ander materieel is het voor werken tijdens missies in landen zoals Afhanistan of Irak. De zware legervoertuigen zijn overigens ook ongeschikt voor de straten in Rome en zouden nog meer schade veroorzaken aan het wegdek.
Om hun nieuwe taak, het dichten van de gaten in het Romeinse asfalt, te kunen uitvoeren, moet Defensie zich daarom eerst voorzien van het juiste materieel. Die machines kunnen eventueel gekocht worden, maar om het niet nog gekker te maken, zullen ze vermoedelijk worden gehuurd. Een commissie gaat dat bekijken.
Nadat de kwestie bekendraakte in de media, heeft Defensie al laten weten dat het dossier behandeld zal worden zoals alle andere opdrachten en dat het zal worden uitgevoerd door de meest geschikte manschappen. Er wordt een taskforce samengesteld die zal bestaan uit personeel van diverse legereenheden.
De groep zal onder meer bestaan uit ingenieurs van de landmacht die gespecialiseerd zijn in de heropbouw van verwoeste bruggen en uit specialisten van de luchtmacht die zijn opgeleid om landingsbanen snel te repareren nadat die beschadigd zijn door bijvoorbeeld een bombardement, een situatie die wel wat lijkt op die van sommige Romeinse wegen.
Het begint allemaal behoorlijk surrealistisch te worden wanneer je beseft dat hoog opgeleide mannen en vrouwen in uniform worden ingeschakeld voor het uitvoeren van banaal wegenonderhoud, een karwei dat overal elders door een gewoon wegenbouwbedrijf gebeurt.
De ongeziene militaire interventie maakt duidelijk dat Rome het laatste stadium van degelijk stedelijk beheer nu echt wel voorbij is. Dat belooft voor de volgende gemeenteraadsverkiezingen.
De huidige minister van Defensie, Lorenzo Guerini, die de kwestie van zijn vrouwelijke voorganger heeft geërfd, kon nog niet vertellen wanneer de militaire missie ‘Operatie Asfalt’ in Rome precies zal beginnen. De timing lijkt er echter op te wijzen dat de eerste werken precies gaan samenvallen met de komende verkiezingscampagnes.
Oorspronkelijk gepubliceerd door de stichter van S.P.Q.R. op romenieuws.wordpress.com, op 10 december 2020. Bekijk het origineel.