Niet zoveel mensen weten dat in Rome naast de Vlaamse Stichting Sint-Juliaan-der-Vlamingen sinds 1699 ook nog een andere, iets minder gekende (Waalse) Stichting bestaat. Die wordt bovendien eveneens beheerd door de rector van de Koninklijke Belgische Kerk. Het gaat om de Fondation Lambert Darchis.
Deze Stichting publiceert op 1 februari de gloednieuwe inventaris van hun archieven. Vier jaar geleden, op 22 mei (in Brugge) en op 22 juni (in Rome) werd ook al de inventaris van het historisch archief van Sint-Juliaan-der-Vlamingen voorgesteld.
Het initiatief voor het uitgeven van deze inventarissen komt van rector P. Hugo Vanermen, mSC, tevens afgevaardigd beheerder, archivaris en secretaris van de Stichting Darchis. Hij vertelt in deze nieuwsbrief wat meer over de nieuwe publicatie van de Fondazione Lambert Darchis.
De Fondation Darchis werd opgericht door Lambert Darchis aan het einde van de zeventiende eeuw, meer bepaald in 1699. Oorspronkelijk fungeerde het als een gasthuis bedoeld om de Luikenaars te herbergen die naar Rome kwamen om zich ten dienste te stellen van de Romeinse Curie.
Pas in 1711 werd het een college voor Luikse studenten: ze kregen er eten en onderdak, terwijl ze studeerden aan verschillende instituten, universiteiten of academies in Rome. Gedurende de jaren van de revolutie van 1798 leek de Stichting 25 jaar niet meer te bestaan, waarna ze heropgericht wordt in de vorm van een organisatie die studiebeurzen toekent aan kunstenaars.
In 1851 verdeelde een nieuwe regeling de beurzen tussen theologiestudenten en jonge kunstenaars uit het bisdom Luik. De Stichting wordt momenteel geregeld door nieuwe statuten van 5 mei 2004 en een nieuw reglement dat op 13 maart 2000 werd goedgekeurd en meerdere keren werd aangepast.
“In 1991, toen ik een jonge archivaris was, kreeg ik van mijn voorganger Mgr. Werner Quintens de opdracht om de archieven van de Stichting Lambert Darchis, in verband met de provincie Luik in België en haar inwoners, te ordenen. Destijds waren deze archieven opgeslagen in een vochtige ruimte, achter wat nu de Koninklijke Belgische Kerk in Rome is, Sint-Juliaan-der-Vlamingen”, vertelt Hugo Vanermen.
“De archieven van de ‘Fondation Darchis’ bevonden zich in een onbeschrijfelijke wanorde. Sommige boekdelen vertoonden tekenen van schimmel, anderen waren zelfs aangetast door insecten. Mijn eerste zorg was het vinden van een geschikte ruimte voor deze archieven”.
“Na de verhuis van al dit materiaal heb ik de verschillende series in hun juiste volgorde gereconstrueerd. Dit zorgvuldige werk vereiste veel tijd, vooral omdat ik ondertussen verschillende volumes en documenten liet restaureren. Deze restauratiewerkzaamheden zijn om budgettaire redenen tot op heden nog niet helemaal voltooid”, vervolgt de rector.
“In januari 1997 werd ik provisor, afgevaardigd beheerder, archivaris en secretaris van de Fondation Darchis. Sindsdien zijn de archieven van de Stichting regelmatig geraadpleegd omdat ze toegankelijker zijn. Bijgevolg was de behoefte aan een degelijke inventaris nodig. Er bestond al een algemene inventaris, opgesteld door professor L. Demoulin, gepubliceerd in het Bollettino dell’Istituto Storico Belga a Roma (LVIII, 1988, pp. 45-53), maar deze was rudimentair en bevatte verschillende onnauwkeurigheden”.
“De Raad van Provisoren van 11 april 2012, onder het voorzitterschap van Ridder Auguste Francotte, besloot mijn voorstel aan te nemen om een wetenschappelijk onderbouwde inventaris van de historische archieven op te stellen en te publiceren” .
“Voor de realisatie en uitvoering van dit belangrijke werk, werd hulp gevraagd aan twee specialisten: professor Johan Ickx, griffier en hoofd van de afdeling Historische archieven van de sectie van de relaties met de Staten van het Staatssecretariaat van Vaticaanstad, en professor Marco Pizzo, Vicedirecteur van het Centraal Museum van het Risorgimento, een museum dat deel uitmaakt van het Vittoriano-complex in Rome”, aldus Hugo Vanermen. Hetzelfde duo bracht vier jaar geleden ook al de voormelde inventaris van het San Giuliano-archief tot een goed einde.
“Duizenden documenten werden geregistreerd en digitaal beschreven dankzij de medewerking van mevrouw Liesbeth Lemmens. Dit zorgvuldige en nauwkeurige werk werd beëindigd in mei 2019 en gevolgd door de structurering van de gegevens door de professoren Ickx en Pizzo”.
“Deze voorstelling is niet bedoeld om de geschiedenis van de Stichting te verhalen. Deze wordt ruim beschreven door Charles-Ferdinand-Jean-Baptiste-Marie, bekend als Karl Hanquet, in 1901, op verzoek van de minister van Binnenlandse Zaken en Openbaar Onderwijs in België. Het manuscript, zorgvuldig gekalligrafeerd, telt 37 pagina’s en wordt bewaard in de Primaat Archieven van de Sint-Anselmusabdij van de Benedictijnen in Rome, Fonds abt de Hemptinne, ‘Fondation Darchis’ III 2 c”, verklaart rector Vanermen.
In het kort heeft de ‘Fondazione Darchis’ in haar geschiedenis vier periodes gekend:
– testamentaire periode (1699 – 1711),
– periode van het reglement 1711 (1711 – 1798),
– periode van desorganisatie (1798 – 1844),
– moderne periode (1844 – 2004).
Aan deze vier periodes kan de
– huidige periode (2004 – 2019)
met de nieuwe statuten van 2004 en het reglement van 2000 toegevoegd worden.
Voor een meer gedetailleerde beschrijving wordt de lezer verwezen naar de tekst van Karl Hanquet die werd gepubliceerd in het monumentale boek van Jean Puraye, La Fondation Lambert Darchis à Rome, Rome-Luik, 1993, pp. 424, pp. 11 – 31.”
“Het volume dat nu gepubliceerd wordt, is een verrijking voor de ‘Fondation Lambert Darchis’. Het is het resultaat van de inzet van verschillende personen die ik bij deze gelegenheid van harte wil bedanken: professor Johan Ickx, professor Marco Pizzo, mevrouw Liesbeth Lemmens, de secretaressen van de Stichting: mevrouw Lieve Van Cant, mevrouw Simonetta Fiorentini, mevrouw Sabrina Cianferoni, mevrouw Elisabetta Polentini, accountant van de Stichting en uiteindelijk de Provisorenraad van de Stichting, die mij gedurende al deze jaren moreel heeft aangemoedigd en ondersteund om dit project tot een goed einde te brengen”.
“Ik hoop dat deze inventaris een waardevol instrument kan zijn voor historici die de kennis van deze Luikse stichting, meer dan tweehonderd jaar in Rome, willen uitdiepen en er een meer gedetailleerde geschiedenis van willen schrijven”, besluit rector Hugo Vanermen.
Geïnteresseerden kunnen de inventaris bestellen via:
hugo.vanermen@mclink.it.
De kostprijs van de publicatie bedraagt 30 euro.
Oorspronkelijk gepubliceerd door de stichter van S.P.Q.R. op romenieuws.wordpress.com, op 22 januari 2020. Bekijk het origineel.