Tijdens rioleringswerkzaamheden op het Tempsplein in de Nederlandse gemeente Heerlen werd vorige week een archeologisch onderzoek uitgevoerd. Dat leverde bijzondere informatie op, zo meldt de gemeente Heerlen.
Naast resten van bewoning, ambacht en verkeer troffen archeologen ook verdedigingsresten aan die voor Nederlandse begrippen zeer uniek zijn. Het is de eerste keer dat in Nederland een clavicula (een versterkte ingang tot een fort) werd ontdekt.
Het Tempsplein ligt in het hart van de Romeinse nederzetting Coriovallum (Heerlen), vlakbij het Thermenmuseum. De verwachting hier archeologische resten aan te treffen was groot. Zo is bekend dat dwars over het plein een spitsgracht liep.
Deze is op verschillende plaatsen aangetroffen en maakt deel uit van een laat-Romeins fort of versterking. De versterking werd verdedigd tegen invallen door een circa 11 m brede en 3,5 m diepe gracht met ernaast een aarden wal met een muurconstructie erbovenop.
Tijdens het recente onderzoek vonden archeologen nog meer sporen die deel uitmaken van die versterking. Men ontdekte zelfs een clavicula: een ombuiging van de gracht naar binnen of buiten ter hoogte van een ingang om deze zo beter te kunnen verdedigen.
Hiermee is indirect ook de ingang tot de versterking vastgesteld. In het geval van Heerlen buigt de gracht naar de binnenzijde van de versterking en gaat het om een toegang vanuit het zuiden, via de weg van Aken naar Trier.
Vanaf de derde eeuw werd Zuid-Limburg geplaagd door verschillende Germaanse invallen. Niet alleen steden zoals Keulen en Tongeren, maar ook kleinere plaatsen als Maastricht en Aken werden met stenen ommuringen versterkt. De aanleg van de grote gracht in Heerlen moet in dit licht gezien worden.
De gemeente Heerlen werkt samen met IBA Parkstad aan het zichtbaar maken van de Romeinse geschiedenis in het Romeins Kwartier, waar het Tempsplein een onderdeel van is. Met onder meer graven naar Romeinse resten wil Heerlen de wetenschappelijke kennis over haar Romeinse verleden vergroten.
Daardoor kan het verhaal van Heerlen, de stad op het kruispunt van twee belangrijke Romeinse wegen, meer zichtbaar én beleefbaar worden gemaakt, zowel in musea als op straat.
Oorspronkelijk gepubliceerd door de stichter van S.P.Q.R. op romenieuws.wordpress.com, op 17 juni 2020. Bekijk het origineel.