Tijdens restauratiewerken in de Domus dei Capitelli di Stucco in Ostia Antica werd een deel van een reliëf in stucwerk ontdekt dat de godheid Mithras afbeeldt. Daarmee zijn op deze archeologische site tot nu toe twintig Mithras-cultusplaatsen aangetroffen.
De Domus dei Capitelli di Stucco is een residentie uit de Republikeinse tijd die eeuwenlang in gebruik bleef. Het reliëf werd samen met nog een aantal andere restanten van wat vermoedelijk een altaar was, ontdekt in de kelderruimtes van de domus.
Het fragment heeft een lengte van ongeveer 1 m en is een zeldzame weergave van de godheid omdat ze gemaakt is in geschilderd stucwerk. Het fragment wordt nu geanalyseerd, gereinigd en zo goed mogelijk hersteld.
Het beeldt Mithras tijdens het offeren van de stier, een typische iconografie van deze oosterse godheid wiens cultus gedurende een behoorlijke lange periode in het hele Romeinse rijk ruim verspreid was.
De volgelingen van Mithras verzamelden zich op geheime plaatsen, vaak ondergronds. Die plekken moesten herinneren aan de geboorteplaats van Mithras.
Mithras was een Perzische zonnegod, die op 25 december, de dag van de zonnewende, in een grot uit een maagd geboren werd. Herders waren daar getuige van. Hij werd 33 jaar oud. Het verhaal zal christenen vertrouwd in de oren klinken.
Mithras moest in opdracht van Apollo de kosmische stier doden en zijn bloed uitsprenkelen over de wereld. Gedwarsboomd door een schorpioen, een jachthond en een slang, symbolen van het kwaad, leverde hij een strijd op leven en dood met de stier. Mithras overwon, uit het bloed dat de stier verloor en dat door de slang werd gedronken, ontstond het aardse leven en dat van het hiernamaals.
Uit de sappen van de schorpioen, die de stier in zijn testikels beet om de voortplanting te voorkomen, ontstond het boze. De hond ving de ziel op. Volgens sommigen vindt de os in de kerststal zijn oorsprong in dit verhaal.
Uit het bloed van de stier ontkiemde niet alleen al het leven, maar ook al het goede. Als beloning voor zijn daad nam Apollo Mithras in een zegewagen voor een feestmaal mee in de hemel. De rituele maaltijd, herinnering aan het overwinningsbanket van Apollo en Mithras, was het meest karakteristieke deel van de Mithrascultus.
De Mithrasgodsdienst is in wezen een cultus van de kosmos en de seizoenen. De riten werden bij voorkeur gevierd in een grot of een hol dat het heelal voorstelde. Om het helemaal echt te doen lijken beschilderde men het gewelf met sterren.
Zoals Mithras door zijn strijd tegen de stier, met de hulp van Apollo de hemel gewonnen had, zo hielp hij zijn volgelingen in de strijd tegen het kwaad.
Na zijn dood leidde hij degenen die de beproevingen doorstaan hadden door de zeven hemelsferen naar de velden van de gelukzaligen. Aan het einde der tijden zou Mithras terugkeren op aarde en de mensen laten verrijzen en de goeden onsterfelijk maken.
Er bestaan vele overeenkomsten tussen de Mithrascultus en het christendom, maar innerlijk staan ze ver van elkaar verwijderd. De Mithrasverering was een zeer moralistische godsdienst, die uitsluitend mannen toeliet en de trouw als hoogste deugd in ere hield.
Oorspronkelijk gepubliceerd door de stichter van S.P.Q.R. op romenieuws.wordpress.com, op 5 maart 2022. Bekijk het origineel.