De Sint-Hermeskerk en -crypte in Ronse worden door het Vaticaan verheven tot basiliek. Op initiatief van de lokale kerkelijke overheid (deken Michel T’Joen, bisschop Luc Van Looy en kanunnik Ludo Collin) werd met steun van de stad Ronse (burgemeester Luc Dupont) en de medewerking van prof. dr. Anne-Françoise Morel, stadsconservator Eric Devos en Milo Van Driessche eerder dit jaar een uitgebreid dossier ingediend om de kerk te laten erkennen als basiliek. Die aanvraag werd door Rome bijzonder snel goedgekeurd. Ronse wil in de toekomst de banden met Rome aanhalen. Een eerste project werd vorige maand al in gang gezet in de catacombe van Sant’Ermete in Rome.
Met de toekenning van de titel ‘Basilica minor’ (kleine basiliek) krijgt een bepaald kerkgebouw een bijzondere betekenis tegenover andere kerkgebouwen. Redenen om dat te doen is omdat een kerk een bijzondere historische betekenis heeft, omdat ze een bijzondere reliek herbergt of omdat ze het centrum is van een bepaalde devotie of bedevaart. Die redenen zijn zeker aanwezig in de Sint-Hermeskerk en -crypte die samen één geheel vormen. De titel ‘Basilica maior’ (‘grotere basiliek’ ) is voorbehouden aan de vier pauselijke basilieken in Rome: de Sint-Pietersbasiliek (San Pietro), de Sint-Jan van Lateranen (San Giovanni in Laterano), de Santa Maria Maggiore en de Sint-Paulus buiten de muren (San Paolo fuori le Mura).
Dat de Sint-Hermeskerk in Ronse nu een basiliek wordt, heeft vooral te maken met de verering van Sint-Hermes. De relieken van de heilige werden lange tijd bewaard in de crypte, maar bevinden zich nu al eeuwenlang in een schrijn boven het Sint-Hermesaltaar in de (boven)basiliek. Ze spelen sinds het jaar 1090 elk jaar de hoofdrol tijdens de zogenaamde Fiertelommegang waarbij de inwoners van Ronse het schrijn in een voettocht van 32,6 km rond de stad dragen.
De betrokkenen zijn bijzonder verheugd dat de erkenning een feit is. “Ronse staat vandaag op de wereldkaart. Het is een blijk van waardering vanuit Rome. Dit is niet alleen voor onze stad, maar ook voor de ruimere omgeving en zelfs heel België van belang. De basiliek komt nu terecht op een internationale lijst van basilieken, waardoor ongetwijfeld meer mensen een bezoek zullen brengen aan Sint-Hermes en Ronse. Bovendien zorgt het voor een nauwere band met Rome, waar ook de catacombe van Sint-Hermes nog steeds bestaat”, verklaren burgemeester Luc Dupont en bisschop Luc Van Looy.
De heilige Hermes wordt traditioneel afgebeeld als een Romeinse krijger, met zwaard en palm. In Ronse wordt hij echter afgebeeld als een Romeinse stadsprefect die te paard de duivel aan een ketting leidt. In Ronse wordt de heilige aangeroepen tegen krankzinnigheid omdat hij de duivel bestrijdt en overwint. Zijn feestdag is op 28 augustus. Hermes leefde en stierf tijdens de christenvervolgingen. Volgens de middeleeuwse legende was hij stadsprefect van Rome. Zijn zoon werd door paus Alexander opnieuw tot leven gewekt, waarna Hermes zich tot het christendom bekeerde en vervolgens op bevel van de keizer onthoofd werd.
Hoewel weinig historische gegevens over hem bekend zijn, behoort hij tot de eerste 52 vroegchristelijke martelaren. Na zijn marteldood werd hij langs de Via Salaria Vetus begraven. Dat graf groeide uit tot een catacombe met een imposante ondergrondse basiliek, die nog steeds bestaat. Het pronkstuk in die ondergrondse basiliek is een fresco uit de elfde eeuw. Daarover lees je in een volgende bijdrage meer.
Volgens de overlevering zouden een aantal relieken reeds door paus Gregorius I (590-604) naar Spoleto gestuurd zijn. In 851 zou bisschop Luipram van Salzburg na zijn bezoek aan Rome relieken van de heilige Hermes meebrengen. Ze waren een geschenk van paus Leo IV (847-855) aan Lotharius I (795-855), die ze op zijn beurt schonk aan de abdij Kornelimünster bij Aken, maar niet vooraleer ook de Dom van Salzburg een deel van de relieken had gekregen.
De benedictijnerabdij Kornelimünster werd kort na de dood van Karel de Grote door zijn zoon Lodewijk de Vrome gesticht niet ver van de plaats waar eerder het Romeinse tempelcomplex Varnenum stond. Deze plaats in de buurt van Aken heette oorspronkelijk Inda, naar het riviertje de Inde dat erlangs liep. Het kapittel van Ronse behoorde tot het Tenement van Inda en zo kwamen de relieken van Sint-Hermes in 860 uiteindelijk in Ronse terecht, waar hij de patroonheilige van de naar hem genoemde kerk zou worden.
Twintig jaar later, in 880, moesten de monniken in Ronse met de relieken en hun kostbaarheden vluchten uit vrees voor de oprukkende Noormannen die de Schelde gebruikten als toegangspoort tot de Lage Landen. Na die bewogen periode keerden de relieken van Sint-Hermes in 940 terug naar Ronse. Op de plaats van de huidige Sint-Hermeskerk verrees toen een nieuwe kerk met kapittelgebouwen in een autonoom domein: de Vrijheid. In een latere fase ontstond op deze plek een prachtige crypte, vandaag één van de grootste in West-Europa. Sinds 1089 worden de relieken hier in een zilveren schrijn bewaard. In dezelfde periode ontstond ook de voormelde Fiertel- of de Sint-Hermesommegang.
Vorige maand bracht een delegatie van Ronse in Rome een bezoek aan de catacomben van Bassilla, ook weleens gespeld als Basilla en tevens bekend als de catacombe van Sant’Ermete. Ze bevindt zich aan de Via Antonio Bertoloni (destijds de Via Salaria Vetus) in de wijk Pinciano. De site is niet toegankelijk voor het publiek en kan slechts worden bezocht na afspraak.
Met het bezoek aan Rome wilde Ronse ook de aanzet geven voor een samenwerking met Rome rond de figuur van Sint-Hermes. De stad Ronse trekt alvast 10.000 euro uit om een nieuwe marmeren plaat te laten maken met de tekst die paus Damasus boven het graf van Sint-Hermes in de catacombe liet plaatsen. In de tekst worden de Griekse herkomst van de heilige, zijn bekeringswerk en zijn marteldood vastgelegd. In de crypte van de basiliek in Ronse komt een kopie van deze marmeren plaat.
Oorspronkelijk gepubliceerd door de stichter van S.P.Q.R. op romenieuws.wordpress.com, op 14 december 2018. Bekijk het origineel.