Het Hof van Beroep in Rome heeft twee verantwoordelijken van Radio Vaticana, die in 2005 een voorwaardelijke straf opliepen wegens elektromagnetische pollutie, vrijgesproken. In 2001 kreeg de Italiaanse justitie talrijke klachten van inwoners van Cesano, ten noorden van Rome, die de zenders van Radio Vaticana ervan beschuldigden aan de basis te liggen van leukemie en zware gezondheidsproblemen. Radio Vaticaan telt een zestigtal antennes waarvan sommige radiogolven van hoge kracht uitzenden. Kardinaal Roberto Tucci, voorzitter van Radio Vaticana, en de toenmalige directeur Pasquale Borgomeo, werden op 9 mei 2005 veroordeeld tot tien dagen celstraf met uitstel wegens “elektromagnetische vervuiling door het medium waarvoor zij verantwoordelijk waren”.
De Vaticaanse zendactiviteiten deden eind jaren negentig veel stof opwaaien na klachten van omwonenden over gevaarlijke straling. In 1998 besloot Italië strenger op te treden tegen elektromagnetische straling, veroorzaakt door de zendmasten van tv-stations, mobiele telefoniebedrijven en radiostations. De toegestane limiet ging drastisch omlaag, maar Radio Vaticana zou volgens milieuactivisten de nieuwe Italiaanse wet negeren. Radio Vaticana werd voor de rechter gesleept en aanvankelijk veroordeeld.
Maar nu is de Vaticaanse radio-omroep in hoger beroep dus vrijgesproken van overschrijding van de stralingsnormen voor zendinstallaties. Radio Vaticana zendt haar programma’s uit via een reeks zendmasten die staan opgesteld in Santa Maria di Galeria, een plaatsje zo’n 30 km buiten Rome. Onderzoek in 2001 wees uit dat de straling er boven de norm lag, waarna het Vaticaan maatregelen nam. Een gevolg van de straling zou een stijging in het aantal leukemiegevallen onder de inwoners van het plaatsje zijn.
Radio Vaticana verklaarde steeds dat de internationale stralingsnormen niet overschreden werden en wees de uitkomsten van het oorspronkelijke onderzoeksrapport van de hand. De rechter heeft daar gisteren mee ingestemd. Eerder al pakte het Vaticaan uit met een ander onafhankelijk onderzoeksrapport. Dat zou hebben aangetoond dat er in Santa Maria di Galeria en omstreken minder leukemie voorkomt dan in de rest van de provincie Lazio. Volgens het Vaticaan is er sprake van een hetze van de Groenen tegen de Vaticaanse aanwezigheid in Santa Maria del Galeria. Ook projectleiders en makelaars zouden het op de Vaticaanse zendlocatie gemunt hebben. Ze zouden interesse hebben gekregen voor Santa Maria di Galeria als ideale woonomgeving. Het aantal woningen zou er kunnen worden uitgebreid, maar de Vaticaanse zendmasten staan in de weg.
Tijdens een eerder proces in 2002 had een gerechtshof zich onbevoegd verklaard, omdat de zenders op een stuk grond staan dat eigendom is van het Vaticaan. De directie van Radio Vaticana zou dan in de Republiek Italië onschendbaar zijn vanwege het Verdrag van Lateranen van 1929, waarin het Vaticaan wordt erkend als een soevereine staat. In mei 2003 werd echter beslist dat de verantwoordelijken van Radio Vaticana toch voor een Italiaanse rechtbank zouden moeten verschijnen.
Radio Vaticana verzorgt uitzendingen in 45 talen en maakt daarbij ook gebruik van het internet en de nieuwste digitale technieken. Het station heeft zo’n 400 mensen in dienst, afkomstig uit 59 landen. De jaarlijkse kosten bedragen 25 tot 30 miljoen euro. In 1929 gaf paus Pius XI de legendarische Italiaanse radiopionier Guglielmo Marconi opdracht een radiozender op Vaticaans grondgebied te bouwen. Op 12 februari 1931 werd deze in gebruik genomen. In de Tweede Wereldoorlog speelde het radiostation een belangrijke rol bij het leggen van contacten tussen mensen die uit elkaar waren gedreven. Later, tijdens de Koude Oorlog, was de zender een nieuwsbron voor mensen in het Oostblok die clandestien moesten luisteren omdat er zware straffen stonden op de ontvangst van de uitzendingen. Sinds de historische reis van paus Paulus VI naar het Heilig Land in 1964, verslaat Radio Vaticana bovendien trouw de pausreizen naar het buitenland.
Dit artikel verscheen oorspronkelijk op 7 juni 2007 op het Romenieuws-archief.