Een afvaardiging van de Zwitserse Garde, nog steeds het officiële verdedigingsleger van de paus, is gisteren na een voettocht van 723 kilometer in Rome aangekomen. Op de Piazza del Popolo werden ze door enthousiaste Romeinen en toeristen begroet. Daarna stapten ze verder naar het Vaticaan. Ongeveer zeventig veteranen van het pauselijke leger liepen de voorbije maand precies dezelfde route als de allereerste Zwitsers naar het Vaticaan, nu precies vijfhonderd jaar geleden.
Deze historische mars vormt één van de hoogtepunten in het jubileum van de Garde. Paus Benedictus XVI zweert zaterdag de nieuwe soldaten van zijn keurkorps in en herdenkt de voor de kerk gevallen militairen. Op 20 januari was er op het Sint-Pietersplein in Vaticaanstad al een indrukwekkende parade te zien van de Zwitserse Wachters. In zaal Carlo Magno is op dit moment een niet zo heel grote maar sublieme tentoonstelling te bekijken over het 500-jarig jubileum van de Guardia Svizzera Pontificia. Deze kunnen we alleen maar aanbevelen. Er is zelfs een triptiek te bewonderen van een – helaas – anonieme Vlaamse meester, vermoedelijk van de school van Rogier Van der Weyden.
Paus Julius II, de zogenaamde ‘oorlogspaus’, ontbood in 1506 Zwitserse soldaten voor zijn verdediging, omdat die bekend stonden als moedige en trouwe militairen. Nog altijd bestaat de Garde geheel uit Zwitserse mannen. Ze moeten rooms-katholiek zijn, minstens 1 meter 75 meten, niet ouder zijn dan dertig en van goede komaf en onbesproken gedrag zijn. Ze dienen in principe twee jaar in het korps.
Bijna een week lang, van 3 tot 7 mei, wordt in de Rome de 500ste verjaardag gevierd van de Zwitserse Wacht, het oudste nog bestaande leger ter wereld waarvan de kostuums volgens de overlevering nog door Michelangelo ontworpen werden. Dat is ondertussen echter een achterhaalde fabel die enkel nog opduikt in toeristische gidsen. De wacht dankt zijn ontstaan alleszins aan paus Julius II (1503-1513), die het leger 500 jaar geleden in het leven riep.
De jubileumfestiviteiten zijn woensdagavond begonnen met een optreden van de concertband van de Zwitserse Wacht in het Paulus VI-auditorium. De toegang was volledig gratis. Het feest begon pas echt, toen gisteren de deelnemers aan de jubileummars met oud-leden van het korps omstreeks 15 uur arriveerden op de Piazza del Popolo. Zij werden toegejuicht als helden.
De tocht vanuit het Zwitserse Bellinzona werd ondernomen als herdenking aan de mars van de eerste rekruten die op 22 januari 1506 in Rome aankwamen. De oud-gardisten begonnen op 7 april aan hun tocht, die hen langs 23 halteplaatsen en een traject van ruim 720 kilometer tot in Rome bracht. Gisteren in de late namiddag werden ze op het Sint-Pietersplein begroet door paus Benedictus XVI. Gisteravond was er opnieuw een concert. Vandaag vindt er in het auditorium aan de Via della Conciliazione nabij het Vaticaan een bijeenkomst plaats van meer dan duizend oud-leden van de Zwitserse Wacht. Het feest wordt ‘s avonds voortgezet in het Paulus VI-auditorium, waar de Zwitserse Bondspresident Moritz Leuenberger een toespraak zal houden. Die avond wordt er muziek gebracht van Theo Flury, een Benedictijn van de abdij van Einsiedeln.
Een absoluut hoogtepunt en grote blikvanger wordt dit jaar de jaarlijkse, traditionele eedaflegging van de nieuwe rekruten. Die heeft zoals steeds plaats op 6 mei. Paus Benedictus XVI gaat voor in een eucharistie in de Sint-Pietersbasiliek voor de leden van het korps, de oud-gardisten en hun familie en vrienden. Dit jaar zijn er 33 nieuwe soldaten: 22 Duitstaligen, 9 Franstaligen en 2 Italiaans sprekenden.
Die plechtigheid wordt traditioneel gehouden op het Sint-Damasiusplein. Maar voor de gelegenheid worden de nieuwe rekruten zeer uitzonderlijk onder ongetwijfeld massale belangstelling op het Sint-Pietersplein ingezworen. ‘s Avonds is er dan nog een concert in de Engelenburcht, vlakbij het Vaticaan. Het jubileum wordt op zondag 7 mei plechtig afgesloten met de deelname van de Zwitserse Wacht aan het ‘Regina Caeli’ op het Sint-Pietersplein.
De Zwitserse Wacht werd in 1506 opgericht. Het korps werd legendarisch door haar moedige verzet tijdens het beleg van Rome op 6 mei 1527, waarbij 147 gardisten hun leven gaven om paus Clemens VII te beschermen. Dankzij hun heroïsche inzet kon de paus aan zijn belagers ontkomen. Daarom worden ook vandaag nog traditioneel op 6 mei de nieuwe rekruten ingezworen. Ook later gaven de gardisten present bij belangrijke historische afspraken, die gelukkig maar doorgaans veel vrolijker waren.
Wie met die geschiedenis nader wil kennismaken, kan nog tot 30 juli een bezoek brengen aan de galerij Carlo Magno in Vaticaanstad voor de tentoonstelling ‘De Zwitserse wacht – 500 jaar geschiedenis, kunst en leven’. Wij kunnen deze expo sterk aanbevelen. Ook de prachtige catalogus en een gelegenheidsboek over de geschiedenis van het korps zijn een aankoop meer dan waard.
www.vatican.va/roman_curia/swiss_guard/index_it.htm (zestalig)
Dit artikel verscheen oorspronkelijk op 5 mei 2006 op het Romenieuws-archief.