Op Piazza di Pietra, een charmant pleintje in het hart van Rome, vind je elf indrukwekkende zuilen van zo’n vijftien meter hoog. Het gaat om de restanten van de tempel van keizer Hadrianus.
Tegenwoordig zijn de zuilen ingewerkt in een zeventiende-eeuws gebouw, ontworpen door Carlo Fontana. Ooit bevond zich hier het pauselijke douanekantoor, tegenwoordig gebruikt de Kamer van Koophandel de ruimte regelmatig voor feestjes, recepties en korte tentoonstellingen.
Antoninus Pius, de opvolger van Hadrianus, liet de tempel in 145 bouwen. Hadrianus zelf was zeven jaar voordien overleden. De overblijvende tempelzuilen worden momenteel gereinigd en gerestaureerd en staan in de steigers.
Dat hindert het maken van een mooie foto, maar het werk schiet goed op. De eerste volledig gereinigde delen van de tempel zien nu al het licht. Binnen enkele maanden kan je de tempel van Hadrianus aanschouwen zoals je die nog nooit eerder zag.
Een tip: aan de overzijde van de tempel bevindt zich een winkeltje met in de etalage een maquette van het vroegere tempelcomplex. Zo krijg je een beter idee hoe het gebouw er vroeger heeft uitgezien.
De zuilen lijken wel in de grond gezakt, maar het is natuurlijk het straatniveau dat in de loop der eeuwen letterlijk door het stof der tijden gestegen is.
De tempel was vroeger rijkelijk versierd met afbeeldingen en oorlogstrofeeën uit het hele Romeinse Rijk. Een aantal van deze decoraties zijn nu te zien in de Capitolijnse Musea in Rome en het archeologisch museum in Napels.
De tempel stond vroeger in een grote rechthoekige porticus, waarvan de hoofdingang zich aan de Via Lata, de huidige Via del Corso, bevond. De overgebleven zuilen van de tempel geven een goede indruk van de grote afmetingen van het gehele complex.
Na de val van het Romeinse Rijk raakten de vele tempels in verval en werden later systematisch afgebroken zodat de stenen, het marmer en de zuilen konden worden hergebruikt in nieuwe paleizen en kerken. Ook de Tempel van Hadrianus is op die manier grotendeels verdwenen.
Men heeft overigens lange tijd gedacht dat het hier om de tempel van Neptunus ging. Omdat de resterende muur in de middeleeuwen werd gebruikt om een fort te bouwen, is slechts een deel van de tempel bewaard gebleven.
Elf zuilen en de noordoostelijke muur staan nog overeind. De Korinthische zuilen zijn gemaakt van marmer, ze zijn 15 m hoog en hebben een diameter van 1,44 m. De zuilen worden bekroond door een sierlijk fronton, dat door de eeuwen heen beschadigd werd en nogal slordig is gerestaureerd.
In 1695 zijn de elf resterende zuilen opgenomen in een nieuw gebouw aan de Piazza di Pietra, een plein dat rond die tijd ontworpen was. In het gebouw zetelde het pauselijk douanekantoor. Veel later werd in dit pand ook de Romeinse aandelenbeurs gevestigd.
De ruimtes tussen de zuilen werden dichtgemaakt. Pas in de twntigste eeuw werd een nieuwe, grote restauratie uitgevoerd waarbij de zuilen weer vrijgemaakt werden en de grond voor de tempel werd afgegraven tot het oorspronkelijke straatniveau.
Met de huidige restauratie heeft men er blijkbaar voor gekozen de gigantische gevel van het pleintje een ‘nieuw’ allure te geven. Aan de huidige stand van zaken te oordelen moet de eeuwenoude tempel kraakwit gereinigd tevoorschijn komen uit deze operatie.
De vraag kan worden gesteld of die ingreep wel verantwoord is, of met andere woorden: preventie is goed maar gaan toeristen bij het zien van dit gebouw nog wel beseffen naar welke eeuwenoude schat ze eigenlijk kijken?
Oorspronkelijk gepubliceerd door de stichter van S.P.Q.R. op romenieuws.wordpress.com, op 24 juni 2008. Bekijk het origineel.