Wie benieuwd is welke schatten er onder Villa Medici verborgen liggen en meer wil te weten komen over een boeiend stukje Romeinse geschiedenis, kan een geleid bezoek volgen aan de ondergrondse ruimtes en gangen van dit gebouw. De villa zelf werd in 1540 voor kardinaal Ricci di Montepulciano gebouwd, de gevel werd nooit gewijzigd. De architect was Annibale Lippi, de zoon van Nanni di Baccio Bigio (in feite Giovanni Lippi), bekend van de polemieken met Michelangelo.
In 1576 werd de villa eigendom van kardinaal Ferdinand II de’ Medici. Kardinaal Alessandro di Medici, de latere paus Leo XI (hij was slechts 26 dagen paus – in 1605), woonde ook in deze villa. De villa werd intern herschikt om plaats te maken voor het antieke beeldhouwwerk uit de de’ Medici-verzameling, de stukken verhuisden later naar de Galleria degli Uffizi in Firenze.
In 1803 werd de villa door Napoleon gekocht om er de Académie de France te vestigen. Deze academie was reeds in 1666 in opdracht van Lodewijk XIV gesticht door Jean-Baptiste Colbert. De bedoeling was de kennis van getalenteerde jonge Fransen te verdiepen op het gebied van de oudheid en de Italiaanse renaissance en hen te confronteren met de uitdagingen van de barok.
De tuin van de Villa Medici in Rome is eveneens de moeite waard en werd in 2015 nog uitgeroepen tot het mooiste park in Italië.
De gids wacht ons op in de inkomhal, het bezoek kan beginnen. Vanuit de inkomhal dalen we af naar de ruimtes onder de villa, een gebied dat zich uitstrekt van de Muro Torto tot het aan het Casina Valadier. Op een eerste ondergronds niveau vinden we Romeinse resten van waterleidingen en van verschillende cisternes.
Op de heuvel waren geen bronnen of grondwaterlagen aanwezig en dus waren de bewoners aangewezen op reservoirs met regenwater. De Romeinen hakten een uitgebreid netwerk aan kanaaltjes en putten uit in de tufsteen. De wanden van de gangen en waterreservoirs bekleedden ze met cocciopesto, een waterdicht materiaal.
Via een deur in het portiek in de tuin en een lange trap komen we in ondergrondse ruimtes, de zogenaamde grotte. In deze kelderruimtes werden eeuwenlang olie en wijn bewaard. De witte bepleistering van de muren langs de trap en in de grotte dateert uit de Tweede Wereldoorlog, toen de Banco di Roma de toestemming kreeg om de vroegere kelders van Ferdinando de Medici te gebruiken als caveau.
In januari 1943 werden de bombardementen door de gealliëerde troepen steeds heviger en was de Banco di Roma op zoek naar een schuilkelder voor haar waardepapieren en documenten. De kelders onder Villa Medici boden een ideale ruimte, gelegen in het centrum van de stad en 11 tot 16 m onder het niveau van de Villa.
Vooraleer de documenten te verhuizen, liet de bank een luchtverversingssysteem aanleggen om de vochtige lucht te verdrijven, evenals sanitair, een communicatiesysteem, verlichting, afsluitingen en geblindeerde deuren. De Banco di Roma nam de ruimtes in gebruik, maar liet, om tot nu toe nog niet opgehelderde redenen, de toegang tot één van de zalen dichtmetselen. Het gaat om een ruimte van 2 x 3 m, met een hoogte van 2,5 m.
Op het einde van 1944 verliet de bank de Villa, maar de di dichtgemetselde kamer bleef afgesloten. De technici van de Accademia di Francia beweren dat de ingreep noodzakelijk was om de stabiliteit te garanderen, maar de directie van de Villa is tot dusver niet ingegaan op aanvragen om de ruimte te mogen onderzoeken.
Er wordt al lange tijd druk gespeculeerd over wat er in deze ondergrondse ‘schatkamer’ zou kunnen verborgen zijn: kostbare boeken of kunstschatten die de nazi’s van de Joodse gemeenschap hadden gestolen tijdens de Tweede Wereldoorlog? Dat zou volgens sommigen ook verklaren waarom de ‘voorwerpen’ nooit werden opgevraagd.
Recent kreeg dit verhaal nog een verrassend staartje. De Joodse Gemeenschap van Rome kreeg het verhaal van deze speculaties ook te horen en vroeg aan de Franse Ambassade en de directie van de Villa Medici om de ruimte te mogen onderzoeken. Deze toelating werd geweigerd… De directeur van de Villa voerde aan dat er een paar weken eerder al een onderzoek had plaatsgevonden en dat er geen kunstschatten aanwezig waren… Wordt zeker en vast vervolgd.
We dalen verder af tot 10 m onder het niveau van het plein voor de Villa. We komen in een labyrint van tunnels en smalle gangen uit de Republikeinse periode, uitgegraven in de tufsteen. We zien tevens een recente ontdekking: één van de armen van de waterleiding die afkomstig is van de l’Acqua Marcia, een gang van 2,5 m hoog en 35 cm breed, is volledig intact bewaard.
In het gewelf en de wanden zien we duidelijk de sporen gemaakt bij het uithakken van de ruimte en de kalkafzettingen uit verschillende Romeinse periodes. Een deel van de kanalen is nog niet uitgegraven en wacht nog op verdere ontdekking.
Vanaf de renaissance werd de ‘grotte’ gebruikt als steengroeve voor het delven van tufsteen en pozzolana (puzzolaan) dat in combinatie met kalk een relatief sterk, duurzaam en onder water uithardend bouwmateriaal vormt.
Villa Medici
Viale della Trinità dei Monti 1, Rome
Praktisch:
De rondleiding duurt ongeveer 1,5 tot 2 uur.
In het Italiaans: op vrijdag, zaterdag en zondag om 15 uur
In het Frans: op zaterdag om 15 uur
De wandeling leidt ook nog naar het grote terras boven de Muro Torto, vanwaar je een prachtig uitzicht hebt op de omgeving.
visiteguidate@villamedici.it
www.villamedici.it
Dit artikel is een bijdrage van clublid ANN DE LATTER
Oorspronkelijk gepubliceerd door de stichter van S.P.Q.R. op romenieuws.wordpress.com, op 19 september 2019. Bekijk het origineel.