Mannen en vrouwen in het Romeinse Rijk
Op de valreep van het nieuwe jaar verscheen half december alweer een nieuw boek over Rome. In Gifmengsters, gladiatoren en geleerden portretteren de auteurs de mannen en vrouwen die de Romeinse geschiedenis hebben gemaakt.
Dat zijn mannen zoals Julius Caesar, Augustus of Constantijn, of vrouwen zoals Agrippina en Livia, maar ook architecten, wetenschappers en kunstenaars. Ze vergeten evenmin de vrouwelijke gladiator, de invloedrijke gifmengster, de slaafgemaakte huisdienaar, de soldaat en de timmerman. Het boek is in kleur en voorzien van afbeeldingen en foto’s van wat nog altijd zichtbaar is van het rijke verleden van Rome.
De invloed van het Romeinse Rijk is nog altijd terug te zien en te vinden in de moderne samenleving. Van de moderne kunsten en ons rechtssysteem tot het Latijnse alfabet en onze architectuur: op al deze vlakken zijn we schatplichtig aan Rome. Maar wie waren die Romeinen nu eigenlijk en hoe zagen hun levens eruit?
Rome is groot gemaakt door bekende leiders zoals Julius Caesar en Augustus. Dichters als Vergilius, Ovidius en anderen hebben tot op heden een enorme invloed. De klassieke teksten staan vol met invloedrijke Romeinen, maar een compleet beeld van het leven in het Romeinse Rijk, dat ooit 120 miljoen inwoners telde, ontbreekt.
Het zijn voornamelijk de ‘gewone’ Romeinen die we missen in de geschiedschrijving, en dat terwijl hun rol in de geschiedenis van het Rijk (alleen al het West-Romeinse Rijk bestond meer dan twaalf eeuwen) onontbeerlijk is.
In Gifmengsters, gladiatoren en geleerden schetsen Philip Matyszak en Joanne Berry een beeld van een verdwenen staat via de levens van zijn bekende en onbekende burgers. Ze maken gebruik van inscripties, weggegooide brieven, biografieën en mythes.
Niet alleen mannen komen aan bod, ook Romeinse vrouwen hebben macht en invloed uitgeoefend. In dit boek maken we onder meer kennis met dichteres Sulpicia en de succesvolle gladiator Amazonia. Zo passeren mensen van elke leeftijd en uit iedere sociale klasse de revue, van dichters tot slaven, van minnaressen tot moeders.
Door 85 levens te selecteren uit de verschillende tijdperken van het Romeinse Rijk, vormen de auteurs een ketting die door tijd en ruimte heen het hele verhaal van de oude stad omspant.
De levens in dit boek lopen van de mythische stichting van Rome, toen Romulus en Remus werden gevonden aan de oevers van de Tiber, tot de laatste dagen van het westerse rijk toen de laatste keizer, Romulus Augustulus, werd afgezet door barbaarse krijgsheren.
Dit rijk geïllustreerde boek geeft daarmee een kleurrijk overzicht van Romeinen, van de opkomst tot de val van het Rijk.
Philip Matyszak is een bekende historicus en schrijver. Hij promoveerde in Oxford en doceert oude geschiedenis aan University of Cambridge. Matyszak schreef meer dan twintig boeken, voornamelijk op het gebied van de oudheid. Je kent hem wellicht van het boek Vijanden van Rome.
Joanne Berry is historicus en doceert klassieke oudheid en archeologie aan Swansea University. Ze is gespecialiseerd in materiële Romeinse cultuur.
In de inleiding van het boek vertellen de auteurs hoe ze hun personages selecteerden. We lezen even mee.
Net zoals het Romeinse Rijk groeide, groeit ook de geografische reikwijdte van dit boek. In de beginperiode liep bijna iedereen die we beschrijven rond op het Forum Romanum en was iedereen bekend met de zeven heuvels van de stad.
Maar naarmate het rijk zich uitbreidde, werd de stad voor latere generaties een plaats voor incidentele bezoeken, voor verkiezingen of spelen. Voor die generaties was Rome een legendarische overzeese locatie, de thuisbasis van een keizer die door de meesten van zijn onderdanen nooit zou worden gezien, maar de invloed van de stad werkte nog steeds door in het dagelijkse leven van die onderdanen, of ze nu in Londen of Damascus waren.
De levens van deze burgers uit het latere rijk illustreren de enorme diversiteit van het leven onder de heerschappij van Rome. Onder hen vinden we een ambtenaar in Klein-Azië, een moeder in Egypte, een architect in Rome en een christelijke heilige in Groot-Brittannië.
De levens van de mensen in dit boek zijn geselecteerd op basis van verschillende criteria. Zoals de ondertitel Mannen en vrouwen in het Romeinse Rijk aangeeft, moeten ze Romeinse burger zijn geweest (hoewel we sommige interessante gevallen het voordeel van de twijfel hebben gegeven).
Ze moeten een soort getuigenis van hun leven hebben achtergelaten – in monumenten, in de geschiedenis of in mythes – zodat er op z’n minst een gedeeltelijk beeld samengesteld kan worden van wie ze waren. Hun leven moet óf zeer uitzonderlijk (en dus op zichzelf interessant) óf absoluut gemiddeld zijn (waardoor we een kijkje krijgen in het dagelijkse leven van gewone Romeinen).
Het resultaat is een doek waarop een reeks levens is geschilderd die zich uitstrekt over het Romeinse Rijk in verschillende tijden en over een breed scala aan geografische locaties. Sommige van de hier beschreven levens waren gelukkig en saai, andere wanhopig, tragisch en dramatisch.
De selectie omvat keizers, slaven, minnaressen, artiesten, arbeiders, soldaten en dichters, zowel mannen als vrouwen, van elke leeftijd en uit iedere sociale klasse. Er is in het bijzonder aandacht besteed aan degenen die je de edelfiguranten zou kunnen noemen – de mensen die vluchtig hun opwachting maken in de biografieën van de machtigen en weer opgaan in de achtergrond terwijl de focus verschuift.
De meeste Romeinen hielden zich niet bezig met paleispolitiek of de machinaties waarmee barbaarse staten werden veroverd. Ze maakten zich vooral zorgen over de huur, afwezige familieleden en hun sociale status. Ze worstelden met de overheidsbureaucratie, klaagden over belastingen en genoten van hun festivals en familiefeesten.
Om de Romeinen en hun Rijk te begrijpen, is het leven van zulke mensen net zo belangrijk als dat van de generaals en keizers die de klassieke teksten domineren. Hier vertellen we met behulp van moderne middelen als epigrafie, archeologie en historische sociografie hun verhalen.
De zes secties van het boek zijn chronologisch gerangschikt. Er is bijzondere aandacht besteed aan de vele transities die Rome doormaakte – van koninkrijk naar Republiek, van Republiek naar keizerrijk, of van invasieve indringer naar belegerde kolos.
Terwijl sommige secties zich over meerdere eeuwen uitstrekken, hebben andere een tijdsduur van decennia. Zo vereist ook de enorme omvang en diversiteit van het latere Romeinse Rijk een groter aantal mensen om het verhaal op de juiste manier te kunnen vertellen.
Gifmengsters, gladiatoren en geleerden
Mannen en vrouwen in het Romeinse Rijk
Auteurs: Philip Matyszak, Joanne Berry
Taal: Nederlands
Aantal pagina’s: 320
Met illustraties in kleur
Afmetingen: 23,9 x 17,1 x 2,7 cm
Gewicht: 782 g
Uitgever: VBK|Media – Imprint Omniboek
Eerste druk: 14 december 2021
EAN 9789401918268
Prijs: 29,99 euro
E-book: 14,99 euro
Oorspronkelijk gepubliceerd door de stichter van S.P.Q.R. op romenieuws.wordpress.com, op 4 februari 2022. Bekijk het origineel.