Exe9n van de mooiste collecties glaswerk uit de Romeinse oudheid die we ooit hebben gezien bevindt zich in het Romeins-Germaans museum in Keulen. Die verzameling wordt alleen maar overtroffen door de topstukken die zich in Rome bevinden. Wie zich graag verdiept in dergelijke meesterwerken van Romeinse glaskunst kan momenteel in Rome terecht op een speciale tentoonstelling gewijd aan glas uit de oudheid, in het bijzonder de productie tijdens de Romeinse periode. Deze expo is nog tot 16 september 2012 te bekijken in de Curia Iulia, het voormalige senaatsgebouw op het Forum Romanum.In totaal gaat het om ongeveer 300 stuks kostbaar glaswerk, sieraden, mozaxefeken maar ook wat keramiek en aardewerk. De meeste voorwerpen zijn afkomstig uit de 2de eeuw, de hoogdagen van het Romeinse Rijk. De tentoonstelling I Vetri di Roma wordt gesponsord door La Soprintendenza Speciale per i Beni Archeologici di Roma.
De grote technologische kennis voor het maken van glas hadden de Romeinen te danken aan hun veroveringstochten. Samen met kostbaarheden, voedsel en slaven kwam natuurlijk ook de ambachtelijke kennis van talrijke technieken in Rome terecht. Gaandeweg ontstond een bloeiende productie van allerlei fraaie huishoudelijke artikelen, waaronder dus ook verfijnd glaswerk dat op zeker moment het dure zilver en zelfs goud tijdelijk van tafel wist te verdringen. De Romeinen vonden glas minstens zo mooi als goud, alleen jammer dat het zo snel brak.
De tentoonstelling in de Curia Iulia is opgebouwd in chronologische volgorde en toont de evolutie in de Romeinse technieken voor de verwerking van glas. Het opent met een zeer oud stuk uit de 5de tot 4de eeuw v. Chr., waarna wordt overgeschakeld naar de Hellenistische periode – met een aantal schitterende meesterwerkjes – om dan te belanden in de glasproductie tijdens de keizertijd. Die periode wordt gekenmerkt door de talrijke luxegoederen voor de elite, zoals glaswerk met gegraveerde erotische taferelen, glas dat tot kristal geslepen vulkanisch glas of obsidiaan nabootst en andere waardevolle artefacten in felblauw, groen, paars of zwart.
In de 1ste eeuw na Chr. ontstaat in Rome een echte glasindustrie en dalen de eens zo dure prijzen van glaswerk heel snel. Alle sociale klassen in de stad kunnen zich nu glas veroorloven en dat verspreidt zich dan ook snel over het hele Romeinse Rijk. Flessen, vazen, zalfpotjes, karaffen, bekers, kopjes, parfum- en medicijnflesjes, spiegels, kommen, potten voor allerlei toepassingen,…. glas beleeft in die periode een ware hype. Er ontstaan voortdurend nieuwe vormen en de glasblazers zijn constant bezig met het bedenken van nieuwe decoratieve technieken. Glaswerk wordt steeds fraaier versierd. De veelzijdigheid van glas is ook de makers van juwelen en sieraden niet ontgaan en vanaf die tijd worden ook edelstenen en medaillons gevat in glas, waarna het geheel op bijzondere wijze wordt versierd en gegraveerd. Tussen twee lagen glas bevindt zich soms nog een laagje bladgoud.
Ook bij de inrichting van hun huis beginnen de Romeinen glas toe te passen. Zelfs vloeren worden versierd met mozaxefekwerk en tegels uit glas. De tentoonstelling toont veel ronduit prachtige voorwerpen, afkomstig uit alle hoeken van het Rijk, uit opgegraven villa’s, van de bodem van de Middellandse Zee of uit de omgeving van Rome zelf.
De tentoonstelling besluit met enkele topstukken, met name de scepter en de keizerlijke insignes van Maxentius die in 2005 werden ontdekt op de hellingen van de Palatijn. Behalve de scepter, een glazen bol met goudbeslag, werden ook twee andere scepters gevonden, evenals twee kristallen bollen en een glazen bol. De glazen bollen zouden symbool hebben gestaan voor de wereldlijke macht van Rome. Naast deze vondsten werden ook nog de resten van een keizerlijke standaard aangetroffen en vier metalen speerpunten van een pilum of werpspeer.
Maxentius werd op 28 oktober 312 aan de Milvische brug (Ponte Milvio) in Rome verslagen door de eerste christelijke keizer Constantijn de Grote. Na zijn dood werd het lichaam van Maxentius in de Tiber geworpen. Archeologen vermoeden dat een vertrouweling van de omgebrachte keizer destijds de keizerlijke regalia heeft veiliggesteld en verstopt op de Palatijn. Anderzijds is het ook mogelijk dat de spullen in het geheim werden begraven als onderdeel van de x94damnatio memoriaex94, de vervloeking van de nagedachtenis, waarbij alles wat aan de keizer herinnerde moest worden uitgewist.
De vele kleine en grotere glazen objecten op deze tentoonstelling vormen een haast tastbare herinnering aan het leven in het Oude Rome. Ze werden misschien wel gebruikt tijdens banketten, grote feesten en bacchanalen, in de slaapkamer van knappe Romeinse vrouwen, op tafel tijdens een feestje onder keizers, senatoren of gladiatoren of ergens onderweg, tijdens een lange veldtocht. Over de afkomst van al die pronkstukken kan je eindeloos fantaseren.
Al het fraais dat op de tentoonstelling te zien is werd op zijn beurt nog eens vereeuwigd in een mooie catalogus, uitgegeven door Electa.
I vetri di Roma (in mostra al Foro)
Tot 16 september in de Curia Iulia (Forum Romanum)
Toegang: tijdens de openingstijden van het Forum Romanum, van 8.30 u. tot een uur voor zonsondergang.
Tickets: 12 euro, zijnde je toegangsticket voor het Forum en waarmee je ook toegang krijgt tot de Palatijn en het Colosseum.
Oorspronkelijk gepubliceerd door de stichter van S.P.Q.R. op romenieuws.wordpress.com, op 29 maart 2012. Bekijk het origineel.