De komende maanden viert Italië het 500ste geboortejaar van Andrea di Pietro della Gondola (Palladio), wellicht de meest invloedrijke architect uit onze westerse cultuur.
Palladio werd geboren in Padua, op 30 november 1508 en stierf in Vicenza, op 19 augustus 1580. De naam Palladio werd hem gegeven door zijn eerste opdrachtgever, de humanist Gian Giorgio Trissino uit Vicenza, als verwijzing naar Pallas Athene de Griekse godin van de Wijsheid.
Het begin van zijn loopbaan is bescheiden. De jonge Andrea kreeg een opleiding als steenkapper. Trissino wordt zijn beschermheer en brengt hem in contact met de Romeinse en Renaissance architectuur. Samen trekken zij drie keer naar Rome.
Het oeuvre van Palladio is hoofdzakelijk gelegen in de Terra ferma, de vruchtbare landbouwstreek ten noorden van Venetië en rond Vicenza.
Omstreeks 1540 kende dit gebied van de Republiek Venetië een stabiele en vreedzame tijd. Rijke grootgrondbezitters uit Venetië lieten wel vaker een woning bouwen midden in de natuur, meestal gecombineerd met gebouwen voor de landbouw.
Na zijn verblijf in Rome weet Palladio de renaissance idealen van zijn voorgangers als Alberti en Bramante te assimileren in een reeks uitzonderlijke villa’s zoals villa Emo, Badoer, Foscari en Pisani. De grondplannen bezitten een symmetrische, strakke opbouw waarbij de woonkamer op de eerste verdieping steeds een uitzicht heeft op het landschap.
Bij Palladio zijn de trappen verborgen, imposante trapruimtes zijn afwezig. Voor het eerst wordt een tempelfronton aangewend in een villagevel, een oplossing die massaal werd nagevolgd.
De gebroeders Barbaro waren zijn grootste beschermheren. Daniel Barbaro maakte een vertaling van I dieci libri, tien architectuurboeken van de Romein Vitruvius uit de eerste eeuw. Palladio maakte voor deze Barbaro-editie tekeningen.
De Barbaro’s lieten een villa en kerk bouwen in Maser, op een uitzonderlijke plaats. Het interieur bezit de oorspronkelijke fresco’s van de befaamde Venetiaanse schilder Paolo Veronese, met als thema de verheerlijking van de natuur en de vruchtbaarheid.
Het is het ideaal van de landelijke woning los van elke stedelijke context, geïnspireerd op de teksten van Romeinse schrijvers die het wonen in de natuur sublimeerden.
De uitstraling en impact van het oeuvre is het gevolg van de publicatie van Quattro libri dell’architettura, de vier boeken die Palladio in 1570 uitgeeft in Venetië. Het is tevens het laatste architectuurtraktaat van de Renaissance.
In deel I geeft hij een beschrijving van de verschillende ordes en algemene problemen van het bouwen. Daarna volgen een deel over het woonhuis, de publieke gebouwen en bruggen en tot slot een boek over de antieke tempels. In deel II zijn gravures te vinden van zijn villa’s.
De Engelse vertaling had tot gevolg dat in de achttiende eeuw een ware Palladio-rage ontstond in Engeland met als hoogtepunt het Chiswick House van Lord Burlington. Palladio’s meest gekende bouwwerk is ongetwijfeld Villa Capra, bijgenaamd La Rotonda.
Gelegen op een heuvel aan de stadsrand van Vicenza bezit de villa, ontworpen als buitenverblijf, vier identieke gevels en een volledig symmetrisch grondplan. Dit bouwwerk werd het icoon van de renaissance villa.
In Vicenza ontwierp hij een aantal palazzi, de gevel voor de Basilica en zijn laatste magistrale creatie, het Theatro Olimpico, een theater gebaseerd op het Romeinse model.
Palladio werd één van de meeste gerenommeerde bouwmeesters in Venetië. Vandaag kan elke toerist aan de overzijde van het San Marco plein Palladio’s aanwezigheid ervaren, de imposante San Giorgio Maggiore-kerk met haar witte gevel. Zijn ontwerp voor de beroemde Rialto-brug werd echter niet weerhouden, die werd later opgetrokken door Da Ponte.
Op het hoogtepunt van zijn carrière breekt de pest uit in Venetië, Palladio verliest door de ziekte bijna zijn hele familie. Na deze epidemie vraagt Venetië hem om de Retentore kerk te ontwerpen, een magistraal bouwwerk ter ere van de verlosser.
De werken van Palladio staan ondertussen op de Unesco-lijst van het wereldpatrimonium. Vicenza brengt dit najaar een groot overzicht van zijn oeuvre, een tentoonstelling die nadien naar Londen reist. Niet verwonderlijk aangezien een groot aantal tekeningen van Palladio in Brits bezit zijn.
De derde halte wordt Amerika, het land die het werk intens omarmde, met als bekendste voorbeeld de gevel van het Witte Huis in Washington. (Bron: Knack)
www.andreapalladio500.it
www.boglewood.com/palladio/home.html
www.palladio.vicenza.com
Oorspronkelijk gepubliceerd door de stichter van S.P.Q.R. op romenieuws.wordpress.com, op 30 september 2008. Bekijk het origineel.