Nadat schoenenfabrikant Diego Della Valle besliste de kostprijs van de restauratie van het Colosseum op zich te nemen (zie Nieuwsbrief van 3 december 2011) heeft zich al een tweede particuliere sponsor gemeld, ditmaal voor de restauratie van de Piramide van Cestius aan Porta San Paolo. De restauratie gaat ongeveer 1 miljoen euro kosten, wat uiteraard veel minder is dan de 25 miljoen euro die Della Valle zal moeten neertellen voor het Colosseum. De monumenten kunnen er maar wel bij varen. De stad Rome en de hogere overheid hopen dat hiermee een trend in gang wordt gezet want er wachten nog veel restauratieprojecten en ze kosten allemaal veel geld.
Ondermeer het Mausoleum van Augustus is nu op het lijstje gezet van projecten waarvoor men privékapitaal wil losweken, al moet er met de restauratiewerken aan de voormalige keizerlijke graftombe niet te lang meer worden gewacht omdat Rome in 2014 de 2000ste verjaardag van het overlijden van keizer Augustus wil herdenken.
De Piramide van Cestius bevindt zich in slechte staat, ondanks een eerdere restauratie in 2001. De buitenmuren moeten dringend worden gereinigd en beveiligd omdat er stenen beginnen loskomen. Ook aan de binnenzijde is het problematisch: talrijke waterlekken vernietigen geleidelijk de fresco's. Met een beetje geluk zouden de werken aan de piramide in het najaar kunnen beginnen.
Een voorlopig onbekende Japanse ondernemer wil het bedrag van de restauratie, geraamd op 1 miljoen euro, op zich nemen. De werken beginnen zodra de studiefase is afgerond. Er moeten ook steigers worden gebouwd, wat omwille van de zeer smalle verkeersdoorgang op die plaats niet zo eenvoudig is.
Het is niet de eerste keer dat een Japans bedrijf in Rome een restauratie financiert. Paus Johannes-Paulus II sloot destijds een soortgelijke overeenkomst met het Japanse Nippon Television. De televisiezender betaalde de restauratie van de Sixtijnse kapel in ruil voor de exclusieve beeld- en reproductierechten van Michelangelo's meesterlijke fresco's, die ze gedurende enkele jaren mochten commercialiseren.
De Piramide di Caio Cestio is één van de meest bizarre mausoleums in Rome. Het monument is 37 meter hoog met een basis van 30 meter en bestaat geheel uit met Carraramarmer beklede travertijn. Binnen bevindt zich een rechthoekige grafkamer van 5,90 x 4,10 meter, bedekt met tongewelven en beschilderd met vrouwelijke figuren en decoratieve fresco's.
Deze kamer is enkel bereikbaar via een kleine maar indrukwekkende met bakstenen beklede tunnel, waarvan de ingang zich achter een deurtje aan de westkant van de piramide bevindt. Die tunnel werd voor het eerst sinds de oudheid terug uitgegraven tijdens een restauratie die gebeurde tussen 1656 en 1663 en die werd gefinancierd door paus Alexander VII. Als telg van de steenrijke Chigi-familie had die buitengewoon veel belangstelling voor architectuur en monumenten. Een inscriptie aan de westelijke zijde herinnert aan die gebeurtenis.
Bij die gelegenheid werden ook nog enkele vondsten gedaan, waaronder zuilen, voetstukken van zuilen en beelden en fragmenten van bronzen beeldjes die vermoedelijk Cestius moesten voorstellen. De grafkamer zelf bleek al veel eerder geplunderd te zijn. De tunnel en grafkamer worden bij speciale gelegenheden weleens opengesteld voor het publiek maar toch is de kans op een bezoek eerder uitzonderlijk. Dat zou na de nieuwe restauratie wellicht kunnen veranderen, al zullen nooit grote groepen tegelijk de piramide kunnen bezoeken.
Het monument is meer dan 2000 jaar oud en is het grafmonument van Gaius Cestius Epulo(nius). De piramide werd in nog geen jaar tijd gebouwd en dat moest ook wel, want als het monument niet binnen die periode zou klaar geweest zijn, hadden de nakomelingen van Cestius kunnen fluiten naar hun erfenis.
Cestius stierf in het jaar 12 vóór Chr. en was tijdens zijn leven praetor en volkstribuun. Hij moest er ondermeer voor zorgen dat er bij een grote overwinning voldoende offers voor de goden werden klaargemaakt. Gaius Cestius was enorm gefascineerd door de Egyptische cultuur en vooral door de piramiden die hij persoonlijk had gezien tijdens een opdracht in Egypte.
Op de oost- en westzijde van de piramide staat een grote inscriptie die, vrij vertaald, luidt: 'Gaius Cestius Epulo, zoon van Lucius, van de stam Poblilia Praetor, Volkstribuun, een van de zeven aangestelden voor de heilige banketten'. Een kleinere inscriptie op de oostzijde vermeldt dat de piramide in 330 dagen is gebouwd: 'in overeenstemming met het testament is dit werk in 330 dagen voltooid, uitgevoerd door zijn erfgenamen L. Pontus Mela, zoon van Publius van de stam Claudia en zijn vrijgemaakte slaaf Pothus'.
De piramide is later opgenomen in de Aureliaanse muur, meteen ook de reden waarom het monument in latere tijden ontsnapte aan afbraak. Naar verluidt was de top van de piramide vroeger verguld. De Romeinen hebben lange tijd gedacht dat de piramide het graf van Remus was, de minder fortuinlijke broer van Romulus. Ook Petrarca schrijft in de 14de eeuw het monument nog aan Remus toe.
In de buurt van de Engelenburcht stond destijds nog een andere piramide en die werd dan weer (eveneens verkeerdelijk) toegeschreven aan Romulus. Die piramide werd omstreeks 1500 afgebroken en maakte plaats voor de Borgo Nuovo. Voorts zijn piramides in Rome erg schaars, er bevinden zich nog een paar kleinere exemplaren in grafkapellen in de S. Maria del Popolo en de S. Maria in Traspontina.
De imposante piramide van Cestius overleefde in de voorbije twintig eeuwen echter alle afbraakwerken, roofbouw en plundertochten. Al heeft het gebouw dus net als het Colosseum en nog heel wat andere Romeinse monumenten flink te lijden van de vervuiling door de voorbijrazende wagens aan de drukke Piazzale Ostiense. Niettemin zou Gaius Cestius erg trots zijn met de wetenschap dat zijn grafmonument de woelige Romeinse geschiedenis van de voorbije 2000 jaar heeft getrotseerd.
Oorspronkelijk gepubliceerd door de stichter van S.P.Q.R. op romenieuws.wordpress.com, op 15 februari 2011. Bekijk het origineel.